Trong lôøi phaøm leä cuûa quyeån Töù Phaàn Giôùi Boån Nhö Thích, Luaät sö Hoaèng Taùn (1611-1685) noùi: "Tam theá chö Phaät caâu thuyeát Kinh - Luaät tam taïng Thaùnh giaùo. Kinh = luaän nhò taïng haøm thoâng taïi gia, xuaát gia, duy Luaät nhaát taïng Tyû kheo ñoäc trì, nhö vöông bí taïng phi ngoaïi quan sôû tö. Nhöôïc Sa di, baïch y tieân laøm giaû, vónh baát thoï ñaïi giôùi, toäi döõ nguû nghòch ñoàng lieät. Vò sö giaû toái nghi caån thaän".

Dòch nghóa: "Ba ñôøi chö Phaät ñeàu noùi ba taïng Thaùnh giaùo Kinh - Luaän Luaät. Hai taïng Kinh - Luaän chung caû taïi gia, xuaát gia, rieâng taïng Luaät chæ daønh cho Tyû kheo gìn giöõ, nhö taïmg bí maät cuûa vua, haøng ngoaïi quan khoâng ñöôïc bieát ñeán. Neáu Sa di, baïch y maø xem tröôùc, thì vónh vieãn khoâng ñöôïc thoï ñaïi giôùi, maéc toäi ngang vôùi toäi nguõ nghòch. Phaøm laø ngöôøi laøm Thaày phaûi heát söùc caån thaän".

YÙ kieán naøy coù leõ baét nguoàn töø caâu noùi cuûa Luaät sö Chaâu Hoaèng (1532-1612) trong quyeån Luaät Sa di: "Baát ñaéc ñaïo thính Ñaïi Sa moân thuyeát giôùi".

Thöïc ra, caâu caûnh caùo cuûa Ngaøi Chaâu Hoaèng laø nhaèm nhaéc nhôû Sa di khoâng ñöôïc nghe leùn khi Tyû kheo tuïng giôùi; vì nghe leùn laø haønh vi baát chính. Bôûi leõ, Sa di chöa ñuû tö caùch phaùp nhaân cuûa moät vò Taêng thöïc thuï neân khoâng ñöôïc pheùp tham döï vaøo nhöõng sinh hoaït chính yeáu cuûa Ñaïi taêng nhö caùc vieäc Yeát ma, Boà taùt, Töõ töù v.v... Neáu ngöôøi chöa thoï Cuï töù ma ø khoaùc aùo caø sa, len loûi vaøo haøng nguõ Tyû kheo, tham söï caùc phaùp Yeát ma, Boà taùt, TöÏ töù thì phaïm toäi taëc truù (ôû trong Taêng chuùng ñeå troäm phaùp), veà sau khoâng ñöôïc thoï Ñaïi giôùi, hay giôùi Tyû kheo. Do ñoù, khi Taêng tieán haønh, Tieàn phöông tieän (thuû tuïc ban ñaàu), thì thaày Yeát ma phaûi hoûi trong Taêng chuùng: "Ngöôøi chöa thoï giôùi Cuï tuùc ñaõ ra chöa?". Vaø khi ñöôïc xaùc nhaän trong Taêng khoâng coù ngöôøi naøo chöa thoï giôùi Cuï tuùc, thì Taêng môùi tieán haønh caùc phaùp Yeát ,a. Nhö vaäy, vieäc laøm naøy raát chính ñaùng vaø ñaâu coù duïng yù gì ngaên caám ngöôøi chöa thoï giôùi Cuï tuùc xem giôùi phaùp cuûa Tyû kheo. Coøn vieäc khoâng cho Sa di, baïch y tham döï Boà taùt laø coù nguyeân do. Luùc Phaät coøn taïi theá, moät hoâm chö Taêng Boà taùt, coù moät ngöôøi baïch y tham döï, sau ñoù, moät Tyû kheo phaïm toäi, ngöôøi baïch yù naøy beøn baïch haïch toäi Tyû kheo. Caùc Tyû kheo thaáy theá lieàn baïch vôùi Phaät, Phaät daïy: "Töø nay trôû ñi khoâng neân cho baïch y vaø Sa di tham döï Boà taùt". (Nguõ Phaàn Luaät, Ñ.22, tr 123a)

