PHOÛNG VAÁN
MOÄT NHAØ GIAÙO NA-UY
ÑAÕ ÑÖA PHAÄT GIAÙO VAØO HOÏC ÑÖÔØNG
Ÿ
THÍCH NGUYEÂN TAÏNG (thöïc hieän)
OÂng Haavard Lorentzen* laø Hieäu tröôûng cuûa moät tröôøng trung hoïc ôû thaønh phoá Sjovegan thuoäc mieàn Baéc Na Uy. OÂng laø ngöôøi ñaàu tieân ñem Phaät hoïc vaøo daïy ôû heä thoáng trung hoïc taïi quoác gia naøy. Trong kyø nghæ heø naêm nay, oâng ñöa vôï vaø hai con ñeán nghæ maùt ôû Vieät Nam. Nhaân dòp naøy, coäng taùc vieân Baùo GN ñaõ coù cuoäc trao ñoåi ngaén....
¨
Xin oâng cho bieát muïc ñích chuyeán vieáng thaêm Vieät Nam laàn naøy ?·
HAAVARD LORENTZEN : Toâi muoán tìm hieåu nhieàu hôn, thöïc teá hôn veà Phaät giaùo Vieät Nam, cuõng nhö moái quan heä giöõa Phaät giaùo Vieät Nam vaø Phaät giaùo Campuchia trong giai ñoaïn gaàn ñaây.¨
OÂng nghó gì veà Phaät giaùo Vieät Nam ?·
HAAVARD LORENTZEN : Ñaây laø laàn ñaàu tieân toâi ñeán thaêm Vieät Nam. Tröôùc ñaây, toâi ñaõ töøng ñeán caùc nöôùc Phaät giaùo nhö AÁn ñoä, Nepal, Thaùi Lan, Campuchia. Rieâng ôû Campuchia, toâi ñaõ laøm vieäc cho UNESCO (Toå chöùc giaùo duïc, khoa hoïc vaø vaên hoaù cuûa Lieân Hôïp Quoác) taïi ñoù trong baûy thaùng. Toâi thaáy caùc quoác gia Phaät giaùo naøy raát khaùc bieät so vôùi Vieät Nam, hoaëc hoï theo truyeàn thoáng Theravada hoaëc theo Mahayana. Nhöng ñoái vôùi Vieät Nam thì laïi dung hoøa cuûa hai truyeàn thoáng treân, ñaëc bieät coøn coù theâm moät toâng phaùi môùi laø Khaát só (Mendicant Sect) nöõa. Chuøa thaùp vaø Phaät töôïng ôû Vieät Nam coù moät neùt ñeïp raát ñoäc ñaùo so vôùi caùc nöôùc trong vuøng. Vaø döôøng nhö ñoái vôùi toâi, Phaät giaùo Vieät Nam ñaõ ñoùng moät vai troø chính trong ñôøi soáng vaên hoaù vaø tinh thaàn cho ngöôøi daân ôû ñaây.¨
OÂng bieát ñaïo Phaät vaø hoïc Phaät trong dòp naøo?·
HAAVARD LORENTZEN : Toâi bieát ñaïo Phaät töø luùc coøn laø moät sinh vieân. Luùc ñoù toâi hoïc ngaønh xaõ hoäi hoïc, taâm lyù hoïc vaø toân giaùo hoïc trong suoát baûy naêm ôû tröôøng Ñaïi Hoïc Oslo. Rieâng toân giaùo hoïc, toâi choïn toân giaùo ôû AÁn Ñoä, toâi ñaëc bieät nghieân cöùu kyõ veà Phaät giaùo vaø AÁn Ñoä giaùo.¨
Roài sau khi toát nghieäp vaø ñi daïy, oâng baét ñaàu ñem Phaät hoïc vaøo daïy ôû tröôøng Trung Hoïc ?·
HAAVARD LORENTZEN : Ñuùng theá, toâi ñaõ ñeà xöôùng vaø nhaän laõnh traùch nhieäm daïy boä moân Ñaïo Ñöùc, Toân Giaùo vaø Trieát hoïc cho caû hoïc sinh Trung Hoïc ñeå chuaån bò vaøo Ñaïi Hoïc (tuoåi töø 16 - 20). Rieâng moân Toân giaùo hoïc, toâi ñaõ soaïn moät cuoán giaùo trình veà caùc Toân giaùo treân theá giôùi, roài trình leân cho Boä Giaùo Duïc, sau ñoù hoï quyeát ñònh chính thöùc ñöa boä moân naøy vaøo daïy ôû heä thoáng Trung Hoïc. Trong taäp giaùo trình naøy, hoïc sinh ñöôïc giôùi thieäu löôïc söû vaø giaùo lyù caên baûn cuûa caùc toân giaùo treân theá giôùi nhö Thieân Chuùa giaùo; Tin Laønh giaùo; Hoài giaùo; Do Thaùi giaùo; Toân giaùo ÔÛ AÁn Ñoä (Phaät giaùo, AÁn Ñoä giaùo, Baø La Moân giaùo ) ; Toân Giaùo ôû Trung Hoa (Phaät, Laõo, Khoång giaùo) ; Toân giaùo ôû Nhaät Baûn (Phaät giaùo, Thaàn ñaïo, Traø ñaïo)...¨
Rieâng veà Phaät giaùo thì oâng daïy nhöõng gì ?·
HAAVARD LORENTZEN : Tröôùc tieân, toâi giôùi thieäu sô löôïc veà ngöôøi saùng laäp ra Phaät giaùo, keá ñoù laø caùc baøi veà giaùo lyù caên baûn nhö Boán Thaùnh Ñeá; Möôøi Hai Nhaân Duyeân; Ba Phaùp AÁn (Three Characteristics of life) ; Naêm giôùi caám vaø moät soá baøi khaùc nhö söï lôïi ích cuûa vieäc aên chay vaø tu Thieàn ; söï khaùc nhau giöõa truyeàn thoáng Theravada vaø Mahayana....¨
