PHAÄT GIAÙO QUOÁC TEÁ
KINH PHAÙP HOA
ÑÖÔÏC DÒCH SANG TIEÁNG NGA
Ÿ
THÍCH NGUYEÂN TAÏNGKinh Phaùp Hoa (Sadharma Pundarika Sutram/The Lotus Sutra ) moät boä kinh theo tö töôûng Baéc Truyeàn ñöôïc nhieàu daân toäc treân theá giôùi taùn ngöôõng. Tính ñeán nay boä kinh naøy ñaõ ñöôïc dòch ra nhieàu thöù tieáng treân theá giôùi nhö : Trung Hoa, Taây Taïng, Moâng Coå, Vieät Nam, Nhaät Baûn, Trieàu Tieân, Anh, Phaùp, Ñöùc, Thoå Nhó Kyø vaø hieän taïi boä kinh noåi tieáng naøy ñöôïc chuyeån ngöõ sang tieáng Nga.
Ngöôøi ñang laøm coâng vieäc phieân dòch naøy laø giaùo sö Alexander Ignatovich, ngöôøi ñang phuï traùch kho lòch söû Ñoâng Nam AÙ chaâu thuoäc Vieän Nghieân cöùu AÙ - Phi tröïc thuoäc vôùi Ñaïi Hoïc Moscow. OÂng ñaõ in sang nhieàu saùch veà Phaät hoïc vaø Söû hoïc veà vaên hoùa vaø toân giaùo ôû Trung Hoa vaø Nhaät Baûn baèng tieáng Nga. OÂng ñoïc Kinh Phaùp Hoa töø naêm 1971 vaø quyeát ñònh ñöa vaøo coâng trình nghieân cöùu cuûa mình. Sau ñoù oâng ñeå taâm nghieân cöùu caùc baûn dòch Kinh Phaùp Hoa cuûa ngaøi Chih-i vaø ngaøi Nichiren (Nhaät Lieân Thaùnh Nhaân) vaø moät soá sôù giaûi baèng tieáng Nhaät hieän ñaïi vaø phaùt nguyeän chuyeån ngöõ boä kinh naøy sang tieáng Nga. Trong chuyeán vieáng thaêm Nhaät Baûn gaàn ñaây, oâng ñaõ cho phoùng vieân tôø DHARMA WORLD bieát veà coâng vieäc phieân dòch kinh ñieån cuûa mình.
¨
Khi dòch Kinh Phaùp Hoa (KPH) ra tieáng Nga oâng coù nghieân cöùu caùc taøi lieäu lieân quan khoâng ?·
Coù chöù. Toâi ñaëc bieät chuù yù ñeán caùc KPH trong ngoân ngöõ chaâu AÂu vaø tieáng Nhaät hieän ñaïi. Noùi nhö vaäy khoâng coù nghóa laø toâi khoâng quan taâm ñeán caùc baûn dòch vaø caùc baûn sôù giaûi coå ñieån khaùc, tieác thay nhöõng baûn dòch vaø sôù giaûi nhö theá coù quaù ít ôû Nga. Töø khi ñeán Nhaät Baûn toâi coù dòp nghieân cöùu theâm saùu boä sôù giaûi coå ñieån vaø toâi seõ trích daãn töø nhöõng taùc phaåm naøy cho baûn dòch tieáng Nga cuûa toâi nhö boä cuûa Chih-i vaø boä "Phaùp Hoa Nghóa Sôù " cuûa Thaùi töû Shoøtoku.·
Caùc boä kinh sôù giaûi Kinh Phaùp Hoa cuûa caùc hoïc giaû Nhaät Baûn ôû theá kyû hai möôi raát höõu ích. Chaúng haïn nhö caùc boä "Nhöõng Baøi Giaûng Noåi Tieáng Veà KPH", 12 quyeån cuûa Ichiro Kobayashi Yoshiro, Kinh Phaùp Hoa, 3 quyeån cuûa Yukio Shamoto vaø Kinh Phaùp Hoa, 2 quyeån cuûa Yoshiro Tamura vaø Kyoøkoø Fujii. Toâi chaéc chaén raèng vôùi söï giuùp ñôõ cuûa nhöõng