Phaùt xuaát töø lôøi Phaät daïy treân ñaây maø Chaâu Hoaèng nhaéc nhôû caùc Sa di khoâng ñöôïc nghe leùn Tyû kheo tuïng giôùi. Nhöng neáu Sa di vì tha thieát caàu hoïc, coù thieän chí tieán tu, thì Ngaøi coå vuõ: "Nhöôïc nhaïo quaûng laõm, töï ñöông duyeät Luaät taïng toaøn thö" (neáu muoán hieåu bieát roäng thì neân xem toaøn boä Laät taïng). Vaø moät ñoaïn khaùc trong Luaät Sa di, Ngaøi khuyeán khích: "Tuy Tyû kheo söï, Sa di ñöông döï tri chi". (Tuy laø vieäc cuûa Tyû kheo, nhöng Sa di cuõng neân tham döï ñeå bieát). Nhö vaäy, thieát nghó quan ñieåm cuûa Luaät sö Chaâu Hoaèng ñaõ quaù roõ, theá nhöng vaãn coù ngöôøi ngoä nhaän nhö tröôøng hôïp ngaøi Hoaèng Taùn. Roài töø yù kieán cuûa ngaøi Hoaèng Taùn coù ngöôøi ñaõ luaän giaûi, neâu ra ba lyù do:

1. Neáu Sa di xem tröôùc giôùi Luaät Tyû kheo roài thaáy giôùi phaùp quaù nhieàu, khoù khaên, seõ sanh taâm thoái thaát, khoâng daùm thoï giôùi Cuï tuùc.

2. Neáu Sa di bieát giôùi luaät Tyû kheo, khi hoï thaáy caùc Tyû kheo thoï giôùi roài maø khoâng giöõ gìn nghieâm tuùc, huûy phaïm caám giôùi, hoï seõ sanh taâm kieâu maïn, khinh reû caùc Tyû kheo, do ñoù seõ toån phöôùc, maát lôïi ích.

3. Khi ñaõ bieát tröôùc giôùi phaùp thì luùc thoï giôùi thaáy giôùi khoâng coøn thieâng lieâng, taâm chí thaønh seõ suùt giaûm neân khoù ñaéc giôùi theå.

Lyù luaän aáy môùi nghe qua coù veû nhö hôïp lyù, nhöng xeùt kyõ thì hoaøn toaøn khoâng oån. Vì caùc leõ: Thöù nhaát, chaúng leõ nhöõng ngöôøi xuaát gia toaøn laø nhöõng keû baïc nhöôïc heát hay sao maø "thaáy giôùi phaøp nhieàu sanh taâm thoái thaát"? thöù hai, leõ naøo nhöõng ngöôøi xuaát gia laïi quaù keùm phaåm chaát, chuyeân bôùi loâng tìm veát, heã "thaáy Tyû kheo phaïm giôùi lieàn sanh taâm khinh reû"? thöù ba, vaán ñeà giôùi töû ñaéc giôùi theå laø do ba vieäc: "Giôùi sö thanh tònh; Giôùi ñaøn trang nghieâm vaø Giôùi töû chí thaønh", chöù ñaâu phaûi nhôø giôùi töû khoâng bieát tröôùc giôùi luaät maø ñaéc giôùi theå?

