MÙA VU LAN BÁO HIẾU
ÐỨC MỤC KIỀN LIÊN MỘT TRUYỀN THỐNG HIẾU THẢO
Nguyễn Phước Thắng
* Con người của dũng khí và thần thông
Con người ấy là đức Mục Kiền Liên.
Cũng như Ngài Xá Lợi Phất, đức Mục Kiền Liên là một thủ lãnh của giáo phái San Xa Dạ (Du sĩ lõa hình thích ứng). Là những thủ lãnh, nên việc tìm hiểu về đức Phật, về giáo lý của Ngài, lúc bấy giờ đang lan rộng dọc bình nguyên sông Hằng, được hai vị lưu tâm theo dõi, nhất là Ngài Xá Lợi Phất.
Trong thành Vương Xá, Ngài Xá Lợi Phất bám sát theo sau một khất sĩ: quan sát, khám phá, tìm cầu và đã được đáp ứng:
Chư pháp tùng duyên sanh
Diệc phục tùng duyên diệt
Ngã Phật đại sa môn
Thường tác như thị thuyết.
(Muôn vật từ duyên sanh, lại từ duyên mà diệt, đức Phật của chúng tôi, đã từng giảng như vậy).
"Ðồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu", dù Ngài Mục Kiền Liên nghe bài kệ ấy qua Ngài Xá Lợi Phất song sự "tương ứng" và "tương cầu" kia là một. Tâm tư hai Ngài bừng sáng, thấy rõ vấn đề trọng đại được đặt ra từ bài kệ ấy: Tất cả các pháp đều do nhân duyên sanh và chính điều này đã chi phối lên sự vô thường của các pháp. Tiếng cười của sự giác ngộ được bật lên từ sự sáng tỏ ấy đã giải phóng cho một bế tắc về một con đường mà hai Ngài đã nhìn thấy từ trong lòng giáo phái của mình. Giả từ quá khứ là điều tất yếu. Hai Ngài đã đi về với Phật, theo sau hai Ngài có đến 250 môn đồ du sĩ. Ðức Phật đã có hai vị đệ tử xuất chúng: một con người của đại trí tuệ và một con người của đệ nhất thần thông.
Ðức Phật đã nhận xét về người đệ tử thứ hai của mình như sau: "Ðại đức Mục Kiền Liên là một vị khất sĩ rất có nhiều dũng khí. Người là kẻ phát ngôn bạo dạn và cương trực nhất của giáo đoàn khất sĩ. Khi cần phải tuyên bố lập trường của giáo đoàn hoặc của giáo pháp, Ðại đức bao giờ cũng nói thẳng, không bao giờ chấp nhận sự thỏa hiệp. Cũng vì lý do này mà trong giới ngoại đạo có nhiều kẻ thù của Ðại Ðức".
Ðây là bản đúc kết quá trình hành đạo của tôn giả và chính cái dũng khí, cương trực, không thỏa hiệp mà hai tôn giả Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đã làm tan cái giáo hội do Ðề Bà Bạt Ða thỏa hiệp với kẻ giết vua cha là thái tử A Xà Thế, lập nên. Nói khác hơn, một thỏa hiệp đầy tội ác từ hai kẻ Tăng tục và chính tội ác phá hòa hiệp Tăng này của Ðề Ba Ðạt Ða đã được ghi vào luật và quy định tội danh rõ ràng để đời đời lấy đó làm kỷ cương mà xử trị những ai đã đóng vai trò như Ðề Bà Ðạt Ða.
.* Người con của hiếu thảo.
Khi trở thành vị A La Hán đệ nhất thần thông, tôn giả càng ưu tư thương mẹ nhiều hơn. Tâm trạng này được tôn giả Mục Kiền Liên thổ lộ trước Phật: "Nỗi buồn thấm thía của con phát sinh từ ý nghĩ là con không làm được gì để giúp mẹ con lúc bà con sống và con cũng không làm được gì để giúp mẹ con sau khi bà đã lâm chung".
Ðây chỉ là cách nói khiêm cung của một vị A La Hán. Thật ra tôn giả Mục Kiền Liên đã vận dụng mọi phương tiện để chuyển hóa mẹ Ngài lúc sanh tiền song trước hành động độc ác do mẹ Ngài tạo ra lại thuộc về tánh tội trở thành sâu nặng đẩy lùi các thiện pháp mà tôn giả đã mang đến cho mẹ Ngài. Ngài đau buồn lo lắng cho một quả báo khốc liệt sẽ đến với mẹ Ngài lúc lâm chung...
"Bồ Tát úy nhân, chúng sanh úy quả". Cái quả mà mẹ Ngài nhận chịu ở địa ngục thật khủng khiếp và rồi nỗi sợ của một chúng sinh thật đáng thương khi đối diện trước mọi cực hình của địa ngục: "Cơm đã biến thành than hồng phải nhả ra".
Vấn đề còn lại là làm sao chuyển được nghiệp ác cho mẹ để thoát ra khỏi địa ngục đáng sợ này. "Mê nhất kiếp, ngộ nhất thời". Tạo ra được cái ngộ nhất thời này ở trong lòng địa ngục quả là khó khăn. Bởi vì ngay cả trong thế giới địa ngục khó bề nảy sinh được một niệm thiện. Nói khác hơn hạt giống thiện đã bị thiêu rụi. Chính vì lẽ đó mà Ngài Ðịa Tạng thề rằng: "Khi nào trong địa ngục không còn tội vong thì tôi mới thành Phật. Tôi nguyện độ cho bằng hết." Với lời thề này nhằm mục đích gần gũi với tội vong để tác động niệm thiện lên họ, tạo ra niềm vui tịnh độ cho địa ngục, mở đường cho họ thoát khỏi địa ngục và có lẽ không bao giờ Ngài Ðịa Tạng thành Phật.
Ðối với mẹ tôn giả Mục Kiền Liên không phải Ngài Ðịa Tạng độ mà đích thân người con hiếu thảo này thực hiện bằng cách cầu đến thập phương Tăng như lời dạy của Phật: "Ðến ngày Tự tứ, ông (Mục Liên) cần cầu, đảnh lễ cúng dường mười phương Tăng và nhờ sức chú nguyện của mười phương Tăng mới hy vọng cứu độ được tội mẹ của ông". Có "Tự tứ" tức là có sám hối mà đã phát lồ sám hối tức là có được sự thanh tịnh. Sức chú nguyện tức là sức của thiền định, của từ bị, của sự tế độ có trong biển thanh tịnh của thập phương Tăng sẽ tạo thành một pháp giới an lạc bao trùm cả ba cõi và ba cõi nhờ đó mà được sự giải thoát. "Ðức trọng quỉ thần kinh" là thế và địa ngục trở thành Mục Kiền Liên đã đón nhận được sức chú nguyện này của thập phương Tăng, sinh khởi được niệm thiện, đạt được cái "ngộ nhất thời" nên liền sau đó bà được giải thoát sanh lên cõi trời và tôn giả Mục Kiền Liên trở thành người con hiếu thảo cho muôn đời.
Nguyễn Phước Thắng
Trang MỤC LỤC
Trang chính