THỂ THỨC TỰ TỨ
THÃCH PHƯỚC SÆ N
(Tiếp theo NS 53 & hết)
6.Ngăn cản tự tứ
Luáºt quy định ngưá»i bệnh không được ngăn cản ngưá»i bệnh tá»± tứ. Ngưá»i bệnh không được ngăn cản ngưá»i mạnh tá»± tứ. Ngưá»i mạnh cÅ©ng không được ngăn cản ngưá»i bệnh tá»± tứ. Chỉ có ngưá»i mạnh má»›i được ngăn cản ngưá»i mạnh tá»± tứ, nhưng phải có lý do chÃnh đáng. Nếu ngưá»i mạnh muốn ngăn cản ngưá»i khác tá»± tứ mà má»™t trong 3 nghiệp thân khẩu ý không thanh tịnh, thiếu trà tuệ, không thông luáºt, không thạo vấn đáp, thì vị yết ma nên nói vá»›i thầy :"Trưởng lão hãy thôi Ä‘i, không nên là m phát sinh sá»± tranh cãi vô Ãch". Thế rồi không cần quan tâm đến lá»i nói cá»§a thầy ấy, Tăng cứ việc tiến hà nh tá»± tứ .
Nếu ngưá»i ngăn tá»± tứ mà 3 nghiệp thanh tịnh, có trà tuệ, biết cách vấn đáp, thì vị yết ma nên chất vấn ngược lại thầy vì sao mà ngăn cản, ngưá»i kia phạm tá»™i gì, thầy thấy, nghe hay nghi phạm tá»™i. Nếu trình bà y ấp úng, không trôi chảy, mâu thuẫn, thì bấy giá» vị yết ma phải kết tá»™i ngược lại thầy nà y. Nếu thầy tố cáo ngưá»i kia phạm tá»™i Ba la di vô căn cứ, thì giỠđây kết tá»™i thầy phạm tá»™i Tăng tà n. Nếu thầy tố cáo ngưá»i kia phạm tá»™i Tăng tà n, thì giỠđây kết tá»™i thầy phạm tá»™i Ba dáºt Ä‘á». NghÄ©a là kết tá»™i thầy phạm má»™t tá»™i danh thấp hÆ¡n má»™t báºc đối vá»›i tá»™i mà thầy tố cáo ngưá»i khác .
Thế nhưng nếu thầy tố cáo ngưá»i khác phạm tá»™i Ba la di chẳng hạn, mà có chứng cứ xác thá»±c, thì bấy giá» Tăng phải là m yết ma diệt tẫn kẻ phạm tá»™i rồi má»›i tá»± tứ .
Nếu tố cáo ngưá»i khác phạm tá»™i Tăng tà n mà phú tà ng, có bằng chứng xác thá»±c, thì Tăng phải là m yết ma phú tà ng cho kẻ phạm tá»™i. Hoặc ngưá»i phạm tá»™i cần là m yết ma Bản nháºt trị, Ma na Ä‘á»a, xuất tá»™i, thì Tăng phải là m yết ma xá» lý xong, má»›i tá»± tứ. Hoặc ngưá»i phạm các tá»™i khác cần phải sám hối, thì bắt sám hối xong má»›i tiến hà nh tá»± tứ .
Ngoà i ra nếu tá»± tứ kết thúc má»›i phát hiện má»™t ngưá»i nà o đó đã phạm tá»™i, thì coi như thông qua, nghÄ©a là áp dụng nguyên tắc bất hồi tố. Nếu ai còn khÆ¡i lại tá»™i phạm cá»§a ngưá»i ấy thì Tăng căn cứ theo luáºt mà trị tá»™i ngưá»i sinh sá»± nà y; ngoại trừ ngưá»i kia phạm tá»™i trầm trá»ng để lại háºu quả xấu đối vá»›i Tăng Ä‘oà n thì Tăng má»›i xá» lý .
7.Tự tứ giản lược
Trong khi chuẩn bị tá»± tứ mà gặp các chướng nạn xảy ra thì Tăng có thể tá»± tứ giản lược. Các chướng nạn nà y bao gồm 8 việc :1.Nạn vua xâm phạm; 2.Nạn giặc cướp phá hoại; 3.Nạn hoả hoạn; 4. Nạn nước lụt; 5. Nạn bệnh dịch; 6. Nạn kẻ cưá»ng bạo phá rối; 7. Nạn loà i phi nhân (ma quá»·) quấy phá; 8. Nạn độc trùng gây trở ngại .