Quaû thaät loái laäp luaän treân coù nhieàu choã ñi xa tinh thaàn giôùi phaùp vaø giôùi luaät. Ai cuõng bieát ngaøi Qui Sôn (771-833) ñònh nghóa ngöôøi xuaát gia: "Phaøm laø ngöôøi xuaát gia laø mong caát böôùc ñeán chaân trôøi cao roäng, hình daùng vaø taâm hoàn khaùc vôùi theá tuïc. Vì muïc ñích laøm raïng rôõ doøng thaùnh, traán aùp quaân ma, baùo ñaùp boán aân vaø cöùu vôùt ba coõi". Vaø caùc baäc coå ñöùc cuõng ñaõ noùi: "Theá thöôõng phi tröôïng phu ñaïi giaûi thoaùt haùn, haø naêng kham thuû". (Treân ñôøi naøy, neáu chaüng phaûi laø baäc tröôïng phu ñaïi giaûi thoaùt, thì laøm sao ñaûm ñöông noåi "söù meänh xuaát traàn").

Vaû laïi, Luaät daïy vò thaày khi nhaän ñeå töï xuaát gia phaûi choïn nhöõng ngöôøi: veà hình daïng thì saùu caên phaûi ñaày ñuû, khoâng maéc moät khuyeát taät naøo, veà taâm hoàn thì phaûi laø ngöôøi haûo taâm xuaát gia, coù duõng khí kieân cöôøng baát thoái, chöù khoâng phaûi ai cuõng xuaát gia ñöôïc. Chaû theá maø ca dao ta coù caâu: "Naêm löøa möôøi loïc môùi troïc caùi ñaàu".

Ñöùng ra, vì nhôø xem tröôùc giôùi phaùp neân Sa di bieát ñöôïc coâng duïng cuûa giôùi laø "phoøng phi chæ aùc", laø "thuyeàn beø ñöa ngöôøi qua beå khoå", neân hoï môùi sinh taâm khaùt ngöôõng, troâng mong ñöôïc laõnh thoï giôùi phaùp. Khi ñaõ hieåu giôùi luaät, thaáy nhöõng ñieàu khoù laøm maø caùc Tyû kheo vaãn tuaân thuû nghieâm tuùc, thì hoï caøng taêng theâm taâm cung kính, chöù laøm sao daùm khinh thöôøng. Maët khaùc, caùc Tyû kheo khi ñaõ hieåu raèng moïi ngöôøi ñeàu bieát nhöõng giôùi luaät mình ñaõ laõnh thoï, thì caøng phaûi noã löïc hoä trì khoâng daùm buoâng lung, vì sôï thieân haï pheâ bình. Kinh nghieäm thöïc teá cho thaáy caùc nöôùc Phaät giaùo Nam phöông nhö Campuchia, Thaùi Lan..., moïi Phaät töû ñeàu bieát giôùi luaät cuûa Tyû kheo, maø hoï raát toâng kính caùc nhaø sö, chöù khoâng bao giôø daùm coi thöôøng hay chæ trích. Chính nhôø bieát tröôùc giôùi luaät neân hoï môùi coù theå taïo ñieàu kieän vaø tìm caùch yeåm trôï caùc sö giöõ giôùi toát hôn. Tình traïng hieän nay ôû thaønh phoá ta coù nhöõng keû lôïi duïng chieác y vaøng ñeå ñi xin aên laøm toån thöông Phaät phaùp. Neáu Phaät töû bieát roõ giôùi luaät aét hoï seõ taåy chaây vaø tìm caùch ngaên chaën haønh vi phi phaùp cuûa nhöõng haïng ngöôøi aáy, ñeå giöõ gìn söï trong saùng cuûa ñaïo phaùp.