boä sôù giaûi naøy toâi seõ coù theå taïo ra ñöôïc moät baûn dòch tieáng Nga chính xaùc. Ví duï, ñaàu phaåm Tín Giaûi (Faith Discernment) thöù tö, coù noùi ñeán caùc toân giaû Tu Boà Ñeà, Ca Chieân Dieân, Ñaïi Ca Dieáp vaø Muïc Kieàn Lieân. Baûn dòch naøy cho raèng töø "wisdom-destined" (Hueä Maïng) aùp duïng cho caû boán vò. Tuy nhieân theo Ngaøi Ichiro Kobayashi thì "wisdom-destined" chæ lieân quan ñeán Tu Boà Ñeà vaø "Maha" (Ñaïi) laø töø duøng cho caùc vò kia. Toâi seõ theo caùch ñoïc naøy.¨
Caùi gì ñaõ ñaëc bieät gaây söï chuù yù cuûa oâng khi oâng dòch KPH vaø ñoïc caùc baûn dòch coå cuõng nhö caùc baûn dòch cuûa caùc hoïc giaû Nhaät Baûn ôû theá kyû hai möôi naøy ?·
Toâi tình côø ñoïc ñöôïc moät quyeån saùch coù töïa laø "Kinh Phaùp Hoa vaø Vaät Lyù Nguyeân Töû " (The Lotus Sutra and nuclear Physics ) cuûa moät nhaø Vaät Lyù hoïc ngöôøi Nhaät Baûn. OÂng ta vieát raèng moät soá vò Phaät ñöôïc keå trong KPH laø töông töï nhö nhöõng nguyeân toá ñöôïc khaùm phaù ra bôûi caùc nhaø Vaät lyù hoïc hieän ñaïi vaø oâng keát luaän raèng moãi vò Phaät naøy phaûi phuø hôïp vôùi moät nguyeân toá ñaëc bieät. Chính ñieàu naøy laøm cho toâi ñeå yù ñeán caùc baûn dòch hieän ñaïi cuûa KPH. Theo kinh nghieäm cuûa toâi thì hoï thöôøng ñi xa vaø xem nheï nhöõng ñieåm quan troïng cuûa kinh. Vì theá toâi thích taïo ra moät baûn dòch naëng kyù hôn caùc baûn dòch coå ñieån vaø truyeàn thoáng. Toâi cuõng chuù yù ñeán moät soá xu höôùng hieän ñaïi hoùa trong caùc baûn dòch khaùc nhau veà KPH maø chuùng coù theå tieáp tuïc ñöôïc dòch sang caùc ngoân ngöõ chaâu AÂu. Khi toâi nghó veà lôøi phaùt bieåu raèng moãi nguyeân toá laø ñaïi dieän cho moãi vò Phaät, toâi cho raèng nhöõng khuynh höôùng nhö vaäy laø khoâng caàn thieát cho ngöôøi Nhaät.¨
Thoâng thöôøng, ngöôøi ta ñoàng yù raèng KPH ñöôïc vieát taïi mieàn Taây Baéc nöôùc AÁn ñoä trong khoaûng theá kyû thöù I vaø thöù II, sau ñoù Kinh ñöôïc truyeàn baù sang Trung Hoa, Trieàu Tieân roài ñeán Nhaät Baûn. Trong leã kyû nieäm laàn thöù hai möôi cuûa Hoäi Phaät Giaùo Rissho Kosei-Kai, khi moät thaønh vieân laõnh ñaïo phaùt bieåu raèng ñoù laø thôøi gian ñeå tuyeân baøy moät giaùo lyù môùi cho toå chöùc. OÂng Nikkyo Niwano (Chuû tòch hoäi ) lieàn traû lôøi : " Ñoù laø söï phoûng ñoaùn theâm vaøo lôøi daïy cuûa KPH, moät boä kinh ñaõ toàn taïi moät thieân nieân kyû, töï noù ñaõ coù troïng löôïng roài caàn theâm chi nöõa", yù kieán oâng thì sao ?·
