Boà Taùt Quan AÂm Trong Tín Ngöôõng Cuûa Ngöôøi Nhaät

THÍCH NGUYEÂN TAÏNG

Boà Taùt Quan AÂm (Avalokite svara) taïi Nhaät Baûn ñöôïc bieát qua danh hieäu laø Kannou. Theo giaùo nghóa cuûa Phaät giaùo Baéc truyeàn thì Boà Taùt Quan AÂm laø moät vò Boà Taùt coù oai thaàn löïc baát khaû tö nghì, trong voâ löôïng kieáp thôøi quaù khöù ñaõ chöùng quaû Phaät roài, hieäu laø Chaùnh Phaùp Minh Nhö Lai, nhöng vì loøng thöông töôûng muoán cho chuùng sanh an laïc maø thò hieän laøm Boà Taùt. Taïi Nhaät Baûn, tín ñoà toân kính vaø thôø Boà Taùt Quan AÂm qua 33 hình töôïng khaùc nhau ñöôïc moâ phoûng theo trong kinh Phaùp Hoa. Ngaøi ñöôïc tin töôûng laø moät ngöôøi coù theå giaûi quyeát heát taát caû moïi khuùc maéc, chöôùng ngaïi vaø ñem laïi söï lôïi laïc cho chuùng sanh. Ngaøi ñöôïc tin töôûng laø moät ngöôøi coù loøng töø quaûng ñaïi, coù söùc maïnh vaø thaàn löïc voâ bieân ñeå cöùu giuùp taát caû moïi loaøi. Trong phaåm thöù 25 cuûa kinh Phaùp Hoa ñaõ moâ taû veà pheùp thuaät cuûa Ngaøi nhö sau : "Hoaëc bò khoå naïn vua, khi saép bò haønh hình, do töôûng nieäm Quan AÂm, ñao lieàn gaõy töøng ñoaïn ; hoaëc tuø caám xieàng xích : tay chaân bò goâng cuøm, do söùc nieäm Quan AÂm, thaùo môû ñöôïc giaûi thoaùt".

Moät nieàm tin töôûng nhö vaäy ñaõ aên saâu vaøo loøng ngöôøi daân Nhaät töø luùc Phaät giaùo môùi truyeàn vaøo. Chuùng ta seõ khoâng ngaïc nhieân; bôûi vì thôøi aáy, caùi haïnh phuùc, an laïc vaø töï do khoâng naèm trong tay cuûa ngöôøi daân thöôøng maø thuoäc veà thieân nhieân vaø ngöôøi coù quyeàn theá. Moïi ngöôøi ñeàu tin raèng Boà Taùt Quan AÂm coù theå voâ hieäu hoùa heát taát caû moïi raéc roái vaø thieân tai do con ngöôøi vaø trôøi ñaát gaây ra. Ñieàu naøy giaûi thích taïi sao caùc loaïi töôïng Quan AÂm ñöôïc toân thôø moät caùch phoå bieán treân khaép ñaát nöôùc Nhaät Baûn. Ngay caû ñeán theá kyû Xll, ñaõ coù nhöõng baøi haùt veà Boà Taùt Quan AÂm maø ñeán nay noù ñöôïc lieät keâ vaøo nhöõng boä söu taäp daân ca cuûa nöôùc Nhaät. Chaúng haïn nhö baøi : "Loøng töø bi quaûng ñaïi cuûa Boà Taùt Quan AÂm, laø chieác beø noåi leân treân bieån Fudaraku, nhöõng ai tìm ñeán ñöôïc chieác beø, seõ ñöôïc ñöa ñeán nôi yeân vui...".

