Caùi taâm cuûa chuùng ta coù nhieàu taàng lôùp. Muïc ñích cuûa thieàn tuyeät ñoái laø nhaèm phaùt hieän vaø tieáp xuùc cho ñöôïc vôùi taàng lôùp saâu thaúm nhaát, töùc laø caùi taâm chaân thöïc cuûa chuùng ta, maø saùch Phaät goïi laø chôn taâm, cuõng goïi laø Phaät taùnh.

Khi Boà Ñeà Ñaït ma noùi:

"Tröïc chæ nhaân taâm,

Kieán taùnh thaønh Phaät".

Kieán taùnh töùc laø thaáy ñöôïc, naém baét ñöôïc chaân taâm hay laø Phaät taùnh. Maø baûn chaát, theo saùch Phaät noùi laø hoaøn toaøn saùng suoát, thanh tònh, haïnh phuùc tuyeät ñoái vaø toàn taïi vónh cöûu, baát töû. Chính vì vaäy maø Boà Ñeà Maït Ma noùi: "Kieán taùnh töùc laø thaønh Phaät".

Chính vì leõ ñoù maø caùc Thieàn sö ñaõ ngoä ñaïo khuyeân hoïc troø neân höôùng noäi, quay vaøo beân trong maø tìm, thì seõ tìm ra chaân lyù, chöù khoâng neân höôùng ngoaïi.

Nhöng muoán höôùng noäi ñeå tìm ra, naém baét ñöôïc chaân taâm hay laø kieán taùnh, khoâng phaûi laø chuyeän deã daøng maø laø chuyeän heát söùc khoù khaên, thöôøng khoâng phaûi kinh qua nhieàu naêm thaùng, maø laø nhieàu ñôøi tu taäp ñuùng phaùp môùi mong ñaït ñöôïc keát quaû. Vì sao vaäy?

Ñoù laø do chaân taâm vaø Phaät taùnh bò che giaáu döôùi nhieàu lôùp taâm thöùc luoân voïng ñoäng vaø höôùng ngoaïi.

Thí duï, con maét chuùng ta nhìn maøu saéc, hình saéc vaø söï vaät ôû beân ngoaøi. Ñoù laø taâm thöùc cuûa maét höôùng ra beân ngoaøi. Saùch Phaät noùi taâm thöùc cuûa maét hay laø nhaõn thöùc tieáp xuùc vôùi saéc: söï tieáp xuùc ñoù khoâng xaûy ra ñôn ñoäc. Caùc loaïi caûm thoï ñi lieàn vôùi noù vaø laøm nhieãu böùc tranh thaät cuûa söï vaät. Ngöôøi Vieät Nam ta coù caâu raát hay:

"Yeâu neân toát, gheùt neân xaáu".

Vua Ñöôøng Minh Hoaøng ñaõ thaáy Döông Quyù phi roài, laäp töùc caûm thoï vui, yeâu daáu; theá laø, döôùi con maét cuûa Ñöôøng Minh Hoaøng, thì Döông Quyù phi laø ngöôøi coøn gaùi tuyeät vôøi, duø naøng laø con daâu mình, cuõng aâm möu laáy kyø ñöôïc laøm vôï.

Taùc duïng cuûa thieàn tích cöïc chính laø ôû choã naøy: khi maét ta thaáy saéc, ta chæ taäp trung thaáy saéc, thì khí saéc maø loâi cuoán ta. Cuõng nhö ngöôøi haùo saéc nhìn moät coâ gaùi ñeïp, laäp töùc caûm thoï vui, ñem loøng öa thích, ñi ñaâu, laøm gì, ôû ñaâu cuõng mô töôûng coâ gaùi ñeïp kia. Nhöng hình aûnh coâ gaùi mô töôûng ñaâu phaûi laø coâ gaùi thaät, maø laø hình aûnh trong mô, saéc ñeïp vaø söùc quyeán ruõ taêng leân boäi phaàn. Ngöôøi ñaøn oâng thöôøng coù cöû chæ daïi doät, bò ngöôøi phuï nöõ xoû muõi keùo ñi nhö con traâu, chính laø vì caùi hình aûnh mô töôûng ñoù, chöù ñaâu phaûi vì ngöôøi phuï nöõ thaät.

Ñöùc Khoång khi tuyeân boá: "Nam nöõ thoï thoï baát thaân", chính ñaõ giuùp laøm taêng theâm söùc quyeán ruõ cuûa ngöôøi phuï nöõ. Hoài Giaùo (ít nhaát laø giaùo phaùi Taliban ôû Apganistan), khi baét ngöôøi ñaøn baø phaûi truøm kín töø ñaàu ñeán chaân khi ra ñöôøng, cuõng gaây ra moät taùc duïng traùi ngöôïc nhö vaäy. Coøn caùc caëp vôï choàng phöông Taây deã ly dò, deã boû nhau laø vì hoï ngaøy ngaøy nhìn thaáy ñöôïc con ngöôøi thaät cuûa nhau.

Toâi khoâng phaûi ca ngôïi cuï Khoång hay laø phe Hoài giaùo Taliban. Traùi laïi nöõa, nhöng ñaõ baøn chuyeän taâm lyù hoïc laø moät moân khoa hoïc thì phaûi baøn cho heát keõ. Ñeå roài soáng moät caùch luoân luoân tænh taùo, khoûi bò phaùi yeáu baét naït, theá thoâi. Coøn phuï nöõ aên maëc theá naøo thì tuøy phong tuïc cuûa moãi nöôùc vaø moãi vuøng. Hôn nöõa, toâi noùi ôû ñaây laø noùi cho caû hai giôùi nam vaø nöõ, chöù khoâng phaûi noùi rieâng cho giôùi nam thöôøng bò giôùi nöõ meâ hoaëc vôùi saéc ñeïp. Trong cuoäc ñôøi, trong thöïc teá, phaùi nöõ bò phaùi nam meâ hoaëc cuõng khoâng ít. Neáu khoâng thì ñaõ khoâng coù gaõ Sôû Khanh trong truyeän Kieàu.