Toâi vinh haïnh ñöôïc ñoïc boä sôù giaûi KPH baèng tieáng Anh cuûa oâng Nikkyo Niwano. Toâi caûm thaáy raèng oâng ta khoâng taïo ra moät boä luaän môùi maø ñöa ra nhieàu lôøi dieãn giaûi trong nhöõng thuaät ngöõ môùi vaø coá gaéng giaûi thích boä Kinh baèng moät phöông caùch maø con ngöôøi trong theá kyû hai möôi coù theå hieåu ñöôïc. Toâi thaáy khoâng coù lyù do gì ñeå ñoïc laïi hoaëc söûa laïi baûn goác.¨
Ngöôøi Taây phöông coù theå chia seûû nhöõng hieåu bieát thoâng thöôøng veà giaùo lyù cô baûn cuûa KPH nhö "Phaät, Phaùp, Taùnh khoâng, Thaät töôùng cuûa caùc phaùp" khoâng ?·
Baûn dòch cuûa toâi seõ ñöôïc chia thaønh naêm phaàn, bao goàm moät phaàn khaù lôùn veà baûn chuù giaûi thuaät ngöõ Phaät hoïc. Toâi muoán giaûi thích caùc thuaät ngöõ lieân heä ñeán Phaät Giaùo vaø KPH ñöôïc söû duïng trong baûn dòch cuûa toâi. Khi giaûi thích veà "Phaùp" vaø "Taùnh Khoâng" toâi döïa vaøo caùc phaåm cuûa Otto Rosenberg vaø Theodore Stcherbatsky (Saùng laäp vieân Hoäi Thö Muïc Phaät Hoïc). Chaúng haïn, khi gaëp caùc töø phaùp (Law/Dharma), tuøy theo tröôøng hôïp maø toâi dòch theo hai caùch. Thöù nhaát, phaùp laø "Phaùp moân", thöù hai, Phaùp laø "caùc phaùp" noùi chung. Ñeå phaân bieät hai nghóa naøy trong baûn dòch tieáng Nga, toâi vieát hoa töø "Phaùp moân", coøn chöõ khoâng vieát hoa laø "caùc phaùp".¨
Ngöôøi Nhaät hieåu giaùo lyù voâ thöôøng cuûa vaïn höõu nhö laø moät chuyeän bình thöôøng, coøn ngöôøi Nga seõ nhö theá naøo?·
Trong tieán trình lòch söû laâu daøi cuûa ngöôøi Nhaät Baûn, Phaät giaùo ñaõ ñi saâu vaøo trong cuoäc soáng cuûa ngöôøi daân Nhaät vaø KPH vaãn tieáp tuïc aûnh höôûng saâu roäng treân neàn vaên hoùa Nhaät Baûn. Keát quaû laø ngöôøi daân Nhaät coù nhöõng quan nieäm, coù nhöõng hieåu bieát veà Phaùp Hoa Kinh trong maùu cuûa hoï. Coøn ñoái vôùi ngöôøi Nga, tieác thay, ôû Nga chæ coù moät vai ngöôøi ñoïc ñöôïc KPH qua baûn dòch tieáng Anh hay tieáng Trung Hoa. Do ñoù, thaät quan troïng vaø heát söùc böùc thieát cho toâi hoaøn thaønh toát ñeïp vaø chính xaùc boä KPH baèng tieáng Nga cho ngöôøi daân cuûa chuùng toâi.¨
Haàu heát moïi ngöôøi ñeàu cho raèng nöôùc, khoâng khí vaø aùnh saùng laø chuyeän töï nhieân. Toâi e raèng nhieàu ngöôøi cho raèng KPH vaø ñaïo Phaät cuõng theá. Toâi nghó söï quan saùt cuûa oâng seõ khaùch quan hôn ?·
