HOA HỒNG - BIỂU TƯỢNG CHA MẸ

THÍCH VÔ TRƯỚC

Nói về biểu tượng của loài hoa tức là nói về nội dung được quy ước cho loài hoa đó, quy ước phải là công ước, công lệ –tức là những quy định chung mà phần đông hoặc hầu hết nhất trí với nhau, đi đến hiểu và sử dụng sự vật đó …theo một ý nghĩa, hoặc nội dung nào đó. Cho nên nói về biểu tượng cũng chính là nói về giá trị và nội dung đã được công ước theo một quy ước pháp. Quy ước pháp, dĩ nhiên sẽ mang tính tương đối, lệ thuộc vào phong tục tập quán, điều kiện khách quan, chủ quan của xã hội và nhất là dân trí. Ðôi lúc quy ước pháp ở một xã hội này sẽ là điều mà quy ước pháp ở xã hội khác xem là đối nghịch. Do đó, quy ước pháp luôn mang tính xã hội, tính nhân gian hơn là mang tính cá nhân độc đoán .

Ðứng về mặt xã hội học, quy ước pháp là điều cần thiết cho con người, nó tạo nên sự phong phú muôn màu, muôn vẻ và những nét cá biệt đặc sắc của một xã hội, của một ngôn ngữ hay của một biểu tượng. Ơû đây, chúng tôi xin giới hạn quy ước pháp vào loài hoa và nhất là hoa hồng để tìm xem ý nghĩa biểu tượng của nó .

Mỗi một loài hoa sẽ được quy ước pháp quy định một ý nghĩa riêng –cái đó, người ta gọi là"một biểu tượng". Biểu tượng chính là ý nghĩa được quy ước, chứ không như nhiều người đã ngộ nhận cho đó là "một ẩn ngữ". Vì thật ra, mọi sự vật hiện tượng, từ nhãn quan Phật học, thì chẳng có cái nào mang theo nó một nội dung, một tính chất hay một ý nghĩa nào cả. Tất cả những điều ấy là do con người công ước mà quy định với nhau. Ðã là công ước thì ta nên hiểu chúng với một biểu tượng, chính xác hơn là một ẩn ngữ .

Trở lại vấn đề, khi ta nói đến hoa hồng là chúng ta nói đến biểu tượng của hoa tình yêu hay tình thương. Tùy theo giới tính lứa tuổi mà chúng ta hiểu biểu tượng của nó. Nhưng hoa hồng không phải là cái hoa màu hồng mà nó là tên chung của một họ hoa. Cho nên, hoa hồng có nhiều màu sắc và mỗi màu sắc sẽ có một biểu tượng. Màu trắng tượng trưng cho sự than vãn, đau xót từ một sự mất mát trong tình yêu hoặc tình thương. Màu hồng biểu trưng cho sự nồng thắm, hạnh phúc, màu đỏ sẫm biểu trưng cho tình cảm say đắm cuồng nhiệt, màu đỏ than, được hiểu là nỗi đau đớn trong tim và một cái họa lớn riêng biệt, tượng trưng cho một tình cảm duy nhất tuyệt đối… còn nhiều màu nữa, nhưng gần đây giới Phật giáo chúng ta đã tiếp thu một quy ước pháp của phương Tây được hiểu như một biểu tượng về cha mẹ. Tình mẹ cha, một thứ tình cảm thiêng liêng cao cả của con người. Hễ là con người thì ai cũng có cha mẹ, nên không ai là không yêu kính cha mẹ. Yêu kính cha mẹ là thể hiện trọn vẹn tình nghĩa làm người –mối quan hệ mang tính luân lý đạo đức .

Căn cứ vào tục lệ Tây phương, ngày mà họ kỷ niệm về cha mẹ, hiếu dưỡng cha mẹ, báo đáp cha mẹ …là ngày mồng muời tháng năm, Anh ngữ gọi là Mother’s day (ngày của mẹ). Nói thế không có nghĩa là con cái chỉ biết hiếu kính cha mẹ trong ngày đó, còn các ngày khác thì quên đi. ở đây, quy ước pháp của Tây phương công ước với nhau một biểu tượng về mẹ. Ngày đó là ngày "quốc tế vì cha mẹ" cũng như mồng một tháng sáu là ngày "quốc tế thiếu nhi" vậy .

