NHỮNG VIỆC NÊN LÀM TRONG MÙA VU LAN

HT. THÍCH TRÍ QUẢNG

            Mùa Vu Lan về gợi nhắc người con Phật nhớ đến việc báo hiếu, báo ơn. Tất cả những gì mà người thân ruột thịt, bạn bè, đồng sự, hay đoàn thể, cộng đồng xã hội đã từng giúp đỡ, tạo điều kiện cho chúng ta thăng tiến về tri thức, đạo đức, đời sống vật chất, đời sống tâm linh v.v…. để chúng ta được no cơm ấm áo, được khoẻ mạnh, được trưởng thành, có tài đức, có cuộc sống an lạc…, chúng ta đều ghi lòng tạc dạ tất cả công đức này. Công ơn của mọi người hỗ trợ cho ta thăng hoa rất nhiều, nhưng tựu trung Phật dạy có 4 công ơn lớn nhất : ơn cha mẹ, ơn Tam bảo, ơn đồng bào, đất nước, ơn thầy hiền bạn tốt mà chúng ta cần ghi nhớ và đáp đền, đặc biệt trong mùa Vu Lan là mùa thể hiện tinh thần đáp đền ơn sâu, nghĩa nặng.

            Để báo đáp bốn trọng ơn nói trên, chúng ta có thể tóm gọn vào ba việc chính yếu cần thực hiện trong mùa Vu Lan. Trước tiên là công ơn sanh thành dưỡng dục của cha mẹ, ông bà, hay nói chung là bà con quyến thuộc trực tiếp nuôi nấng, dạy dỗ, với tất cả tình thương yêu tạo mọi điều kiện cho chúng ta nên người. Với trí tuệ vô cùng của bậc Toàn giác, Đức Phật thấy rõ mối tương quan sâu xa mật thiết của mọi người trong kiếp sống sinh tử luân hồi, đã từng thay phiên làm cha mẹ, con cái, vợ chồng, bà con với nhau. Chính vì sự gắn bó tình thân cốt nhục với nhau được lặp đi, lặp lại như vậy trong vô số kiếp, Đức Phật đã dạy chúng ta phải báo đáp công ơn cha mẹ, tổ tiên của mình trong nhiều đời, không phải chỉ nhớ ơn, báo ơn cha mẹ ông bà trong hiện đời. Tất nhiên, để đáp đền công ơn cao dày của cha mẹ, tổ tiên đời này và nhiều đời quá khứ, chúng ta dùng tâm thanh tịnh để cầu nguyện hay nhờ các bậc cao tăng thạc đức chú nguyện, nghĩa là chúng ta tạo mối liên hệ với cha mẹ, tổ tiên đã khuất bằng cách nhắc nhở các hương linh nhớ đến những lời dạy cao quý của Phật, Bồ tát, Thánh hiền để họ hướng tâm về thánh thiện của các Ngài mà thần thức của họ cũng được nhẹ nhàng, trong sáng theo và vượt ra khỏi cảnh giới u tối, khổ đau.

            Song song với việc cầu nguyện cho người thân đã khuất bóng, hay cầu nguyện cho bạn bè, đồng sự quá cố, nói chúng là cầu nguyện cho những người mà chúng ta đã có liên hệ trong cuộc sống đời thường và đã từng mang ơn họ, tất nhiên chúng ta nên cố gắng thực hiện những việc làm tốt đẹp, lợi ích giống như các người thân quen quá vãng đã từng làm cho chúng ta được hưởng. Họ đã để lại những thành quả vô cùng ích lợi mà chúng ta đang sử dụng, thì thiển nghĩ cách báo đáp đúng đắn thiết thực nhất không gì hơn là tiếp tục xây dựng những việc làm lợi ích để con cháu chúng ta và những người thế hệ mai sau cũng được hưởng sự nghiệp lợi ích do khối óc và bàn tay của chính chúng ta để lại.

            Thật vậy, trong mối tương quan sinh tồn cộng hữu từ gia đình, cho đến bạn bè, đoàn thể, xã hội, quốc gia không ai có thể tồn tại riêng lẻ; việc làm của một người sẽ tác động tốt hay xấu đến gia đình, bạn bè, đoàn thể, xã hội. Và chúng ta đã may mắn được thừa hưởng sự nghiệp vô cùng tốt đẹp của cha mẹ, ông bà, tổ tiên, thầy hiền bạn tốt, đất nước, đồng bào. Nhờ sự nuôi dưỡng, dạy dỗ, trợ giúp to lớn vô cùng ấy mà ngày nay chúng ta hiện hữu thân người có hiểu biết, có đạo đức, có đời sống thanh bình trong một đất nước độc lập, tự do, hạnh phúc. Chúng ta không làm được việc lớn như các bậc tiền nhân, cha ông của chúng ta, thiết nghĩ cũng không làm cho mọi việc trở nên xấu đi.

            Theo tôi, trong thời hiện đại, làm cho việc tồi tệ hơn chính là việc khai thác tài nguyên quốc gia một cách thiếu hiểu biết, vì chỉ nghĩ đến quyền lợi hạn hẹp trước mắt. Làm cạn kiệt tài nguyên quốc gia theo cách khai thác bừa bãi chắc chắn dẫn con cháu chúng ta đến một tương lai đen tối, khổ sở.

            Ngoài ra, nếu vay nợ nước ngoài quá nhiều thì rõ ràng là con cháu chúng ta phải gánh trả món nợ ấy chứ còn ai khác. Đó là một sai lầm nghiêm trọng cần cân nhắc để không bị sa lầy vào vũng sình nợ nần. Chẳng lẽ tổ tiên chúng ta đã để lại những thành quả lợi ích cho chúng ta được hưởng một cách sung sướng, mà ngày nay chúng ta lại giao món nợ ngập đầu cho thế hệ con cháu gánh trả hay sao? Nếu như vậy thì thế hệ trẻ tương lai khó lòng khá nổi và vong hồn chúng ta chắc chắn cũng không được thanh thản.

            Những gì tốt đẹp mà các bậc tiền nhân tạo dựng, giúp cho cuộc sống vật chất lẫn tinh thần chúng ta thăng hoa, tiếp nối tấm gương sáng ấy, chúng ta cũng phải để lại cho con cháu mình những thành quả tốt đẹp bằng như vậy hay tốt đẹp hơn nữa càng quý, mới không uổng phí công ơn cao dày của tổ tiên, cha mẹ, của thầy hiền bạn tốt, các bậc tiền bối hữu công dựng nước, giữ nước.

            Trong mùa Vu Lan báo hiếu Phật lịch 2546, cầu nguyện cho tất cả hương linh trong pháp giới đều rời biển trần khổ, vào chốn Liên trì, mượn nước đại bi tẩy trừ nghiệp chướng. Và nguyện cho tất cả người đang hiện hữu trong thế giới Ta bà đều được thân tâm an lạc, thành tựu được mọi việc làm tốt đạo, đẹp đời.