Toâi nhìn thaáy söï nguy hieåm cho chính baûn thaân toâi. Toâi ñöôïc lôùn leân vaø hoïc haønh trong xaõ hoäi noùi tieáng Nga vaø vaên hoùa phöông Taây, nhöõng caùi töông töï nhö theá ñaõ aûnh höôûng toâi. Nhö Goethe ñaõ noùi, ñeå hieåu ngoân ngöõ cuûa baïn moät caùch chính xaùc, baïn neân hoïc moät ngoaïi ngöõ. Trong thôøi gian naøy, toâi ñang traûi qua kinh nghieäm ñoù. Tuy nhieân, nhieàu ngöôøi khoâng phaûi hoïc ngoaïi ngöõ ñeå hieåu vaên hoùa vaø truyeàn thoáng cuûa hoï. Khi toâi tieáp xuùc moät caùi gì ñoù khaùc vôùi truyeàn thoáng cuûa toâi, toâi coù theå nhaän ra moät laõnh vöïc môùi ngay chính trong toâi.¨
Kinh Phaùp Hoa ñaõ haáp daãn oâng ñieàu gì ?·
Hai ñieàu. Thöù nhaát, lôøi daïy cuûa KPH döôøng nhö öùng duïng moät caùch bình ñaúng cho taát caû moïi ngöôøi. Caùi haáp daãn toâi nhaát laø noäi dung cuûa phaåm " Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh" (The Bodhisattva Never Despise). Chuùng ta bieát raèng moät vò Boà Taùt cuoái cuøng seõ thaønh Phaät, chuùng ta phaûi nhaän ra raèng chính chuùng ta laø ngöôøi phaûi ñaït ñöôïc Phaät quaû. Vò Boà Taùt Thöôøng Baát Khinh noùi vôùi baát cöù ai khi ngaøi gaëp : "Toâi khoâng daùm khinh quyù vò, quyù vò ñeàu seõ thaønh Phaät". Maëc cho hoï neùm ñaù vaø cheá nhaïo Ngaøi, Ngaøi vaãn giöõ moät khoaûng caùch an toaøn vaø laäp laïi lôøi chuùc tuïng nhöõng keû khinh reû, haønh haï ngaøi nhö laø nhöõng vò Phaät töông lai.·
Thöù hai, laø chín aån duï cuûa KPH. Duï nhaø löûa, duï döôïc thaûo, duï hoaù thaønh, duï cuøng töû, duï haït chaâu cheùo aùo, duï haït chaâu buùi toùc, duï oâng thaày thuoác, duï cha treû con giaø vaø duï ñaøo gieáng, ñoù laø nhöõng aån duï ñoäc ñaùo cuûa KPH ñaõ thu huùt toâi.·
Toâi ñoïc kinh laàn ñaàu tieân vaøo naêm 1971 baèng baûn dòch tieáng Anh do nhaø xuaát baûn Kosei aán haønh. Toâi ñoïc kinh vaø lieàn nghó ñeán vieäc phieân dòch boä kinh naøy ra tieáng Nga. Ñoù laø thôøi ñieåm Lieân Xoâ coøn maïnh, saùch ngoaïi quoác khoù tìm thaáy ôû tieäm saùch. Boä kinh toâi ñoïc chæ laø moät baûn photocopy coù nhieàu vaán ñeà naûy sinh bôûi vì ñoù laø moät boä saùch toân giaùo. Toâi chöa heà ñoïc thaùnh kinh. Cuoái cuøng toâi môùi kieám ñöôïc moät baûn goác cuûa KPH vaø toâi baét ñaàu nghieân cöùu. Toâi vieát luaän aùn toát nghieäp cuûa toâi veà ba taùc phaåm chính cuûa Ngaøi Nichiren. Khi toâi ñoïc nhöõng taùc phaåm cuûa Ngaøi, toâi thích nhaát laø boä KPH. Tieác thay, toâi khoâng coù baûn chính vaên maø chæ laø baûn chuù giaûi vaø moät baûn dòch hieän ñaïi. Roài moät vaøi naêm tröôùc ñaây, toâi nhaän moät baûn goác vaø moät laàn nöõa toâi laïi bò thu huùt bôûi KPH.·
