Trong boái caûnh xaõ hoäi hieän ñaïi, neáu cho raèng ñaïo ñöùc vaø haønh vi xaõ hoäi cuûa treû em ngaøy nay chæ ñöôïc quyeát ñònh bôûi cha meï vaø thaày giaùo, thì ñoù laø moät keát luaän quaù ñôn giaûn.Treû em ngaøy nay sinh hoaït trong moät cuoäc soáng ñaày nhöõng phöùc taïp. Cuoäc soáng cuûa chuùng ñaõ bò can thieäp bôûi giôùi truyeàn thoâng, chuùng ñang taán coâng ngöôøi ñoïc, ngöôøi xem vaø ngöôøi nghe, chuùng ñöôïc trình baøy moät caùch heát söùc kheùo leùo, ñöôïc truyeàn qua nhöõng kyû thuaät truyeàn thoâng tieân tieán ñeán noãi nhöõng ngöôøi lôùn cuõng thaáy khoù coù theå cöôõng laïi ñöôïc söùc quyeán ruõ cuûa chuùng. Söï haáp daãn cuûa truyeàn thoâng hieän ñaïi ñang chinh phuïc ngöôøi tieâu thuï, boùp ngheït hoï trong söï khuaát phuïc voâ voïng.Truyeàn thoâng hieän ñaïi ñaëc bieät laø caùc phöông tieän ñieän töû, ñaõ thu huùt khaùn thính giaû thanh thieáu nieân treân khaép theá giôùi. Hoï ñaõ tröôûng thaønh vôùi phöông tieän truyeàn thoâng naày. Phaàn lôùn quan ñieåm soáng cuûa hoï ñöôïc ruùt ra töø haønh vi cuûa nhöõng anh huøng maøn aûnh nhoû cuûa hoï.Trong caùc thôøi ñaïi tröôùc ñaây, treû em ñöôïc giôùi thieäu veà truyeàn thoáng cuûa coäng ñoàng hay veà moät xaõ hoäi naøo ñoù bôûi cha meï, anh chò vaø Thaày giaùo cuûa chuùng. Baây giôø vieäc ñoù ñöôïc chuyeån giao cho truyeàn thoâng ñieän töû . Haäu quaû cuûa vieäc aûnh höôûng truyeàn hình treân thanh thieáu nieân trong thôøi ñaïi chuùng ta , ñaõ laøm cho moät soá nhaø xaõ hoäi hoïc goïi truyeàn hình laø theá heä ñaàu tieân trong lòch söû loaøi ngöôøi coù baäc cha meï , thay vì hai nhö tröôùc kia. Ñoái vôùi nhieàu thanh thieáu nieân ngaøy nay , maøn aûnh nhoû laø cha meï , toân sö, baïn beø , ngöôøi keå chuyeän, giaùo só vaø laø ngöôøi höôùng daãn taát caû ñeàu troän laãn thaønh moät. Ñeán ñaây thaät thích hôïp ñeå chuùng ta thaêm doø phöông tieän truyeàn thoâng ñieän töû ñaõ laøm gì ñeán theá heä thanh thieáu nieân ngaøy nay.
Truyeàn hình: Moät soá nhaø xaõ hoäi hoïc, nhaø giaùo duïc , nhaø ñaïo ñöùc hoïc döôøng nhö cho raèng phöông tieän truyeàn hình ñaõ ñöa thieáu nieân ngaøy nay ñi laïc ñöôøng . Trong vaøi tröôøng hôïp thieáu nieân trong thôøi ñaïi cuûa chuùng ta coù khuynh höôùng baát thöôøng höôùng veà haønh vi tieâu cöïc. Caùc nhaø laõnh ñaïo coù nhöõng yù kieán treân thöôøng toá caùo truyeàn hình nhö laø moät keû phaïm toäi.Thaùi ñoä naày coù lyù do cuûa noù, vì nhieàu xaõ hoäi cuûa theá giôùi hieän ñaïi, treû em xem truyeàn hình coù veû nhö nhaän moät hình aûnh meùo moù cuûa thöïc taïi.
Trong quaù khöù, con ngöôøi soáng baèng ngheà noâng laø chính, cha meï vaø oâng baø keå chuyeän cho con chaùu cuûa hoï. Treû em tieáp nhaän ñieàu hay leõ phaûi qua loaïi hình giaùo duïc daân gian khoâng chính thöùc ñoù. Nhöng ngaøy nay, hình thöùc nhaäp moân xaõ hoäi aáy döôøng nhö ñaõ ñöôïc thay theá tôùi moät möùc ñoä lôùn hôn bôûi maùy truyeàn hình. Trong moät vaøi tröôøng hôïp aûnh höôûng cöôûng baùch cuûa truyeàn hình gia ñình coù theå laán aùt caû quyeàn löïc vaø tieàm naêng cuûa neàn giaùo duïc chính thöùc. Moät cuoäc khaûo saùt môùi ñaây cuûa Hoa Kyø , ñaõ cho bieát soá giôø cuûa moät ñöùa treû xem truyeàn hình laø gaáp ba laàn soá giôø cuûa em coù maët ôû tröôøng.