Noùi chung laïi, nam cuõng nhö nöõ ñeàu phaûi luoân luoân tænh taùo trong khi giao tieáp vôùi nhau, thöông meán nhau, aân aùi vôùi nhau. Giao tieáp nhau coøn hôn laø thoï thoï baát thaân, thöông meán coøn ngaøn laàn hôn söï thuø gheùt, aân aùi nhau coøn trieäu laàn hôn maéng chöûi nhau vaø taït axit vaøo nhau. Trong xaõ hoäi naøy, chæ coù soá ít môùi soáng ñöôïc nhö baäc Thaùnh, nhöng soá ñoâng coù theå soáng nhö nhöõng con ngöôøi, coù theå soáng moät cuoäc soáng ñaày tình ngöôøi, thaém tình ngöôøi, nhöng vaãn tænh taùo, coù trí tueä. Nhö vaäy, haønh thieàn tích cöïc, moät taâm moät caûnh laø loái haønh thieàn haèng ngaøy. Neáu chuù yù, anh coù theå bieán baát cöù moät coâng vieäc laøm naøo trong ngaøy thaønh haønh thieàn tiùch cöïc ñöôïc. Tieápkhaùch chaúng haïn, anh heát loøng ñeå taâm vaø vieäc tieáp khaùch. Ñaùnh maùy, anh chuù taâm vaøo ñaùnh maùy khoâng ñeå sai soùt, duø chæ laø moät chöõ. Ñoïc saùch cuõng vaäy. Laøm baát cöù coâng vieäc gì anh cuõng ñeàu chuù heát taâm löïc vaøo coâng vieäc ñoù, nhö vaäy laø haønh thieàn tích cöïc. Thaäm chí, giöõa hai giôø laøm vieäc, anh ñi laïi trong phoøng, 5 böôùc moät anh thôû vaøo, roài 5 böôùc anh thôû ra, cöù nhö vaäy tieáp tuïc maõi cho tôùi khi anh trôû laïi laøm vieäc. Ñoù cuõng laø haønh thieàn tích cöïc.

Chæ coù ban ñeâm, tröôùc khi ñi nguû, hay laø saùng daäy, toâi môùi taäp haønh thieàn tuyeät ñoái. Ngoài ôû tö theá hoa sen, toâi khoâng phaûi taäp trung tö töôûng maø laø coá gaéng xaû heát tö töôûng, coá gaéng

hoaøn toaøn döùt heát moïi nieäm, kieân trì coá gaéng ñaït tôùi choã "taâm khoâng voâ nieäm". Toâi khoâng queân lôøi daïy cuûa Thieàn sö Trung Hoa Baùch Tröôïng: "Taâm ñòa nhöôïc khoâng, tueä nhaät töï chieáu". Nghóa laø neáu taâm khoâng roãng thì trí tueä töï nhieân chieáu saùng. Hay laø caâu cuûa vua Traàn Thaùi Toâng trong "Khoa Hö luïc": "Thöû toïa thieàn töùc nieäm, vaät sanh kieán giaûi". Nghóa laø: Ñaây laø ngoài thieàn, söùt boû nieäm, khoâng sanh ra kieán giaûi. Khi ngoài thieàn nhö vaäy, toâi yù thöùc ñaày ñuû raèng, moïi ñoäng nieäm ñeàu vaø voïng nieäm. Ñaây khoâng phaûi laø taäp trung nieäm maø laø xaû boû nieäm, cho neân toâi ñeå cho thaân taâm hoaøn toaøn thö giaõn, hoaøn toaøn khoâng bò öùc cheá. Saùch Phaät coù caùc caâu: "Xaû nieäm laïc truù, xaû nieäm thanh tònh"! Ñöùng laø luùc baát giôø, toâi coá gaéng ñaët taâm traïng toâi ôû choã "xaû nieäm laïc truù, xaû nieäm thanh tònh". Taát nhieân, coá gaéng laø moät chuyeän, coøn ñaït tôùi ñöôïc hay khoâng laïi laø moät chuyeän khaùc. Theá nhöng, haøng ngaøy, tu taäp nhö vaäy, toâi thaáy thaân taâm daàn daàn ñöôïc an tònh, tuy aên ít, nguû ít nhöng trong ngöôøi vaãn khoûe khaén nheï nhaøng. Khoâng hieåu ñoù coù phaûi laø sô boä thaønh töïu ñöôïc "giaùc chi khinh an", laø moät trong baûy giaùc chi hay khoâng? Hieän nay, baûn thaân ngöôøi vieát ñang soáng theo neáp soáng nhö ñaõ moâ taû treân ñaây, neáp soáng maø toâi meänh danh laø haønh thieàn haèng ngaøy. Moät neáp soáng nhö vaäy, theo kinh nghieäm baûn thaân, coù theå giuùp ngöôøi haønh thieàn thöôøng xuyeân tænh taùo, laøm vieäc ñöôïc nhieàu, coù trí nhôù toát, khoâng keå tuoåi taùc, maëc duø aên töông ñoái ít maø nguû cuõng khoâng caàn nhieàu giôø trong ngaøy, chæ caàn töø boán ñeán saùu tieáng laø ñuû. Ñoù laø neáp soáng haønh thieàn tích cöïc thöôøng xuyeân, ñöôïc boå sung baèng taäp haønh thieàn tuyeät ñoái chæ nhöõng luùc toïa thieàn.