PHAÙP PHAÄT LAØ THUOÁC TRÒ TAÂM BEÄNH
CUÛA CHUÙNG SANHHT THÍCH THANH TÖØ
(Tieáp theo NS 50)
Ñeán tham danh phaûi duøng phaùp quaùn voâ thöôøng. Bôûi vì moïi thöù treân ñôøi naøy ñöôïc roài seõ maát. Thí duï nhö ngöôøi öùng cöû toång thoáng ñöôïc ñaéc cöû, thì boán naêm naêm cuõng heát nhieäm kyø, coù coøn maõi ñaâu. Bôûi noù khoâng beàn, vì vaäy phaûi quaùn voâ thöôøng, quaùn noù laø khoå. Khi chöa ñöôïc danh vì lo laéng chaïy choït ñuû thöù ñaõ laø khoå. Khi ñöôïc roài lo noù maát laïi khoå nöõa. Neáu thaät söï noù maát thì caøng buoàn. Cho neân quaùn tham danh goác laø khoå ñau. Ngöôøi khoâng hieáu danh duø ñöôïc môøi goïi cuõng khoâng muoán. Neáu coù laøm vieäc gì thì vì taát caû lôïi ích chung chôù khoâng vì danh vò cuûa mình. Ñaõ vì taát caû lôïi ích chung thì ñöôïc khoâng möøng, maát cuõng khoâng lo, nhö vaäy môùi khoâng khoå .
Ñeán vieäc aên (thöïc) cuõng laø goác cuûa khoå. Phaûi duøng hai thöù thuoác voâ thöôøng vaø baát tònh hoaø laïi. Thöùc aên khi coøn ôû mieäng thì quyù, nhöng nuoát qua khoûi coå roài thì heát quyù. Giaû söû noù khoâng chòu vaøo maø uïa ra thì coù gôùm khoâng? Raát gôùm. Nhö vaäy noù quyù khi coøn ôû ngoaøi. Nuoát voâ roài noù trôû thaønh dô, ñaâu phaûi laø quyù. Taïi vì chuùng ta cöù meâ say neân cho laø quyù. Neáu thaáy nhô nhôùp thì ñaâu coù tham. Laïi moät ñieàu nöõa, thöùc aên ngon ñöôïc bao laâu? Chæ moät hai phuùt ôû trong löôõi trong mieäng thoâi, qua khoûi coå thì heát ngon roài, neân noù taïm bôï voâ thöôøng, tham lam gì. Xeùt nhö vaäy thì bôùt ñöôïc tham aên .
Tôùi beänh tham nguû. Nhaø Phaät daïy muoán tröø beänh tham nguû phaûi duøng thuoác voâ thöôøng, thuoác tinh taán hoaø laïi. Neân nghó maïng soáng naøy khoâng bao laâu, khoâng coù gì baûo ñaûm. Giôø naøo coøn soáng thì möøng giôø ñoù, qua giôø khaùc thì khoâng theå bieát ñöôïc. Vì thaân naøy raát moûng manh, raát taïm bôï. Neân chuùng ta hieän soáng, coù nhöõng vieäc neân ñaùng laøm, maø khoâng lo laøm cöù naèm nguû hoaøi. Nhaø Phaät coù caâu :"Caàn tu nhö löûa chaùy ñaàu", neáu ñoùm löûa rôi treân ñaàu thì chuùng ta chaàn chôø hay phuûi ngay? Voâ thöôøng ñeán baát keå luùc naøo, chuùng ta khoâng theå löôøng tröôùc ñöôïc. Vì vaäy giôø naøo coøn soáng coøn khoûe thì neân laøm taát caû nhöõng gì coù theå laøm, chôù khoâng boû troâi ngaøy giôø laõng phí moät caùch voâ ích .
Nhö vaäy vöøa quaùn voâ thöôøng, vöøa tinh taán thì tröø ñöôïc beänh tham nguû. Neân toâi thöôøng noùi vôùi Taêng Ni muoán trò beänh tham nguû thì duøng caây roi tinh taán maø ñaùnh cho noù thöùc .
Nhö vaäy laø trò naêm thöù nguõ duïc baèng naêm thöù thuoác roài. ÔÛ ñaây, toâi khoâng noùi nguõ traàn vì nguõ traàn cuõng anh em vôùi nguõ duïc vaäy thoâi .