Phaàn lôùn saûn phaåm cuûa truyeàn hình maø treû em tieáp nhaän laø goàm caùc chöông trình coù nhöõng caûnh cheát choùc, bao ñoäng, gieát ngöôøi, aùm aûnh vaø taøn saùt. Ñieàu naày coù khuynh höôùng cho raèng ña soá nhöõng vaán ñeà trong ñôøi soáng phaûi ñöôïc giaûi quyeát ngay baèng phöông thöùc baïo ñoäng. Moät caâu chuyeän ñöôïc giôùi nghieân cöùu veà söï aûnh höôûng baïo ñoäng cuûa truyeàn hình thöôøng nhaéc ñeán, moät ngöôøi cha treû tuoåi cho ñöùa con taùm tuoåi cuûa mình bieát laø oâng noäi cuûa noù 86 tuoåi ñaõ qua ñôøi. Noù lieàn hoûi: "ai ñaõ baén oâng aáy?".Trong thöïc teá ñöùa treû ñaõ tieáp nhaän lieân tuïc nhöõng phim baïo ñoäng treân truyeàn hình, caùc nhaân vaät bò thanh toaùn phaàn lôùn baèng suùng.Vì vaäy, neáu coù ngöôøi cheát, ngöôøi aáy chaéc chaén laø bò baén.
AÛnh höôûng vaø thaûm kòch: Ngay caû caùc phim hoaït hoaïï treân truyeàn hình cuõng thieân veà baïo ñoäng.Trong caùc chöông trình thieáu nhi khuynh höôùng baïo ñoäng coù veû laø moät hieän töông phoå bieán. Ñieàu ñaùng noùi ôû ñaây laø soá treû em thích baét chöôùc caùc caûnh baïo ñoäng treân caùc phim maø chuùng ñaõ xem. Chuùng thích chôi caùc troø chôi coù suùng ñaïn. Tình traïng naày baét ñaàu laøm cho caùc baäc laøm cha meï, caùc nhaø giaùo duïc vaø caùc nhaø laõnh ñaïo xaõ hoäi phaûi lo ngaïi. Coù nhöõng tröôøng hôïp treû em laøm toån haïi laãn nhau hay ngöôøi khaùc khi chuùng baét ñaàu nhaïi theo caùc haønh ñoäng treân truyeàn hình .
Thaûm kòch veà moät beù gaùi Na-Uy 5 tuoåi trôû thaønh naïn nhaân cho söï baïo ñoäng ba ngöôøi baïn cuûa mình, hai beù trai 6 tuoåi vaø moät beù trai 5 tuoåi.Vuï naày töôøng thuaät treân tôø Straits Time, soá 20 /10 /1994 ñaõ gaây xuùc ñoäng vaø laøm chaán ñoäng cho taát caû caùc nöôùc Baéc AÂu, khieán hoï thöùc tænh naïn baïo ñoäng treân truyeàn hình ñoái vôùi maïng soáng cuûa thieáu nhi.
Caùc quoác gia naày ñaõ nhanh choùng phaûn öùng maïnh meõ tình traïng naày vaø hoï ñaõ laäp töùc loaïi boû moät soá chöông trình truyeàn hình baïo ñoäng coù aûnh höôûng tai haïi ñeán taâm trí non nôùt cuûa treû em.Tình traïng naày ñaõ trôû thanh moät vaán ñeà cuûa quoác gia chöù khoâng phaûi laø chuyeän caù nhaân hay rieâng tö nöõa.
Trong vaán ñeà naày, hoaëc chính phuû hoaëc caùc phuï huynh coù traùch nhieâm baûo ñaûm vaø ngaên chaën nhöõng chöông trình coù theå laøm toån haïi ñeán treû em. Neáu loaøi ngöôøi khoâng theå duøng phöông tieän coù tieàm naêng lôùn cho lôïi ích cuûa mình, thì quaû laø moät söï thaät ñaùng buoàn !. Khi truyeàn hìng söû duïng khoâng toát , noù seõ aûnh höôûng xaáu ñeán khaùn giaû ngöôøi lôùn. Caùc phöông tieän truyeàn thoâng coù theå coù haäu quaû xaáu ñoái vôùi ngöôøi lôùn vaø caû treû em laø moät vaán ñeà coù taàm quan troïng cuûa quoác gia vaø caû theá giôùi..
Saùch baùo kích ñoäng: Moät daïng truyeàn thoâng khaùc coù haïi cho giôùi treû, ñoù laø saùch baùo kích ñoäng . Quyeàn töï do phaùt bieåu bôûi saùch baùo ôû moät soá quoác gia ñaõ ñöôïc söû duïng ñeå loâi keùo ñoäc giaû . Loaïi baùo chí naày coù khuynh höôùng thöïc hieän quyeàn töï do phaùt bieåu maø khoâng coù yù thöùc traùch nhieäm naøo caû. ÔÛ Anh quoác , vieäc ñuoåi theo chuyeän giaät gaân ñaõ ñi ñeán choã thaùi quaù ñaùng nghi ngôø. Söï taán coâng khoâng e deø vaøo ñôøi tö cuûa caùc nhaân vaät caáp cao nhaát ñaõ coù taàm voùc cuûa loaïi chuyeän tai tieáng coù tính caùch quaáy nhieãu .Leà thoùi baùo chí kieåu ñoù chaéc chaén seõ ñem laïi söï suy ñoài ñaïo ñöùc cho ñoäc giaû ,ñaëc bieät laø giôùi treû.
