LÊ ANH thực hiện

Giáo lý đạo Phật có ý nghĩa như thế nào trong việc giáo dục định hướng nhân cách cho con cái ? Tinh thần đó có đóng góp thiết thực gì cho đời sống xã hội hiện nay ?

Nhân mùa Vu Lan – Báo hiếu, chúng tôi ghi nhận tâm tư của một số Phật tử về các vấn đề trên. Những ý kiến này được xem như là sự gợi mở trong thể cách vận dụng lời Phật dạy vào thực tiễn cuộc đời của ngưòi Phật tử, ở vai trò của người làm cha, làm mẹ.

* NHẬT CAO – TRẦN ÐÌNH SƠN (nhà nghiên cứu văn hóa) :

Cho con cái cảm nhận nếp sống thanh tịnh và những bài học giản dị về cuộc sống của đạo Phật…

Thuở bé, tôi sống trong một trường Gia đình Phật tử nên tôi luôn ý thức đến việc ứng dụng giáo lý nhà Phật vào trong cuộc sống để mang lại sự an lạc. Ðến khi có gia đình riêng, chúng tôi đã truyền lại nếp sống tốt đẹp này đến các con của mình. Các con tôi đều còn trẻ, đang ở lứa tuổi cắp sách đến trường nên chưa thể nói chuyện giáo lý cao sâu. Ðiều này rất khó và không nên. Những dịp Ðại lễ Phật giáo như Phật Ðản, Vu Lan chẳng hạn, chúng tôi thường đưa các cháu đi lễ chùa. Mục đích là để chúng cảm nhận được nếp sống thanh tịnh của nhà Phật. Từ những bước đi đầu tiên ấy, chúng sẽ quan tâm nhiều hơn đến những bài học giản dị của đạo Phật về cuộc sống.

Có rất nhiều vấn đề "nhạy cảm" phát sinh từ thực tế đời sống mà không hẳn chúng ta đã thỏa mãn được nhận thức của con cái. Ví dụ, trước vấn đề sát sinh, chúng tôi đã giảng giải với các con rằng giết một con vật là làm một điều ác, là "phạm giới" và ngưòi gây ra tai họa sẽ nhận lấy hậu quả xấu theo quy luật nhân quả. Ðiều này cũng trái với đức tính Từ bi của đạo Phật. Nói chung, đối với con cái, chúng tôi giải thích các vấn đề dựa trên đức tin. Tuy nhiên, có lúc chúng cũng làm cho tôi hết sức bối rối, chẳng hạn như chuyện "bẫy chuột". Chúng lý giải với tôi rằng việc bẫy chuột trong nhà là việc làm hợp vệ sinh, bảo đảm an toàn sức khỏe cho mọi ngưòi. Như vậy, các con tôi có "phạm giới" không ? Và trước vấn đề "nhạy cảm" này, tôi đã trả lời với các con rằng "Các con đã làm đúng trong trường hợp chuột là tác nhân gây hại".

Gần đây, báo chí có đưa nhiều thông tin pháp đình báo động đến nguy cơ đổ vỡ những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa gia đình Việt Nam, mà chuyện tranh chấp tài sản giữa anh em, con cái mâu thuẫn về quyền lợi phân chia tài sản với cha(mẹ)… là một vài ví dụ đáng lo ngại. Các nhà làm luật nên cân nhắc giữa vấn đề hiếu nghĩa với cái gọi là "lý của pháp luật". Nếu không khéo léo, thận trọng, điều này sẽ dẫn đến tình trạng băng hoại đạo đức xã hội, diễn ra ngay từ trong môi trường gia đình.

* TRỤ VŨ (nhà thơ) :

Tinh hoa của thơ là đạo Hiếu.

Là một nhà thơ, một nghệ sĩ, tôi rất tôn trọng yếu tố sáng tạo trong mỗi hạt nhân làm ngưòi của con cái. Giáo dục con cái không nên áp đặt. Ðức Phật từng dạy : "Mỗi ngưòi hãy là một hải đảo của chính mình hay Hãy tự thắp đuốc lên mà đi… Cha mẹ giáo dục con cái là thắp sáng lên những ngọn đuốc nhân cách kỳ diệu đó. "Thắp" như thế nào là tùy vào từng hoàn cảnh, từng điều kiện cụ thể khác nhau.

Một đời làm thi ca, làm nghệ thuật đã để lại cho tôi một cảm nghiệm qúy báu rằng: tinh hoa của thơ là đạo Hiếu.

Những bài thơ hay nhất của tôi là những bài thơ chuyển tải đạo Hiếu. Ðây là vấn đề nghệ thuật, nhưng cũng là "hiệu ứng" giáo dục. Biết yêu mẹ cha ta, trân trọng mẹ cha ta mới là những con người tốt. Bản chất đạo Hiếu mang tính thơ, nên khi con cái tôn thờ đạo Hiếu, tâm hồn cá thể (người con) sẽ trở nên thơ hơn, tình cảm hơn và giàu lòng nhân ái hơn. Tôi từng có thơ "Phật là quê Mẹ yêu thương". Ở bên mẹ, sống tỉnh thức trong thế giới tình thương của mẹ, thành tâm với mẹ, tâm mỗi ngưòi sẽ triển nở Phật tính. Từ đó mới đặt đến những vấn đề khác trong việc xây dựng nhân cách cho con cái.