Coøn vaán ñeà naøy nöõa, Taïng Luaät phaûi chaêng laø bí taïng daønh rieâng cho thaày Tyû kheo, caùc chuùng khaùc khoâng coù quyeàn bieát ñeán? Khaúng ñònh nhö vaäy thaät laø voâ caên cöù, khoâng coù cô sôû vaø traùi haún thöïc teá. Vì trong caùc giôùi ñieàu daønh cho Phaät töû cuõng nhö Sa di khoâng coù moät giôùi naøo ngaên caám hoï tìm hieåu giôùi boån cuûa Tyû kheo heát. Ñaønh raèng chæ coù caùc Tyû kheo thoï 250 giôùi, vaø caùc Tyû kheo ni thoï 348 giôùi môùi coù boån phaän tuaân thuû giôùi phaùp cuûa mình, coøn nhöõng ngöôøi khaùc khoâng ai coù quyeàn baét hoï phaûi tuaân thuû. Ñoù laø noùi veà traùch nhieäm gìn giöõ, coøn vieäc caàu thò, tìm hieåu vôùi thieän chí höôùng thöôïng thì ai cuõng coù quyeàn nghieân cöùu giôùi luaät Tyû kheo maø khoâng vi phaïm baát cöù ñieàu khoaûn naøo.

Giaû söû moät hoäi ñoaøn naøo ñoù goïi chuùng ta gia nhaäp, roài môùi cho bieát noäi qui vaø ñieàu leä, thì lieäu chuùng ta coù yeân taâm gia nhaäp hay nghi ngôø hoäi ñoaøn ñoù coù ñieàu gì môø aùm, baát chính? Theo leõ thöôøng, ngöôøi coù trí moãi khi muoán tham döï moät toå chöùc naøo chaéc chaén phaûi tìm hieåu töôøng taän ñieàu leä cuûa toå chöùc aáy roài môùi tham gia. Ñoù laø moät vieäc laøm hôïp lyù vaø coù tinh thaàn khoa hoïc.

Vaû laïi, Phaät giaùo laø ñaïo coâng truyeàn chöù khoâng phaûi bí truyeàn, laø ñaïo trí tueä chöù khoâng phaûi giaùo ñieàu, laïi caøng khoâng chaáp nhaän söï cuoàng tín. Chính Ñöùc Phaät ñaõ baùc boû quan ñieåm ñoäc quyeàn cuûa Baø La Moân cho raèng chæ coù giaùo só Baø La Moân môùi coù quyeàn ñoïc Thaùnh kinh Veä Ñaø. Phaät coøn daïy: "Tin Ta maø khoâng hieåu Ta, töùc laø huûy baùng Ta". Vaø moïät choã khaùc laïi noùi: "Chaùnh phaùp ñöôïc thuyeát giaûng gioáng nhö baøn tay môû ra, chöù khoâng phaûi baøn tay naém laïi". Hoaëc noùi: "Phaät phaùp laø thieát thöõc hieän taïi, vöôït ngoaøi thôøi gian, ñeán ñeå maø thaáy, ñöôïc ngöôøi trí chöùng ngoä". Chung qui cuõng chæ nhaèm noùi leân tinh thaàn côû môû, phoùng khoaùng, töï do tö töôûng vaø toân troïng söï thaät cuûa ñaïo trí tueä maø thoâi.

Hôn nöõa, baøng baïc ñoù ñaây trong moät soá kinh ñieån ñeàu coù ñeà caäp ñeán giôùi Tyû kheo; nhö kinh Di Giaùo, Phaät daïy Tyû kheo khoâng ñöôïc buoân baùn ñoåi chaùc, khoâng ñöôïc mua ruoäng taïo nhaø, khoâng ñöôïc ñaøo ñaát ñoán caây, khoâng ñöôïc coi ngaøy xem töôùng v.v... Nhö vaäy toaøn laø giôùi caû, chöù coù gì khaùc ñaâu. Vaû laïi, ngaøy nay kinh ñieån, giôùi luaät ñöôïc in aán phaùt haønh roäng raõi, ai cuõng coù theå töï do tìm ñoïc, thì laøm sao caám ngöôøi ta xem giôùi cho ñöôïc.

Hôn nöõa, giaù nhö oâng cha ta ñeå laïi lôøi di chuùc cho chuùng ta theo ñoù soáng hôïp vôùi ñaïo lyù laøm ngöôøi, haàu trôû thaønh moät ngöôøi höõu ích, coù giaù trò, roài chuùng ta ñem caát treân khaùm maø thôø, khoâng bieát trong ñoù noùi gì, thì thöû hoûi haønh vi aáy laø toân kính hay baát kính ñoái vôùi toå tieân?