Söï bôùi moùc ñôøi tö khoâng nöông tay cuûa moät soá tôø baùo nhö ñaõ noùi, coù theå deã bò thanh thieáu nieân hieåu laàm ñoù laø vieäc laøm hôïp lyù vaø bình thöôøng.Moät loaïi saùch khaùc coù theå naém ñöôïc ñoäc giaû thieáu nhi moät caùch cuï theå laø truyeän tranh. Loaïi truyeän tranh naày coù noäi dung baïo ñoäng , gieát ngöôøi, ñaùnh loän vaø caùc haønh vi ñoäc aùc khaùc , caùc loaïi tình tieát naày chieám phaàn lôùn cuûa noäi dung truyeän. Moät laàn nöõa, ñieàu ñaùng buoàn laø caùc truyeän tranh coù theå duøng raát toát cho vieäc giaùo duïc, xaây döïng nhaân caùch vaø naâng cao ñaïo ñöùc cuûa giôùi treû , thì chính noù cuõng bò lôïi duïng vaø truïc lôïi.
Loaïi truyeän tranh coù theå duøng moät caùch coù hieäu quaû toát ñeå trình baøy cho thieáu nhi ngaøy nay , neân cho in laïi nhöõng chuyeän vó ñaïi nhaát cuaû loaøi ngöôøi nhö : Ramayana va Mahabharata (anh huøng ca cuûa AÁn Ñoä) hoaëc truyeän tieàn thaân cuûa Ñöùc Phaät ( Jaøtaka) ñöôïc trình baøy qua theå loaïi truyeän tranh seõ haáp daãn vaø coù ích cho giôùi ñoäc giaû treû tuoåi ngaøy nay.
Haõy Baûo veä con caùi chuùng ta: Caùc baäc cha meï , thaày giaùo vaø caùc nhaø laõnh ñaïo tinh thaàn neân ñaët caùc saûn phaåm truyeàn thoâng naày döôùi söï giaùm saùt nghieâm khaéc. Moät toå chöùc coù traùch nhieäm ôû caáp coäng ñoàng hoaëc ôû caáp quoác gia ñaûm nhaän vieäc ñaùnh giaù ñònh kyø veà söï kích ñoäng cuûa truyeàn thoâng treân thieáu nhi .Ngaønh truyeàn thoâng neân ñöôïc yeâu caàu chaáp nhaän moät soá bieän phaùp töï kieåm soaùt ñeå loaïi boû nhöõng saûn phaåm coù theå taùc ñoäng xaáu ñeán treû em.
Trong moät xaõ hoäi maø ngaønh truyeàn thoâng ñi vaøo ñôøi soáng cuûa thieáu nhi moät caùch ñaùng ngaïc nhieân, caùc baäc cha meï caùc nhaø laõnh ñaïo xaõ hoäi döôøng nhö khoâng coù bieän phaùp höõu hieäu naøo ñeå ngaên chaën aûnh höôûng ñaùng nghi ngaïi cuûa ngaønh naøy. Cha meï chæ thöùc tænh khi taùc ñoäng xaáu cuûa truyeàn thoâng vaøo taän nhaø cuûa hoï.
Muïc ñích chính cuûa baøi vieát naày laø ñeà nghò bieân soaïn moät hieán chöông cho ngaønh truyeàn thoâng , ñeå höôùng daãn nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm trong nghaønh naày chaáp nhaän moät soá höôùng ñi ñuùng ñaén ñaïo ñöùc vaø chuyeân moân, ñaëc bieät laø ñoái vôùi nhöõng saûn phaåm coù theå aûnh höôûng xaáu ñeán haønh vi cuûa treû em.
Ñoù laømoät nhu caàu thöïc söï böùc thieát cho theá giôùi vaøo luùc naày khi maø treû em khaép nôi ñang gaëp khuûng hoaûng. Caùc phöông tieän truyeàn thoâng toaøn caàu coù moät vai troø chuû ñaïo ñeå thi haønh , neáu chuùng ta muoán thaáy theá heä hieän taïi cuûa treû em theá giôùi böôùc sang theá kyû 21 an toaøn vaø khoâng thöông toån veà ñaïo ñöùc.
(Trích dòch töø taøi lieäu: Parents & children, key to Happiness cuûa Ven. Weragoda Sarada Thero, Xuaát baûn taïi singapore,1994)
Chaân thaønh caûm taï thaày Nguyeân Taïng (www.quangduc.com) ñaõ göûi taëng baûn dòch naøy (LotusNet 30/7/2000)
Trang MUÏC LUÏC