Qua saùu thöù caên baûn phieàn naõo : tham, saân, si, maïn, nghi, aùc kieán. Beänh tham ñaõ coù maáy baøi thuoác ôû treân roài, ñeán ñaây khoûi phaûi nhaéc laïi. Keá beänh saân, thì trò baèng hai thöù thuoác töø bi vaø nhaãn nhuïc. Nhaãn nhuïc laø giaûi quyeát caáp thôøi, khi ngöôøi ta laøm traùi yù, mình noåi saân leân lieàn phaûi nhaãn, buoâng xaû ñi thì goïi laø nhaãn nhuïc. Buoâng xaû döøng ñöôïc côn thònh noä roài, nhöng laâu laâu nhôù laïi cuõng töùc. Nghó raèng ngöôøi ta noùi baäy, laøm baäy, mình môùi giaän. Nhöng neáu chuùng ta bieát nghó laïi, taïi vì ngu si neân hoï laøm quaáy thaät ñaùng thöông. Nghó nhö vaäy môùi heát giaän luoân, chôù coøn ñeø neùn mai sau nhôù laïi giaän nöõa thì khoâng ñöôïc. Cho neân coù thuoác nhaän nhuïc maø khoâng coù thuoác töø bi thì cuõng deã taùi phaùt. Coù nhaãn nhuïc roài phaûi coù töø bi quaùn theo sau ñoù. Bôûi vì neáu chuùng ta coù tình thöông thì loãi nhieàu thaáy ít, neáu khoâng thöông thì loãi ít thaáy nhieàu, khoâng theå tha thöù ñöôïc. Vì vaäy, phaûi vöøa nhaãn nhuïc, vöøa quaùn töø bi môùi trò heát beänh noùng giaän .
Ñeán si, töùc si meâ. Si meâ coù hai taàng baäc. Thöù nhaát, khoâng bieát gì laø toâi, gì laø phöôùc, gì laø taø, gì laø chaùnh, khoâng phaân bieät raønh reõ. Ñoù laø si meâ haïng thaáp. Tuy nhieân, quyù Phaät töû thöû xeùt laïi xem thieän, aùc chuùng ta ñaõ phaân bieät raønh chöa? Ñoâi khi chuùng ta töôûng nhö mình ñaõ bieát raønh veà thieän aùc nhöng coù nhieàu caùi thieän maø thaønh aùc, ngöôïc laïi aùc thaønh thieän. Thí duï coâ giaùo phaït hoïc troø löôøi, troán hoïc hoaøi thì thaáy nhö aùc. Nhöng nhôø phaït noù sôï coá gaéng hoïc, nhö vaäy thì aùc hay thieän? Coøn giaû söû nhö keû ghieàn aùphieän bò uïa möûa, coù ngöôøi thaáy vaäy mua aù phieän ñöa cho hoï huùt, nhö vaäy thieän hay aùc?
Môùi nhìn nhö thieän vì keû ñang khoå, cho huùt thì hoï ñôõ khoå, nhöng söï thaät thì aùc vì laøm cho hoï ghieàn hoaøi. Neân nhieàu vieäc môùi nhìn thaáy thieän, maø haäu quaû laïi aùc, hoaëc ngöôïc laïi môùi nhìn thaáy aùc nhöng haäu quaû laïi thieän. Vì vaäy phaân bieät thieän aùc cuõng khoâng phaûi deã, phaûi coù trí tueä môùi coù theå phaân bieät ñöôïc. Phaân bieät ñöôïc thieän aùc môùi phaân bieät ñöôïc toäi phöôùc. Caùi gì toäi, caùi gì phöôùc? Neáu vieäc laøm giuùp ích ñöôïc ngöôøi laâu daøi thì coù phöôùc. Coøn vieäc laøm tröôùc maét thaáy nhö thieän maø taïo thaønh caùi khoå cho ngöôøi laâu daøi thì trôû thaønh aùc. Nhö vaäy thieän aùc thaät khoù xöû, khoù giaûi quyeát. Nhöng neáu chuùng ta phaân bieät ñöôïc thieän aùc thì toäi phöôùc môùi khoâng laàm laãn. Cuõng vaäy, ñoái vôùi taø chaùnh, raát khoù phaân bieät. Coù nhöõng tröôøng hôïp môùi nghe nhö phaûi, nhö chaùnh, nhöng maø roát cuoäc laïi taø .
