BÁO HIẾU THEO TINH THẦN KINH VU LAN BỒN
HT. THÍCH TRÍ QUẢNG
Theo tinh thần Ðại thừa Phật giáo, kinh Vu lan Bồn là một bộ kinh được phổ biến khá rộng rãi, được nhiều người biết đến. Nội dung của kinh này nói về cách thức báo hiếu mà Ðức Phật đã dạy Mục Kiền Liên.
Mục Kiền Liên là một trong mười đại đệ tử của Ðức Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất. Với năm phép thần thông đã chứng đắc, Mục Kiền Liên tìm thấy vong hồn mẹ Ngài bị đói khát trong loài ngạ quỷ. Ngài liền dâng bát cơm đã khất thực được cho người mẹ, nhưng mẹ của Ngài không thể ăn được, vì bà vừa bốc cơm đưa vào miệng thì cơm liền hoá thành lửa.
Mục Kiền Liên hoảng sợ, trở về thưa với Phật. Ðức Phật dạy rằng vì nghiệp của mẹ ông quá nặng, phải nhờ thần lực của mười phương Tăng mới cứu được. Mục Kiền Liên vâng lời Phật dạy thiết lễ cúng dường chư Tăng vào ngày Rằm tháng Bảy. Và quả đúng như lời Phật dạy, vong hồn mẹ Ngài liền được thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ và tái sanh về cung trời Ðao Lợi.
Qua câu chuyện trên cho thấy người đã tạo ác nghiệp nặng, khi họ chết, vong hồn bị cuốn hút vào cảnh giới ngạ quỷ. Trong kinh thường diễn tả có loài ngạ quỷ thấy cơm là lửa, có loài ngạ quỷ lại thấy cơm là nước, hoặc có ngạ quỷ bụng to, cổ nhỏ, không thể nuốt thức ăn. Nói chung là ngạ quỷ bị trói buộc bởi cái nghiệp không ăn được. Ví như người bệnh nặng, không ăn được. Phải chữa cho họ hết bệnh thì mới ăn được. Nếu không chữa bệnh thì dù có cho ăn, họ cũng không thể ăn. Người còn sống được chữa lành bệnh thì ăn được. Ðối với người chết, lành bệnh nghĩa là hết nghiệp. Vì vậy, người chết đoạ vào loài ngạ quỷ thì cũng phải cứu chữa cho hết nghiệp ngạ quỷ họ mới có thể ăn.
Người thế gian đến ngày giỗ thường hay cúng thức ăn cho ông bà, tổ tiên. Nhưng giả sử vong hồn sanh vô loài ngạ quỷ, thì dù có cúng, họ cũng không thể ăn. Hiểu như vậy, việc cúng thức ăn cho người quá cố trong ngày kỵ giỗ đối với chúng ta không quan trọng ; vì người chết thực sự không thể ăn thực phẩm của người sống. Nếu có chăng là tấm lòng của con cháu hướng về người thân của mình, dùng tấm lòng ấy mà cúng thì vong hồn cảm nhận được.
Và tấm lòng của chúng ta đồng cảm với vong linh , cảm thông được nỗi khổ của họ mới quan trọng. Và càng quý hơn nữa là chúng ta tìm cách hóa giải được nỗi khổ đau của họ, giúp họ thoát khổ được an vui thì mới thực sự là cách cúng tốt nhất, có giá trị nhất.
Vì vậy, Ðức Phật dạy Ngài Mục Kiền Liên cách hóa giải sự chiêu cảm khổ đau, đói khát của mẹ Ngài. Phật dạy rằng vì mẹ của Ngài đã tạo ác nghiệp quá nặng, một mình Ngài không thể cứu nổi, phải nhờ công đức của chư Tăng tu hành hoá giải nghiệp, thì tội mới được nhẹ bớt. Giống như người bị tội nặng ở trong lao tù, nhưng họ được nhiều người có uy tín cùng chung bảo lãnh, cũng giúp họ được tự do.
Trong kinh Vu Lan, Ðức Phật nói rõ là phải mời các vị Thanh Văn, Duyên giác, Bồ tát quyền hiện Tỳ kheo có đức hạnh, tức có uy tín lớn. Người cúng tha thiết xin các vị này dũ lòng thương, chú nguyện cho vong nhân; nói cách khác là can thiệp giùm. Nhờ đức độ của các Ngài trợ giúp, vong nhân cũng thoát khỏi cảnh khổ lao ngục.
Và Ðức Phật dạy phải chọn ngày Rằm tháng bảy là ngày Tự tứ của chư Tăng, vì ngày ấy Hiền Thánh đắc đạo, chư Phật hoan hỷ. Chọn ngày thanh tịnh, ngày vui lớn như vậy để cúng dường và nương nhờ đạo lực của chư Tăng đồng cầu nguyện, chắc chắn vong nhân được giảm tội hay xoá tội.
Chọn ngày Tự tứ để cúng dường cầu nguyện có thể tạm hiểu là trên thực tế, vào những ngày lễ lớn - ngày vui lớn của cả nước, Chính phủ thường cứu xét những đơn xin giảm án hay xin tự do với sự bảo lãnh của những người có uy tín và nhân đó, sẽ có những quyết định ân xá, đặc xá cho các phạm nhân trong cả nước.
Tóm lại, theo tinh thần Phật dạy trong kinh Vu lan, phải chọn đúng lúc là ngày Tự tứ và chọn đúng người là những vị tu hành thanh tịnh, đắc được đạo quả sau ba tháng an cư thì việc cầu nguyện mới đạt được kết quả.
Mong sao mùa Vua Lan này, chư Tăng Ni tu hành ít nhiều đều đạt được đạo quả để chư Phật hoan hỷ và nhất là các vong nhân phạm tội vào ba đường ác có thể nương nhờ đạo lực, đạo hạnh của quý vị mà được tái sanh vào thế giới an lành. Ðược như vậy là trên đền trả bốn ân, dưới cứu khổ ba đường ác.