Ai cuõng bieát raèng tính chaát cuûa giôùi luaät laø "thanh löông" nghóa laø maùt meû, laø "bieät bieät giaûi thoaùt", töùc laø giöõ ñöôïc ñieàu naøo giaûi thoaùt ñöôïc ñieàu aáy, thaá maø baûo raèng "ngöôøi naøo xem tröôùc giôùi luaät Tyû kheo thì phaïm toäi ngang baèng toäi nguõ nghòch" thì thöïc khoâng coøn bieát noùi theá naøo nöõa! Nhö vaäy chaúng hoùa ra quyeån Luaät Töù Phaàn laø moät taùc phaåm vaên hoùa ñoäc haïi hay sao? Noùi kieåu aáy thì chæ nhìn vaán ñeà moät caùch raát phieán dieän vaø leäch laïc. Thöïc söï, neáu nhieàu ngöôøi hieåu raønh giôùi luaät thì coù leõ xaõ hoäi seõ toát ñeïp hôn nhieàu; vaø nhöõng toäi aùc xaûy ra haøng ngaøy laøm cho chuùng ta phaûi ñau loøng chaéc chaén seõ giaûm ñi khoâng ít.

Ñaønh raèng coâng ñöùc xieãn döông Luaät hoïc cuûa ngaøi Hoaèng Taùn laø ñaùng traân troïng, chuùng ta chaúng daùm xem thöôøng; nhöng neáu baûo phaûi tim moät caùch tuyeät ñoái, khoâng ñöôïc tìm hieåu thaáu ñaùo, thì chuùng ta cuõng khoâng theå chaáp nhaän; vì noù traùi haún vôùi tinh thaàn hoïc Phaät. Ñöùc Phaät daïy: "Khi nghe moät ñieàu gì, caùc ngöôi chôù voäi vaùc boû, cuõng chôù voäi tin ngay, duø noù laø Thaùnh ñieån".

Thöû hoûi, töø khi Ñöùc Ñaïo Sö cheá giôùi, traûi qua Toå toå töông truyeàn cho ñeán Toå Chaâu Hoaèng (1532-1612), giôùi luaät vaãn thuaàn khieát, nhaát vò, khoâng coù ñieàu gì phaûi thaéc maéc, ñeán khi ngaøi Hoaèng Taùn (1611-1685) xuaát hieän sau Toå Chaâu Hoaèng gaàn caû theá kyû, ñöa ra moät caâu noùi khieán cho nhieàu ngöôøi hoang mang, thì laøm sao chuùng ta khoâng böùc xuùc cho ñöôïc?

Do vaäy, chuùng toâi maïo muoäi neâu vaán ñeà naøy ra thöông xaùc ôû ñaây laø nhaèm hai muïc ñích: thöù nhaát laø hy voïng traán an ñöôïc phaàn naøo noãi hoang mang cuûa taàn glôùp Taêng Ni treû, nhaát laø nhöõng ngöôøi môùi xuaát gia, chöa thoï Ñaïi giôùi. Thöù hai laø ñeå cho nhöõng ai tha thieát tìm hieåu giôùi phaùp coù theå nhaän thöùc ñuùng ñaén tinh thaàn giôùi luaät maø Ñaáng Ñaïi giaùc ñaõ töø bi truyeàn daïy. Vì theá, tuyeät nhieân khoâng heà coù yù pheâ bình ngaøi Hoaèng Taùn ôû ñaây. Tuy vaäy, chuùng toâi cuõng raát mong thænh thò caùc baäc toân töùc Luaät sö cao minh, vaø hy voïng nhaän ñöôïc söï quan taâm chæ giaùo cuûa caùc vò neáu coù ñieàu chi sai soùt.