Nhö coù ngöôøi trong ñaïo Phaät, raát cung kính Phaät. Bôûi quaù cung kính neân tin Ñöùc Phaät coù ñaày ñuû vaïn naêng, xin caùi gì cuõng ñöôïc. Vì vaäy moãi khi coù tai naïn hoaëc gaëp vui buoàn gì ñoù cöù ñeán xin Phaät caàu Phaät. Quan nieäm nhö vaäy laø ñaõ thaønh taø. Cung kính Phaät taïi sao laïi taø, ñoù laø vaán ñeà maø ñoâi khi Phaät töû chuùng ta khoâng nhaän ra. Ñöùc Phaät töøng tuyeân boá ta khoâng coù quyeàn ban phöôùc giaùng hoaï cho ai. Vaäy chuùng ta xin Phaät cho heát tai hoïa thì coù ngöôïc laïi lôøi Ngaøi noùi khoâng? Phaät daïy moät ñaèng, chuùng ta laøm moät ngaû, khoâng phaûi taø laø gì? Trong ñaïo ngöôøi maéc keït beänh naøy raát nhieàu. Tu thì khoâng chòu tu maø cöù xin. Phaät daïy duøng phaùp ñeå trò taâm beänh maø chuùng ta cöù xin laø sao? Coù nhieàu Phaät töû noùi "toâi theo ñaïo Phaät 10 naêm roài" maø ñoäng tôùi thì phieàn naõo ñuû thöù heát. Tu maø khoâng heát khoå thì ñaïo Phaät voâ hieäu, khoâng giaù trò. Nhö vaäy keû aáy laøm taêng giaù trò ñaïo Phaät hay laøm giaûm giaù trò ñaïo Phaät? Vieäc naøy thaät teá nhò. Neân quyù Phaät töû phaûi hieåu tin Phaät laø neân tin ñieàu gì vaø khoâng neân tin ñieàu gì. Ngöôøi ta cöù yû laïi vaøo Phaät, caàu mong Phaät cho caùi naøy caùi noï. Ñöôïc nhö yù thì noùi Phaät linh quaù ruû nhau ñi chuøa, neáu khoâng ñöôïc nhö yù thì sao? Phaät baây giôø khoâng linh, Baø Chuùa Xöù linh hôn ñi xin Baø Chuùa Xöù, theá laø ñaõ laïc vaøo ñöôøng taø .
Phaät daïy chuùng ta phöông phaùp tu, neáu coù noùng giaän neân tu phaùp gì, ñaâu coù caàu ai. ÖÙng duïng phaùp Phaät ñeå tu thì phieàn naõo giaûm, ñau khoå bôùt. Nhö vaäy Phaät cöùu khoå cho mình roài. Cuõng nhö thaày thuoác khaùm beänh , cho thuoác, nhöng beänh nhaân khoâng chòu uoáng, vaäy laøm sao heát beänh. Keû aáy thaày thuoác cuõng chòu, khoâng coù caùch khaùc. Phaät laø thaày thuoác trò taâm beänh cho chuùng sanh. Nhöng chuùng sanh khoâng chòu duøng thuoác thì laøm sao heát beänh, neân theo ñaïo Phaät maø vaãn taø nhö thöôøng. Hieän nay coù raát ñoâng ngöôøi theo ñaïo Phaät nhö vaäy. Nhieàu huynh ñeä than phieàn noùi toâi tu maø cöù chæ trích ngöôøi naøy chæ trích ngöôøi kia. Vì toâi thaáy vieäc taø maø khoâng xaây döïng, khoâng chæ daïy thì ñoái vôùi Phaät phaùp toâi ñaõ coù toäi roài. Do ñoù muoán phaân bieät taø chaùnh raát laø khoù .
Ñoù laø chöa keå nhieàu ngöôøi tuyeân boá mình laø Boà taùt taùi theá ñeå ñoä chuùng sanh, hay hoï tuyeân boá coù caâu chuù laù buøa trò laønh taát caû beänh. Quyù Phaät töû nghó sao, ñieàu ñoù chaùnh hay taø? Trong nhaø Phaät daïy khoâng coù vò Boà taùt naøo hieän thaân ra ñôøi maø vaãn voã ngöïc xöng teân laø Boà taùt caû .