Moät vò thaàn Phaät giaùo ñöôïc ñeà caäp trong truyeän coå cuûa Nachi Gongen (moät trong ba thaàn theo tín ngöôõng cuûa Nhaät Baûn), ñoù chính laø Boà Taùt Quan AÂm (BTQAÂ). Vò Boà Taùt naøy ñaõ keát hôïp moät caùch ñoäc ñaùo vôùi tín ngöôõng daân gian ôû Fudaraku töø ngaøy xöa. Moái lieân heä maät thieát giöõa BTQAÂ vaø bieån Fudaraku ñaõ khieán cho danh hieäu cuûa vò Boà Taùt gaén lieàn vôùi nhöõng danh thaéng veà bieån vaø ao hoà taïi Nhaät. Noåi tieáng trong soá ñoù laø töôïng Quan AÂm thieân thuû thieân nhaõn taïi chuøa Hogon ôû ñaûo Chikubu vaø töôïng Quan AÂm ôû chuøa Chuzen naèm treân bôø hoà Chuzenji gaàn Nikkoø. Gaàn vaùch ñaù ôû Shikoku laø ngoâi chuøa Kongofuku, ngoâi chuøa thöù 88 treân tuyeán ñöôøng du lòch ñöôøng bieån Shilkoku, coù thôø moät töôïng Quan AÂm thieân thuû thieân nhaõn raát lôùn. Hôn möôøi trong soá 88 ngoâi chuøa ñeàu coù thôø töôïng Quan AÂm ngaøn maét ngaøn tay, soá chuøa coøn laïi ñeàu thôø töôïng Quan AÂm vôùi nhieàu hình töôïng khaùc nhau. Töông töï, coù 15 trong soá 53 ngoâi chuøa ôû tuyeán ñöôøng tham quan Saigoku ôû mieàn Trung Nhaät Baûn, ñeàu coù töôïng Quan AÂm ngaøn maét ngaøn tay, trong khi ñoù 11 trong soá 33 ngoâi chuøa ôû Kanto, phía Ñoâng Nhaät Baûn cuõng thôø töôïng Quan AÂm thieân thuû thieân nhaõn.

Neáu hình aûnh Quan AÂm thieân thuû thieân nhaõn raát quen thuoäc vôùi haàu heát caùc chuøa mieàn duyeân haûi thì taát caû caùc chuøa ôû mieàn cao nguyeân cuõng deã daøng tìm thaáy pho töôïng ñaëc bieät cuûa vò Boà Taùt naøy. Tuy nhieân, ñoù laø töôïng Quan AÂm thaäp nhaát dieän. Chuùng ta seõ tìm thaáy 16 trong 33 ngoâi chuøa ôû Saigoku vaø 9 trong 88 ngoâi chuøa ôû Bando, 6 trong 33 chuøa ôû Shikoku ñeàu coù thôø töôïng Quan AÂm möôøi moät khuoân maët, goàm möôøi maët Boà Taùt vaø moät maët Phaät, moãi khuoân maët bieåu loä söï giaän döõ vaø hoan hyû khaùc nhau, hoan hyû tröôùc caùi thieän vaø phaãn noä tröôùc caùi aùc. Nhöõng pho töôïng coå PG ôû mieàn Baéc Nhaät Baûn töø theá kyû XIII trôû veà tröôùc, thöïc söï phaàn lôùn laø töôïng Quan AÂm thaäp nhaát dieän, soá ít coøn laïi laø töôïng Quan AÂm thieân thuû thieân nhaõn. Neáu ta gaït boû yeáu toá naøy thì roõ raøng ta raát khoù khaên khi muoán tìm hieåu veà tín ngöôõng Quan AÂm taïi Nhaät Baûn.

ÔÛ Nhaät Baûn, moïi ngöôøi ñeàu tin raèng Fudaraku laø vuøng ñaát laøm phöông tieän ñeå truyeàn baù, gaây aûnh höôûng roäng raõi veà söï tín caån vaø suøng baùi Ñöùc Boà Taùt Quan AÂm taïi Nhaät. Theo truyeàn thuyeát, Fudaraku (Potalaka) laø Tònh ñoä cuûa Boà Taùt Quan AÂm, laø moät haûi ñaûo ôû phía Nam AÁn. Toå tieân ngöôøi Nhaät tin raèng baùn ñaûo theo truyeàn thuyeát aáy coù teân laø Tokoyo, vuøng bieån naèm cuoái haûi phaän cuûa Nhaät Baûn. Tokoyo laø moät coõi giôùi vöôït ra ngoaøi söï huûy dieät cuûa voâ thöôøng vaø chính vì theá noù ñöôïc keát hôïp vôùi yù töôûng vónh haèng vaø baát dieät cuûa ngöôøi AÁn. Ñieàu naøy cuõng töông ñoàng vôùi quan ñieåm cuûa ngöôøi Trung Hoa veà baùn ñaûo Peng-Lai cuûa hoï.

Fudaraku tieâu bieåu cho söï pha troän tín ngöôõng cuûa ngöôøi Nhaät ôû Tokoyo, ngöôøi Trung Quoác ôû Peng-Lai vaø nhöõng tö töôûng cuûa ngöôøi AÁn. Söï toân kính vaø thôø phöôïng Boà Taùt Quan AÂm taïi Nhaät Baûn laø keát quaû cuûa söï pha troän, aûnh höôûng töø AÁn Ñoä vaø Trung Hoa.