Caùc hoïc sinh coù hieåu ñöôïc nhöõng baøi giaûng cuûa oâng khoâng ?·
HAAVARD LORENTZEN : Toâi cho raèng haàu heát caùc em ñeàu hieåu roõ nhöõng baøi giaûng caên baûn treân. Tuy nhieân, coù moät soá toû ra khoâng chuù yù cho laém, nhöng moät soá khaùch laïi thích thuù veà maët Trieát hoïc trong Phaät giaùo. Trong soá naøy veà sau ñaõ coù moät soá ít choïn haún Phaät giaùo ñeå hoïc ôû Ñaïi Hoïc. Maët khaùc vì muoán giuùp cho caùc em tìm hieåu thöïc teá hôn, chuùng toâi coù toå chöùc caùc chuyeán tham quan ñeán caùc chuøa vaø tu vieän Phaät giaùo ôû thaønh phoá Sjovegan vaø caùc tænh laân caän, trong nhöõng laàn ñi chôi nhö theá caùc em hoïc hoûi ñöôïc raát nhieàu ñieàu.¨
Caùc hoïc sinh coù taøi lieäu saùch baùo Phaät giaùo ñeå ñoïc theâm khoâng ?·
HAAVARD LORENTZEN : Coù chöù, chuùng toâi ñaõ chuù yù ñeán vieäc naøy trong möôøi laêm naêm qua (keå töø khi baét ñaàu daïy moân naøy). Hieän nay trong thö vieän tröôøng, chuùng toâi coù moät soá saùch do chính ngöôøi Na Uy vieát hoaëc phieân dòch, soá khaùc laø caùc taùc giaû ngoaïi quoác nhö Narada Thera, K. Dhammananda, Tim Dallis, D. T. Suzuki, T. Nhat Hanh, Dalai Lama, Alan W. Watts, Walpola S.Rahula....¨
Veà maët gia ñình vaø baûn thaân oâng ñaõ aùp duïng lôøi Phaät daïy nhö theá naøo trong ñôøi soáng haøng ngaøy ?·
HAAVARD LORENTZEN : Toå tieân vaø cha meï toâi laø tín ñoà Coâng giaùo, nhöng toâi vaø vôï con toâi laïi laø Phaät töû. Chuùng toâi ñaõ quy y, ñaõ bieát aên chay cuõng nhö hoïc vaø thöïc haønh thieàn. Chuùng toâi soáng ôû mieàn Baéc Na Uy, nôi ñaây muøa heø ñeán nöûa ñeâm maët trôøi môùi ñi nguû, neân chuùng toâi coù nhieàu thôøi gian ñeå taäp thieàn haønh trong coâng vieân hoaëc nhöõng khu röøng vaéng. Nhöng ñeán muøa ñoâng, thì chuùng toâi cuõng tìm ñöôïc nieàm vui trong luùc tröôït tuyeát, vì tröôït tuyeát laø phöông phaùp maø toâi thích nhaát ñeå thöïc haønh thieàn.¨
Caâu hoûi cuoái cuøng. Ñieàu gì ñaõ khieán cho oâng ñeå taâm nghieân cöùu veà moái quan heä giöõa Phaät giaùo Vieät Nam vaø Phaät giaùo Campuchia nhö oâng ñaõ noùi ôû treân ?·
HAAVARD LORENTZEN : nhö ñaõ noùi, caùch ñaây hai naêm toâi ñaõ töøng soáng vaø laøm vieäc taïi Campuchia trong baûy thaùng. Trong thôøi gian ñoù, toâi haàu nhö ñaõ ñi thaêm taát caû caùc chuøa chieàn ôû treân ñaát nöôùc naøy vaø raát möøng khi thaáy Phaät giaùo ôû ñaây ñaõ hoài sinh vaø phaùt trieån trôû laïi sau nhieàu naêm bò taøn saùt. Toâi ñaõ töï hoûi caùi gì ñaõ giuùp cho söï hoài sinh naøy? Vaø toâi ñöôïc bieát trong söï khoâi phuïc naøy, Phaät giaùo Vieät Nam ñaõ giuùp ñôõ raát nhieàu vì theá, vöøa qua toâi coù ñeán thaêm Hoaø thöôïng Thích Minh Chaâu vaø Thöôïng toïa Thích Thieän Taâm (laø hai thaønh vieân trong ñoaøn PGVN sang Campuchia laøm leã truyeàn phaùp cho caùc sö saõi ngöôøi Campuchia vaøo thaùng 9/1979, do coá Hoaø thöôïng Thích Böûu Chôn laø tröôûng ñoaøn) ñeå bieát theâm chi tieát veà chuyeán ñi ñoù. Saép tôùi, toâi seõ vieát moät baûn phuùc trình ñeå gôûi cho UNESCO vôùi nguyeän voïng laø xin hoï löu taâm vaø giuùp ñôõ nhieàu hôn nöõa ñoái vôùi Phaät giaùo taïi Campuchia.Ghi chuù
: * Taùc giaû baøi "Phaät Giaùo ÔÛ Na Uy" ñaêng trong taäp vaên Phaät Ñaûn naêm 1995, do Ban Vaên Hoùa Trung öông GHPGVN aán haønh.