Boà taùt ñi laãn trong quaàn chuùng haønh maät haïnh Boà taùt. Neáu noùi ta laø Boà taùt ñeå ñöôïc ngöôøi cung kính leã laïy thì laøm sao haønh haïnh Boà taùt? Chæ nhö coù ngöôøi beänh phaûi coõng ñi beänh vieän thì Boà taùt laøm. Ngöôøi gaëp caûnh ngheøo ñoùi caàn giuùp thì Boà taùt giuùp thaàm laëng, khoâng hieän töôùng khaùc ngöôøi. Ñoâi khi vì thöû ngöôøi, Boà taùt hieän thaân thaáp keùm ñeå thöû ngöôøi meán ñaïo. Neáu xöng Boà taùt, moïi ngöôøi ñeàu quyù kính heát thì laøm ñöôïc gì. Töï xöng Boà taùt coøn phaûi haïnh Boà taùt, huoáng nöõa töï xöng Phaät thì chuùng ta baùi, khoâng neân laïi gaàn, vì ñoù laø taø roài .
Ñieåm keá nöõa, ngöôøi daïy tu maø baûo phaûi theà ñoäc, neáu boû ñaïo seõ boû ñoïa ñòa nguïc v.v…Nhö vaäy taø hay chaùnh? Chaéc chaén laø taø roài. Bôûi taø neân hoï sôï mình boû. Vì vaäy, baét theà ñoäc, lôõ vaøo roài phaûi trung thaønh. Ñoù laø taø giaùo, nhieàu Phaät töû bò laàm ñaùng thöông laém .
Ñöùc Phaät daïy chuùng ta quy y Phaät theà traùnh ñieàu döõ nguyeän laøm vieäc laønh chöù khoâng theà thoát gì heát. Luùc naøo khoâng muoán tu nöõa thì thoâi, khoâng coù chuyeän haêm doïa boû ñaïo bò ñoïa ñòa nguïc. Phaân bieät taø chaùnh phaûi duøng trí tueä. Muoán trò beänh si meâ thì vaän duïng trí tueä quaùn chieáu môùi trò ñöôïc. Bôûi vì töø si meâ ngöôøi tataïo ñuû thöù nghieäp, chòu ñuû thöùc khoå. Nay muoán coù trí tueä chuùng ta phaûi hoïc chaùnh phaùp (höõu sö trí) vaø tu thieàn ñònh (voâ sö trí). Laáy trí tueä deïp si meâ .
Phaàn thöù nhaát toâi noùi veà si meâ caïn, phaàn thöù hai toâi noùi veà si meâ saâu. Si meâ saâu laø giaû maø töôûng laø thaät, caùi thaät laïi khoâng bieát. Nhö thaân naøy giaû maø chuùng ta töôûng thaät. Ñoù laø si meâ. Si meâ saâu naøy raát nguy hieåm vì chaáp gæa laøm thaät, neân khoâng bao giôø bieát ñöôïc caùi thaät. Roài ñeán taâm cuõng chaáp caùi giaû cuûa taâm cho laø taâm thaät. Trong kinh Laêng Nghieâm, phaàn baûy, choã hoûi taâm, Phaät hoûi Ngaøi A Nan : caùi gì laø taâm cuûa oâng? Ngaøi A Nan traû lôøi :Baïch Theá Toân caùi hay suy nghóa laø taâm con. Phaät quôû : Caùi ñoù khoâng phaûi taâm oâng .