Khi toâi hoaøn taát baûn dòch KPH toâi hy voïng seõ chuyeån ngöõ theâm naêm taùc phaåm chính cuûa ngaøi Nichiren Thöïc teá, caùch ñaây hai naêm toâi ñaõ in moät phaàn saùch dòch cuûa toâi veà quyeån Kaimokusho (Khai nhaõn) cuûa Ngaøi Nichiren. Nhöng ñoù laø moät quyeån saùch in voäi vaõ vaø toâi phaûi ñính chính laïi raát nhieàu choã. Toâi raát bieát ôn söï nghieân cöùu vaø caùc boä sôù giaûi cuûa caùc giaùo sö thuoäc Ñaïi Hoïc Rissho, nhöõng yeáu toá ñaõ giuùp cho söï hieåu bieát cuûa toâi veà di saûn tinh thaàn cuûa thaùnh nhôn Nichiren, cuõng nhö voâ soá nhöõng lôøi pheâ bình, ñaùnh giaù höõu ích maø toâi nhaän ñöôïc.¨
OÂng coù quan taâm ñeán yù kieán cho raèng nhaø vaên Tolstoy (1828 - 1910) raát gaàn guõi vôùi kinh ñieån Phaät Giaùo khoâng ?·
Toâi nghó moïi ngöôøi ôû Nhaät Baûn ñaùnh giaù cao vaø hieåu bieát nhieàu veà Tolstoy (Nhaø vaên noåi tieáng ngöôøi Nga). Ñieàu ñoù chöùng toû raèng ngöôøi Nga vaø ngöôøi Nhaät chia seû cho nhau nhieàu ñöùc tin veà ñôøi soáng noäi taâm. Chính Tolstoy coù moät söï quan taâm saâu saéc ñoái vôùi toân giaùo vaø trieát hoïc phöông Ñoâng, ñaëc bieät laø Ñaïo Phaät vaø Laõo. Luùc baây giôø, nhöõng hieåu bieát veà Ñaïo Laõo raát haïn cheá ôû chaâu AÂu, nhöng ñaõ coù moät soá saùch vieát veà Ñöùc Thích Ca baèng tieáng chaâu AÂu roài. Tolstoy bieát thoâng thaïo nhieàu thöù tieáng nhö Phaùp, Ñöùc, Anh, YÙ... do ñoù oâng ñaõ ñoïc nhieàu baûn dòch töø Kinh Taïng Paøli vaø Kinh Taïng Ñaïi Thöøa do caùc hoïc giaû Anh vaø Ñöùc phieân dòch. KPH ñöôïc dòch sang tieáng Phaùp vaø tieáng Anh trong khoaûng thôøi gian oâng coøn soáng vaø raát coù theå oâng ñaõ ñoïc ñöôïc boä kinh naøy. Phaät Giaùo Ñaïi Thöøa ñöôïc bieát ñeán ôû Nga, nhöng chæ coù moät soá ít ngöôøi nghieân cöùu. Do ñoù raát khoù xaùc ñònh ñöôïc möùc ñoä aûnh höôûng cuûa Tolstoy ñoái vôùi KPH vaø kinh Phaät noùi chung. Toâi nghó raèng raát coù theå laø oâng ta ñoïc ñöôïc nhieàu kinh ñieån Phaät Giaùo. Ñieàu ñoù hoaøn toaøn coù lyù, vì tröôùc naêm oâng maát 1910, oâng ñaõ ñoïc moät soá kinh Phaät ñöôïc phieân dòch bôûi hoïc giaû ngöôøi Nga I. E. Minayev.·
Chuùng toâi mong muoán nhìn thaáy thaønh quaû dòch phaåm KPH cuûa oâng.
Theo DHARMA WORLD, thaùng 10/1996