Phật giáo, từ xa xưa đã xó ngày Vu Lan, tức ngày rằm tháng bảy, cũng chính là ngày biểu tượng về mẹ. Tuy nhiên, tục lệ cài hoa hồng không có. Tục lệ này được áp dụng trong giới Phật giáo Việt Nam từ thập niên 60 đến nay(?)

Theo Tây Phương, ngày mồng mười tháng năm, mọi người được cài lên áo mình một đóa hoa-hoặc là màu trắng, hoặc là màu hồng. Màu trắng tượng trưng cho tang tóc, chia ly - Cài hoa trắng là tượng trưng cho mất cha mẹ. Cài màu hồng biểu tượng cho hạnh phúc, đằm thắm - cài hoa màu hồng là tượng trưng cho còn cha mẹ. Ai còn được cha mẹ, thì hạnh phúc vui sướng trong ngày ấy mà xét nghĩ về hạnh làm con và sự phụng dưỡng cha mẹ đã đúng chưa, đã xứng đáng chưa? Ai mất mẹ, cha hoặc cả song thân thì bất giác xúc động, nhớ tưởng về người quá cố mà phấn đấu trong tương lai. Phật giáo Việt Nam lấy tục lệ cài hoa này, nhưng lại cài trong ngày Vu Lan.

Người đầu tiên (T.N.H.) sử dụng tục lệ cài hoa của người Phương Tây trong ngày Vu Lan, thật là tình tứ. Biểu tượng của màu trắng và màu hồng được thay thế linh động hơn thành hoa hồng màu trắng và hoa hồng màu hồng. Biểu tượng của hoa hồng đã được quy ước về tình yêu và tình thương, như đã nói càng tăng phần ý nghĩa cho tục lệ này. Cũng từ con người đầu tiên đó, tục lệ cài hoa hồng được khai sinh trong ngày Vu Lan.

Vào ngày ấy, hầu hết Phật tử Phật giáo Bắc Tông tề tựu về Chùa đọc kinh Vu Lan hoặc kinh Báo Hiếu Phụ Mẫu để tưởng nhớ đến công đức sanh thành cúc dục lao khổ của cha mẹ mà trau giồi thêm hiếu hạnh đáp đền. Họ sẽ lần lượt cài lên áo nhau một cánh hoa hồng hoặc màu trắng hoặc màu hồng để biểu tượng cho hoặc đã mất cha, mẹ hoặc còn cha, mẹ. Hàng Phật tử còn được chư Tăng giảng giải về phương pháp báo hiếu đúng chánh pháp, đúng với tinh thần Phật dạy để thật sự là một người con hiếu, một người Thánh đệ tử. Nhưng báo hiếu phải như thế nào? Báo hiếu không thể là những tư duy không tưởng, hoặc nói mà không làm, mà là phải được thể hiện qua hành động thiết thực cụ thể. Nhiều người, vì không nắm rõ tinh thần báo hiếu này, rồi lại quan niệm người con hiếu là người chỉ cần biết nói đến hai chữ THƯƠNG CHA, THƯƠNG MẸ là đủ. Quả là phi lý-non nớt. Thương phải như thế nào mới gọi là thương, chứ nói thương mẹ! thương cha! Thôi, thì ai nói lại không được. Vấn đề báo hiếu như hiếu kính, hiếu dưỡng, hướng dẫn cha mẹ sống đúng chánh pháp v.v…. mới là quan trọng và cần thiết.

Ghi lại biểu tượng hoa hồng trong mùa Vu Lan năm nay, người viết mong mỏi tất cả Phật tử chúng ta ý thức rõ hơn hiếu hạnh của một con người đối với cha mẹ để sống cho thật xứng đáng và đúng nghĩa.

(Ðặc San Vu Lan )



bullets08.gif - 0.2 K Trang MỤC LỤC VU LAN(những bài mới)
bullets08.gif - 0.2 KTrang MỤC LỤC VU LAN (những bài khác)
bullets08.gif - 0.2 K Trang chính