Ngaøi hoaûng hoát quaù, töôûng mình khoâng coù taâm sao? Phaät noùi : OÂng coù taâm, nhöng caùi suy nghó ñoù khoâng phaûi laø taâm oâng. Phaät lieàn duøng thí duï chaøng dieãn Nhaõ Ñaït Ña ñöùng tröôùc maët göông soi maët, thaáy ñaàu maët roõ raøng trong göông; khi uùp göông xuoáng ñaàu maët maát. OÂng oâm ñaàu chaïy noùi :"Toâi maát ñaàu roài, toâi maát ñaàu roài". Taïi sao oâng oâm ñaàu chaïy laïi la maát ñaàu? Taïi chaáp boùng cho laø ñaàu thaät, neân maát boùng lieàn oâm ñaàu thaät chaïy la maát ñaàu. Chuùng ta cuõng vaäy, suy nghó phaân bieät maø cho laø taâm mình. Thaät ra ñoù laø duyeân theo boùng, nghó veà ngöôøi thì coù boùng ngöôøi, nghó veà vaät coù boùng vaät. Noù laêng xaêng nhöng tìm laïi thì maát daïng. Khoâng phaûi boùng laø gì ?
Khi khoâng suy nghó, khoâng tính toaùn gì heát, laëng yeân luùc ñoù coù taâm mình khoâng? Taâm laø caùi bieát, maét thaáy bieát, tai nghe bieát. Vaäy maø chuùng ta khoâng bao giôø nhaän caùi ñoù, cöù nhaän boùng daùng cho laø mình. Nhö vaäy chuùng ta cuõng gioáng Dieãn Nhaõ Ñaït Ña, cöù chaáp boùng laø taâm mình. Chaáp boùng laø mình töùc chaáp taâm giaû cho laø thaät, thì khoâng bao giôø thaáy ñöôïc taâm thaät. Neân bieát taïi sao chuùng ta phaûi tu thieàn, laø ñeå caùi taâm taïm bôï boùng daùng ñoù laëng xuoáng, chôù neáu theo noù lieân tuïc thì laøm gì thaáy caùi thaät. Toâi thöôøng ví duï nhö caùi göông, nhìn vaøo thaáy coù boùng ngöôøi, boùng vaät. Luùc ñoù chuùng ta thaáy maët göông roõ khoâng? Bôûi maõi lo thaáy boùng maø queân göông. Neáu khi khoâng thaáy boùng môùi nhaän ra maët göông luoân trong saùng. Cuõng vaäy, taâm chuùng ta luoân hieän tieàn trong saùng. Nhöng chaïy theo voïng töôûng thì queân taâm. Khi döøng ñöôïc voïng töôûng thì cuõng nhö göông khoâng coù boùng, maët göông hieän roõ raøng. Chuùng ta tu thieàn chuû yeáu laø vì theá .
Taâm theo caûnh laø taâm taïo nghieäp, buoàn thöông giaän gheùt laø maàm taïo nghieäp. Neáu khoâng nghó ngôïi laêng xaêng thì coù buoàn thöông giaän gheùt khoâng? Taâm khoâng buoàn thöông giaän gheùt ñaâu coù sanh dieät. Khoâng sanh dieät môùi thaät laø caùi chaân thaät cuûa mình. Do ñoù si meâ taàng thöù hai naøy raát saâu. Taàng thöù nhaát vöøa noùi coù theå bieát lieàn, coøn thöù si meâ naøy thaät thaâm traàm, Phaät goïi ñoù laø voâ minh .
Ñoái vôùi si meâ caïn thì chuùng ta duøng trí tueä höõu hoïc phaân bieät chaùnh, taø. Ñoái vôùi si meâ saâu chaáp giaû laøm thaät thì phaûi coù coâng phu tu. Töø trí do huaân tu môùi nhaän chaân ñöôïc leõ thaät. Ñaây laø nhaân giaûi thoaùt sanh töû .
Toùm laïi muoán trò beänh si meâ phaûi duøng thuoác trí tueä vaø thieàn ñònh. Trí tueä laø trí höõu hoïc, coøn thieàn ñònh ñeå taêng trí voâ sö. Nhö chæ thaép ñeøn môùi phaù ñöôïc boùng toái. Neáu khoâng nhö theá thì laøm sao phaù ñöôïc phieàn naõo. Cho neân ngöôøi hoïc Phaät khoâng coù trí tueä thì khoâng laøm sao phaù ñöôïc phieàn naõo. Vì trí tueä phaù si meâ, maø si meâ sanh ra phieàn naõo. Si meâ chaáp thaân, si meâ chaáp taâm v.v…Bao nhieâu khoå ñau theo ñoù maø ra .
(Coøn tieáp)
(Nguyeät san Giaùc Ngoä soá 51 / 2000)
Trang MUÏC LUÏC