NEÁP SOÁNG CUÛA NGÖÔØI PHAÄT TÖÛ
ÑUÙNG CHAÙNH PHAÙPTHÍCH TAÂM NGOÄ
Trong xaõ hoäi ngaøy nay coù moät soá ngöôøi cho raèng Phaät giaùo chæ quan taâm ñeán nhöõng yù töôûng cao sieâu, tö töôûng trieát lyù vaø ñaïo ñöùc sieâu phaøm, khoâng keå gì ñeán lôïi ích xaõ hoäi vaø kinh teá, con ngöôøi trôû thaønh haïng tieâu cöïc laøm trì treä söï tieán hoaù cuûa xaõ hoäi .
Laïi coù moät soá ngöôøi cho raèng khoâng caàn phaûi quy y thoï giôùi, vì baûn thaân hoï ñaõ coù khaû naêng thaám hieåu giaùo lyù thöôïng thöøa cuûa Phaät, ngang hoaëc hôn caû nhöõng Thöôïng toïa ñöông thôøi. Vaø khi ñaõ "ngoä nhaäp" giaùo lyù thaâm aùo ñoù thì khoâng caàn phaûi quy y vaø thoï giôùi vì ñoù chæ laø Tieåu thöøa, chaáp neâ, chöôùng ñaïo khoâng giaûi thoaùt ñöôïc maø thoâi …
Ñaáy laø nhöõng quan nieäm sai laïc ñaùng buoàn do söï thieáu hieåu bieát veà giaùo lyù Ñöùc Phaät. Ngöôøi ta thöôøng ñi ñeán keát luaän sai laàm vaø voäi vaõ, sau khi ñoïc moät caùi gì ñoù veà Phaät giaùo do moät taùc giaû maø vì ñaõ khoâng hieåu thaáu vaán ñeà trong moïi khía caïnh, chæ ñöa ra moät quan nieäm thieân leäch vaø chuû quan veà Phaät giaùo .
Giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät khoâng phaûi chæ coát ñeå daønh cho nhöõng Taêng löõ trong tu vieän,maø coøn ñeå cho nhöõng nam nöõ cö só soáng ôû nhaø vôùi gia ñình hoï. Tam quy, nguõ giôùi laø moät loái soáng, theo Phaät hoïc laø "ñuùng chaùnh phaùp" cho taát caû moïi ngöôøi, khoâng phaân bieät maûy may .
Con ngöôøi sinh ra ôû ñôøi thöôøng khoâng theå toàn taïi ñoäc laäp maø phaûi nöông töïa vaøo laãn nhau : vôï choàng nöông vaøo nhau, con caùi nöông vaøo cha meï luùc tuoåi coøn thô, cha meï nöông vaøo con caùi luùc tuoåi giaø… cho duø keû ñoù coù soáng ñoäc thaân cuõng phaûi nöông vaøo nhöõng quan heä khaùc trong xaõ hoäi maø toàn taïi. Trong cuoäc soáng, vaøng baïc ngoïc ngaø ñöôïc xem laø quyù, laø phöông tieän duy nhaát ñöa ñeán haïnh phuùc an laïc cho nhaân loaïi. Nhöng taát caû seõ phaûi chòu söï chi phoái cuûa löôõi buùa thôøi gian –noù seõ ñaäp naùt taát caû khoâng moä chuùt neå vì duø ñoù laø nhöõng ngöôøi theo Ñaïo giaùo vôùi thuoác tröôøng sanh –moät Baønh Toå vôùi taùm traêm tuoåi thoï, hay moät nguyeân thuû quoác gia cuûa moät sieâu cöôøng, cho ñeán ngöôøi haønh khaát lang baït raøy ñaây mai ñoù . Duø luùc ñoù con ngöôøi "kim ngoïc coù maõn ñöôøng" nhö hoï thöôøng chuùc tuïng cho nhau ñi nöõa thì cuõng phaûi cuùi ñaàu ra ñi vôùi hai baøn tay traéng. Chæ xeùt treân moät khía caïnh naøy thoâi, cuõng ñuû thaáy raèng vaøng baïc khoâng theå ñöa con ngöôøi ñeán choã an laïc, haïnh phuùc ñöôïc, vaø moïi söï nöông töïa laãn nhau cuõng khoâng laáy gì baûo ñaûm chaéc chaén laâu daøi .
Chæ coù quy y Tam baûo, giöõ gìn nguõ giôùi môùi coù theå xaây döïng con ngöôøi hoaøn thieän, caûi taïo xaõ hoäi, caûi taïo theá giôùi, ñöa theá giôùi ñeán hoaø bình thaät söï ñeå taát caû nhaân loaïi soáng yeân vui trong ñoù .
Vaäy ngöôøi Phaät töû caàn phaûi tin, hieåu vaø quy y Tam baûo. Quy y Tam baûo laø gì?
Quy y coù nghóa nöông töïa –Tam baûo laø Phaät, Phaùp, Taêng .