Ngoà i ra nếu gặp các trưá»ng hợp : chúng Tăng đông mà chá»— ngồi chất hẹp; có nhiá»u ngưá»i Ä‘au ốm; Tăng có sá»± lục đục; luáºn bà n vá» giáo pháp, giá»›i luáºt hoặc thuyết pháp đã khuya, thì có thể tá»± tứ giản lược .
Nếu gặp má»™t trong tám nạn kể trên xảy ra, không đủ thì giỠđể nói 3 lần tá»± tứ, thì có thể nói 2 lần hay má»™t lần. Nếu cÅ©ng không đủ thì giá» thì toà n thể Tăng chúng Ä‘á»u đồng loạt nói 3 lần tá»± tứ. Nếu vẫn không kịp thì có thể nói 2 lần hay 1 lần. Nêú vẫn không kịp thì chỉ cần tuyên bố :"Vì có tai nạn xảy ra cấp bách, xin Tăng chúng giải tán", cÅ©ng hợp pháp .
8.Triển hạn tự tứ
Ãến ngà y tá»± tứ mà gặp trong 1 trong 2 trưá»ng hợp sau đây thì có thể hoãn ngà y tá»± tứ .
a.Nếu tại trú xứ nà o có thà chá»§ cúng dưá»ng tứ sá»± đầy đủ, Tăng chúng sống an lạc, tinh cần hà nh đạo, đạt nhiá»u tiến bá»™, mà toà n thể Tăng chúng muốn kéo dà i thêm thá»i gian tu há»c, thì Tăng nên là m yết ma bố tát, rồi triển hạn thêm ná»a tháng hoặc tối Ä‘a là má»™t tháng nữa má»›i tá»± tứ; miá»…n là thá»i gian an cư không kéo dà i hÆ¡n 4 tháng là được .
b.Trong trưá»ng hợp ná»™i bá»™ Tăng chúng Ä‘ang có sá»± bất hòa, nếu cứ tiến hà nh tá»± tứ thì không những bất thà nh, mà còn có thể dẫn đến sá»± phá Tăng, khi ấy Tăng nên triển hạn thêm ná»a tháng hay má»™t tháng để giải quyết sá»± bất hoà rồi má»›i tá»± tứ. Nếu đã hoãn đến 2 lần bố tát, tức là má»™t tháng, mà Tăng vẫn chưa hoà hợp, thì những Tá»· kheo thanh tịnh cùng chà hướng nên dẫn nhau ra ngoà i trú xứ, kết tiểu giá»›i để tá»± tứ .
Ãó là những lý do để triển hạn tá»± tứ .
Tóm lại ngưá»i xuất gia mang hoà i bão phát túc siêu phương, thượng cầu, hạ hoá, tá»± nháºn mình là con Pháºt, mà đức Pháºt là báºc Ãiá»u ngá»± sư, lẽ đương nhiên mình phải cố gắng là m sao để xứng danh là má»™t Ãiá»u ngá»± tá». Do váºy, phải luôn luôn kiểm Ä‘iểm chÃnh mình, khắc phục ná»™i chướng, ngoại ma trong từng hÆ¡i thở, chứ không phải đợi hết 3 tháng Hạ má»›i thỉnh cầu các pháp hữu chỉ Ä‘iểm những sai trái mà mình đã vấp phải. Bởi thế, phương thức tá»± tứ, ngoà i ý nghÄ©a biểu thị tinh thần tương ái tương thân, đồng cam cá»™ng khổ, sách tấn lẫn nhau, còn là má»™t khẳng định thà nh quả tu há»c cá»§a bản thân má»—i ngưá»i, nên lòng đầy dÅ©ng cảm, không e ngại sá»± phê phán hay chỉ trÃch cá»§a bất cứ má»™t ai. Vì lẽ, trong những ngà y qua mình đã tá» ra khiêm hạ, chân thà nh, ná»— lá»±c vượt qua má»i chướng ngại cá»§a ná»™i tâm cÅ©ng như ngoại cảnh để tiến đến chá»— hoà n thiện, tá»± tại-mục Ä‘Ãch mà má»i ngưá»i con Pháºt Ä‘á»u khát khao trông đợi .