Thaät khoù maø bieát ñöôïc thôøi ñieåm chính xaùc söï suøng baùi Boà Taùt Quan AÂm ñöôïc truyeàn vaøo Nhaät Baûn töø khi naøo, nhöng ñieàu ñoù khoâng quan troïng, ñieàu ñaùng chuù yù laø taàm aûnh höôûng cuûa tín ngöôõng naøy trong ñôøi soáng cuûa ngöôøi Nhaät ra sao.

Theo söû gia Phaät giaùo, oâng Koen (11-12-1169), thì vaøo naêm thöù ba cuûa trieàu ñaïi vua Suiko (595), ñöôïc ghi nhaän raèng töôïng Quan AÂm thôø ôû chuøa Hiso ôû Yoshino ñaõ phaùt ra haøo quang. Pho töôïng naøy baét nguoàn töø moät khuùc goã traàm höông xuaát hieän treân bôø bieån cuûa ñaûo Awaij, ngöôøi ta cho raèng noù troâi ñeán ñaây töø AÁn Ñoä. Hoaøng haäu baáy giôø ñaõ ra leänh ñem ñi ñieâu khaéc thaønh pho töôïng Quan AÂm, ñeå ñaùnh daáu söï truyeàn baù Phaät giaùo ñeán Nhaät Baûn.

ÔÛ Nhaät Baûn, Boà Taùt Quan AÂm ñöôïc toân thôø theo ba daïng : töôïng Quan AÂm ñöùng treân beä hoa sen, Quan AÂm thôø chung vôùi Boà Taùt Theá Chí beân caïnh ñöùc Phaät A Di Ñaø vaø Quan AÂm ñöôïc thôø nhö moät vò thaàn trong tín ngöôõng nhaân gian cuûa Nhaät Baûn. Maëc duø ñaïi ña soá quaàn chuùng Nhaät Baûn ñeàu chaáp nhaän quan ñieåm raèng töôïng Quan AÂm phaûi ñöôïc taïc vôùi khuoân maët ñeïp vaø hieàn töø, coù daùng veû nhö moät ngöôøi nöõ ; nhöng beân caïnh ñoù, cuõng coù moät soá lôùn töôïng Quan AÂm coù hình daùng raát döõ daèn, vôùi tay caàm chuoãi haït vaø nhieàu loaïi khí giôùi khaùc nhau, haàu ñeå haøng phuïc nhöõng keû aùc ñoäc muoán phaù hoaïi giaø lam. Loaïi töôïng ñaëc bieät naøy ñöôïc ñieâu khaéc laàn ñaàu tieân ôû Nhaät Baûn vaøo giöõa theá kyû VIII, ñeán nay caùc nhaø taïc töôïng vaãn giöõ ñöôïc veû chaân phöông aáy.

Phaåm Phoå Moân, phaåm 25 trong kinh Phaùp Hoa vaø danh hieäu cuûa vò Boà Taùt naøy ñöôïc Phaät töû Nhaät Baûn thoï trì haøng ngaøy. Ñaëc bieät laø thaàn chuù Ñaïi bi, Taâm chuù cuûa Boà Taùt Quan AÂm maø taát caû moïi Phaät töû thuoäc Baéc toâng Phaät giaùo ñeàu thuoäc naèm loøng. Hoï tin raèng taát caû nhöõng ai nghe ñöôïc thaàn chuù naøy seõ coù theå loaïi boû nhöõng aùc nghieäp vaø moïi phieàn naõo cuûa chính mình. ÔÛ Nhaät Baûn, baøi thaàn chuù naøy cuõng ñöôïc söû duïng moät caùch phoå bieán.

Toùm laïi, tín ngöôõng Boà Taùt Quan AÂm ñöôïc hoäi nhaäp vaøo Nhaät Baûn qua nhieàu caùch khaùc nhau. Tröôùc heát, taàng lôùp quyù toäc vaø giôùi thöôïng löu toân thôø Ngaøi nhö moät vò Phaät cuûa loøng töø, trong khi nhöõng ngöôøi daân thöôøng thôø cuùng Ngaøi qua pheùp maøu dieäu duïng. Qua hình thöùc tín ngöôõng naøy, chuùng ta thaáy raèng moïi taàng lôùp Phaät töû xöù Hoa Anh Ñaøo mong ñôïi ôû Boà Taùt Quan AÂm moät ñieàu gì ñoù vaø döôøng nhö hoï ñaõ tìm thaáy ñöôïc ñieàu aáy.

 

Theo S.Gorai - Dharma World


Trang muïc luïc 1

Trang muïc luïc 2

Trang chính