HT THÍCH TRÍ QUẢNG

Ðức Phật dạy rằng con người là trung tâm của vũ trụ, vì chỉ con người có lý trí, suy nghĩ, mới biết được vũ trụ vạn vật. Chính đặc tính ưu việt đó của con người mà Ðức Phật đã khẳng định con người là tối linh trong vạn vật, điều khiển được các loài hữu tình. Con người trở thành trung tâm điểm ảnh hưởng đến vũ trụ và muôn loài.

Và từ hiểu biết cùng khả năng lớn lao ấy dẫn đến việc là chính con người quyết định sự tồn vong của mọi loài và luôn cả trái đất này. Ðiều đó cho phép chúng ta kết luận rằng con người tốt thì tạo nên xã hội tốt, thế giới tốt; con người xấu làm cho xã hội và thế giới trở thành xấu. Ý thức này giúp cho chúng ta nhận biết được nếu ông bà tổ tiên của chúng ta đã từng có những quyết định sai lầm, việc làm không tốt, thì họ sẽ rơi vào ba đường ác hay nói cách khác là ba đường xấu.

Biết rõ như vậy, tất yếu chúng ta phải xây dựng bản thân mình tốt, thể hiện trong đời sống thường nhật những việc làm đúng đắn, lợi ích. Việc tốt của chúng ta khiến người mến phục, làm theo; không phải ta áp đặt cho người làm. Cách sống tốt lành ấy cũng sẽ ảnh hưởng cho xã hội, cho muôn loài và cho cả trái đất.

Thật vậy, trước kia, vì không biết, vì tham lam, người ta đã sát phạt nhau, thẳng tay dùng những vũ khí độc hại để giết người, chỉ trong một chớp mắt là sát hại được hàng triệu người, hoặc tàn sát các loài thú vật, không phải để giải quyết cơn đói mà chỉ để trang trí nhà cửa, làm đồ trang sức…, cho đến phá hủy các loài vô tình như đốn cây, phá rừng. Với những việc làm ác nói trên, họ tưởng rằng sẽ mang lại hạnh phúc cho họ. Nhưng trái lại, chất độc giết người, giết thú vật, giết cây cỏ rừng rậm đã gây ra sự mất cân bằng sinh thái, làm cho bầu không khí ô nhiễm, nóng hơn hay lạnh hơn một cách bất thường hoặc tạo thành những trận lũ lụt, hạn hán, bệnh tật kỳ lạ… chưa từng có. Những việc làm sai lầm này đã bao vây lại con người, làm khổ con người không ít.

Nhưng may mắn thay, với hiểu biết tiến bộ của con người, nên các quốc gia cho đến những tổ chức thế giới đã đưa ra các quyết định bảo vệ môi sinh, bảo vệ không khí, dòng nước, rừng rậm, thú vật, cỏ cây để tạo dựng lại môi trường sinh thái trong sạch, giúp cho sức khỏe của con người và sự sống của trái đất này được an toàn lâu dài hơn.

Trong mối tương quan tương duyên sâu sắc, chặt chẽ giữa các loài trong trời đất, giữa con người với gia đình, đoàn thể xã hội, với hành tinh này, Ðức Phật dạy rằng nên làm việc tốt cho người, cho xã hội, cho thế giới, vì những thành quả tốt đẹp ấy của chúng ta chắc chắn sẽ tác động lành mạnh đến xã hội, trời đất, muôn loài. Ðó là cách cúng dường tốt nhất của chúng ta dâng lên cho ông bà, tổ tiên, chư Phật, Thầy Tổ.

Ðiển hình như xưa kia Ðức Phật Thích Ca thành Vô thượng Chánh đẳng giác, Ngài đã nhận ra điều đó. Vì vậy, Ngài tự rèn luyện bản thân trở thành toàn thiện, toàn trí, làm điểm tựa vững chắc cho Tăng đoàn và mở rộng đến xã hội, các vua chúa đương thời. Chính tác động thánh thiện, sáng suốt của Ngài đã hóa giải được tất cả sự bất an và nỗi khổ đau thời bấy giờ. Ðức Phật chính là người đầu tiên thể hiện một cách trọn vẹn hạnh cúng dường như Ngài đã chỉ dạy.