Tôi có 9 đứa con, hầu hết đã trưởng thành. 9 con là 9 bài thơ (luôn chưa hoàn thành) của tôi. Tôi sẽ cố gắng hoàn thiện chúng theo quy luật của cái đẹp và tinh thần của đạo Phật mà chúng tôi được thấm nhuần. Ðiều này vẫn luôn là một thử thách đối với những bậc làm cha mẹ.

* PHẠM THANH HIỆP (nhà giáo, Chủ nhiệm CLB Học làm người Tao Ðàn, TP.HCM) :

"Những nguyên tắc sống hạnh phúc (giới luật) đạo Phật là một trong những phương tiện giáo dục giúp trẻ tránh xa cái xấu, cái ác".

Hơn 10 năm trước đây, trong cuộc hội thảo của một tờ báo dành cho lứa tuổi thiếu nhi TP.HCM với đề tài về nạn trẻ em chưa ngoan, một nhà khoa học có nhận xét khách quan là trẻ em ở gần và sinh hoạt tại các cơ sở tôn giáo có xu hướng tốt và ngoan hơn.

Rất đồng cảm với nhận xét trên, hàng chục năm sinh hoạt trong phong trào giáo dục Hướng đạo và một số đơn vị thanh thiếu niên khác, tôi cảm nhận sự có mặt của những giáo lý Phật giáo đã góp phần quan trọng trong việc giáo dục và trang bị cho trẻ em một bản lĩnh để phòng chống những tệ nạn xã hội. Nhìn vào các gia đình, nếu cha mẹ có lối sống trong tinh thần "Từ, Bi, Hỷ, Xả", làm lành tránh dữ…, hay những buổi đưa con cái đến chùa, những ngày ăn chay… tạo một môi trường lành mạnh trong gia đình, trẻ trong nhà khó mà bị những thói hư, tật xấu thâm nhập.

Mọi ngưòi đều công nhận tình trạng báo động về đạo đức hiện nay đối với lớp tuổi nhỏ. Biết bao thói hư tật xấu, tệ nạn… đang phá vỡ rào chắn của xã hội, xâm nhập trường học, tấn công vào từng gia đình mà Nhà nước, xã hội phải nhìn nhận mối nguy hiểm của nó. Biết bao gia đình sống hạnh phúc bỗng trở nên suy sụp vì có một đứa con vướng vào tệ nạn. Nền giáo dục học đường (hiện nay) mới chỉ còn trong giai đoạn truyền dạy kiến thức, "khai trí" (mà cũng chưa ổn), còn chưa đáp ứng yêu cầu "học làm người", giáo dục toàn diện như mong muốn.

Những năm gần đây, với chủ trương xã hội hóa, nhiều tổ chức xã hội, tôn giáo được khuyến khích hoạt động đã góp phần giảm bớt gánh nặng với Nhà nước. Từ trong thực tế đó thấy rằng, mô hình giáo dục "học làm người", ứng dụng giáo lý Phật dạy vào việc giáo dục con cái đã mang lại những thành tựu kỳ diệu. Tinh hoa xử thế Ðông-Tây (một nội dung trong khoa "học làm người"), những bài học giáo lý, giới luật đạo Phật là một trong những phương tiện giáo dục giúp trẻ tránh xa cái xấu, cái ác. Giáo dục đạo đức, nhân phẩm luôn là yếu tố quyết định trong "chiến lược" xây dựng con người có ích.

* Cô CHƠN LẠC TỊNH :

"Cha mẹ phải là tấm gương tốt, là điểm tựa tinh thần cho con cái".

Gia đình tôi có 5 con, tuổi chênh nhau ít. Nói chung, chúng tôi đối xử với con cái tương đối thuần nhất.

Chúng tôi là những công dân bình thường, có lòng kính ngưỡng Tam bảo. Vì bận bịu công việc hàng ngày, không có thời gian đi chùa thường xuyên, chúng tôi thỉnh băng giảng về nghe, tự học giáo lý. Chúng tôi khuyến khích các con cùng nghe. Chúng tôi và các con bắt đầu những bài học đạo trong hoàn cảnh như thế.

Có một điều chúng tôi coi như "nguyên tắc" trong giáo dục con cái là phải dạy cho chúng lòng hiếu kính (đối với tổ tiên, ông bà, rồi sau đó mới đến cha mẹ).

Một lúc nào đó, chúng tôi cũng đưa ra một hình ảnh tôn quý khác để chúng hình dung từ sự quen thuộc với những hình tượng gần gũi nhất. Ðó là hình tượng Ðức Phật. Nhìn Phật là nhìn một hình tượng cao quý để mình hướng về. Chúng tôi rất mừng là các con tôi đều có tâm lành, hay giúp đỡ người khó. Tôi nghĩ rằng đó cũng chính là ảnh hưởng của những điều hay, đẹp từ đạo Phật.

Trong cuộc sống, dù có những va chạm, vấp váp, chúng tôi luôn biết giữ mình để làm gương cho con cái. Cha mẹ phải là tấm gương tốt, là điểm tựa tinh thần cho các con, có khi đến hết cả đời mình.

---

Trang MỤC LỤC VU LAN(những bài mới)
Trang MỤC LỤC VU LAN (những bài khác)
Trang chính