Về sau tinh thần hạnh cúng dường của Phật dạy đã được vua Thuận Trị là Thái Tổ đời Thanh ứng dụng trong việc trị nước an dân. Ông là người Mãn Châu, một thuộc địa của Trung Quốc, nhưng nhờ căn lành đời trước, nên khi gặp Ngọc Lâm quốc sư khai ngộ, ông liền trở thành Phật tử chân chính. Từ đó, vua lấy những việc làm tốt đẹp của mình để cảm hóa người và xây dựng được triều đại nhà Thanh ít nhất bốn đời được thịnh trị. Trong số người nối nghiệp ông, nổi tiếng nhất là Khang Hy và Càn Long.

Khang Hy dù làm vua, vẫn tập sống như nhà tu, làm gương cho người. Ông trị vì được 60 năm trong một xã hội tưởng chừng như không yên nổi, vì người Mãn Châu là dân tộc thiểu số mà cai trị người Hán, không phải là việc dễ. Tuy nhiên, nhờ biết áp dụng tinh thần Phật dạy, lấy hạnh của mình cúng dường Phật, tức làm những việc lợi ích cho dân, cho nước, nên được người kính trọng và làm cho xã hội được yên bình.

Trở về nước ta, điển hình là thời Lý – Trần, các vua tôi đều rèn luyện bản thân thánh thiện, lấy hành động của mình làm gương cho cuộc đời, khiến người phải nể phục mà hết lòng với đất nước, với công việc được giao phó. Aûnh hưởng toàn mỹ của các vua Lý – Trần đã xây dựng được sức sống Phật giáo mạnh mẽ, tốt đẹp; cho đến ngày nay, mỗi khi nhắc đến Phật giáo là phải nghĩ đến thời thạnh trị của Lý – Trần.

Và đặc biệt là tấm gương sáng của Trần Hưng Ðạo đánh thắng quân Nguyên Mông cũng nhờ hạnh của ngài. Thật vậy, mọi việc mà ông chỉ thị cho tướng sĩ làm thì chính bản thân ông đã làm gương trước. Chúng ta còn nhớ trong Binh thơ yếu lược có ghi lời ông nói rằng binh sĩ chưa ăn xong thì tướng phủ không được nổi khói. Lời nói ấy thể hiện rõ nét tinh thần lo cho người dưới đầy đủ trước khi lo cho mình. Hoặc trong trận mạc, khi vượt qua những đoạn đường khó khăn, Trần Hưng Ðạo dạy tướng soái phải đi bộ. Có lẽ nhờ vậy, tướng sĩ của Trần Hưng Ðạo hết lòng hy sinh và dẹp được quân Nguyên Mông.

Thiết nghĩ vua tôi nhà Thanh ở Trung Quốc, cũng như vua quan đời Lý – Trần đã nhận chân sâu sắc tinh thần Phật dạy, luôn thể hiện hạnh cúng dường trong mọi việc làm, sửa đổi bản thân mình tốt, làm gương cho người noi theo, giúp cho xã hội thái bình, an vui.

Ngày nay, nối gót theo Phật, trước nhất giới xuất gia phải làm theo hạnh Phật. Nếp sống cao quý luôn vì lợi ích cho người chính là sức cảm hoá mãnh liệt nhất mà Ngọc Lâm quốc sư hay Vạn Hạnh Thiền sư của chúng ta đã lưu dấu ấn son sắt muôn đời. Những hạnh cao quý của chúng ta sẽ là tác nhân xây dựng tình người thân thiện, xã hội an lành, bầu trời trong sáng, muôn loài hạnh phúc. Trong pháp giới hỗ tương ấy, tổ tiên ông bà chúng ta cũng đón nhận được những ảnh hưởng tốt lành của chúng ta.

Nhân mùa Vu Lan, cầu chúc cho Tăng Ni Phật tử sẽ là tấm gương tốt đẹp cho người nương theo trên con đường thăng hoa đạo đức, tri thức.

---

Trang MỤC LỤC VU LAN(những bài mới)
Trang MỤC LỤC VU LAN (những bài khác)
Trang chính