Ñöùc Phaät laø moät con ngöôøi, moät con ngöôøi coù thaät treân theá gian naøy vôùi thaéng trí, vôùi loøng thieát tha yeâu thöông nhaân loaïi, vôùi traùi tim noàng chaùy ñöùc hy sinh, vôùi moät maõnh löïc phi thöôøng. Ngaøi töï thaáu ñaùo ñöôïc chaân lyù taïi theá gian, thoaùt khoûi sanh giaø beänh cheát ñau khoå, trieàn phöôïc ôû theá gian. Do ñoù chuùng ta phaûi tin Phaät, chuùng ta quy y Phaät vì chæ coù Phaät laø ngöôøi duy nhaát tìm ra chaân lyù giaûi thoaùt. Chuùng ta quy y Phaät vì chæ coù Phaät môùi coù ñaày ñuû 3 ñöùc taùnh :töï giaùc, giaùc tha vaø giaùc haïnh vieân maõn.
Chuùng ta tin Phaùp vì Phaùp laø nhöõng lôøi daïy cuûa Ñöùc Phaät noùi ra, chuùng sanh y theo ñoù maø thöïc haønh trong ñôøi soáng hieän taïi seõ ñöôïc lôïi ích cho baûn thaân, cho moïi ngöôøi caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Chuùng ta quy y Phaùp vì chæ coù giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät môùi laø con ñöôøng duy nhaát thoaùt khoûi sanh, laõo, beänh, töû, saàu bi. khoå, öu naõo. Vì sao? Vì chæ coù Ngöôøi vöôït ra khoûi voøng laån quaån naøy môùi coù theå xaùc ñònh ñaâu laø chaùnh ñaïo, ñaâu laø taø ñaïo .
Chuùng ta phaûi tin Taêng vì Taêng laø ñoaøn theå xuaát gia chaân chaùnh, bieåu hieän cho söï hoaø hôïp. Chuùng ta phaûi quy y Taêng vì giaùo phaùp cuûa Phaät toàn taïi ñeán ngaøy nay laø do coâng lao cuûa Taêng giaø truyeàn trì maïng maïch Phaät phaùp. Chuùng ta phaûi quy y Taêng vì Taêng laø neàn taûng Tam baûo ngaøy nay. Chính Ñöùc Phaät daïy raèng :"Ngaøy naøo chö Taêng coøn nhoùm laïi boá taùt tuïng giôùi (nghóa laø coøn giöõ giôùi luaät) thì Phaät phaùp coøn toàn taïi ôû theá gian" .
Nhö vaäy ñeå ñaït haïnh phuùc thaät söï chuùng ta caàn phaûi quy y Tam baûo vaø thoï trì nguõ giôùi .
Giôùi (Sila), Haùn dòch laø thanh löông. Giôùi nhaø Phaät khoâng phaûi laø caám ñieàu, maø chính laø ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo. Vì theá ngöôøi hoïc Phaät taát nhieân phaûi laøm theo ñaïo ñöùc Phaät .
Giôùi (Sila) hay noùi moät caùch khaùc –laø ñaïo ñöùc nhaø Phaät ñaët neàn taûng treân ba nguyeân taéc quan troïng :
1.Ngöôøi ta khoâng thích ngöôøi khaùc gaây baát cöù toån thöông naøo cho mình. Nhöõng gì chính ta khoâng muoán, khoâng neân gaây cho ngöôøi khaùc. Ñaây laø nguyeân taéc noåi tieáng cuûa baát baïo ñoäng .
Ñieån hình laø 5 giôùi cuûa Phaät töû taïi gia, neáu phaù boû 5 giôùi treân seõ deã daøng nhaän thaáy raèng hoaëc chính mình, hoaëc ngöôøi khaùc, hoaëc caû mình laãn ngöôøi khaùc seõ ñi ñeán toån haïi. Ñaïo ñöùc chaân chính seõ tuyø thuoäc vaøo vieäc khoâng ñem laïi toån haïi cho mình cuõng nhö khoâng ñem laïi toån haïi cho ngöôøi khaùc .
2.Ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo phaûi laø töø bi. Theo Phaät hoïc moät con ngöôøi muoán toaøn thieän phaûi coù hai ñöùc tính maø hoï phaûi phaùt trieån nhö nhau : bi vaø trí. Bi coù nghóa laø loøng thöông baùc aùi, söï töû teá khoan dung vaø nhöõng ñöùc tính cao quyù .
Nhöng neáu chæ phaùt trieån phaàn naøy maø queân phaàn tri thöùc (trí) thì deã daøng trôû thaønh "ngöôøi ngu toát buïng"; vaø neáu chæ phaùt trieån khía caïnh tri thöùc maø boû queân maët bi thì deã trôû thaønh moät "ngöôøi trí coù traùi tim saét ñaù" khoâng bieát caûm thöông keû khaùc. Bôûi theá, muoán toaøn thieän, ngöôøi ta phaûi phaùt trieån ñoàng ñeàu caû hai khía caïnh. Ñaáy laø muïc ñích cuûa loái soáng ñuùng chaùnh phaùp cuûa ñaïo Phaät .
3.Giôùi laø böôùc thöù nhaát treân ñöôøng ñaïo. Khoâng coù giôùi thanh tònh thì vieäc tu taäp thieàn ñònh raát nguy hieåm vaø seõ phaùt sinh nhöõng taø kieán nguy haïi. Vì theá, trong Phaät giaùo giôùi ñöôïc coi ngang haøng kinh vaø luaät, laø neàn taûng cuûa Phaät giaùo, vaø thoï maïng cuûa giôùi luaät chính laø thoï maïng cuûa Phaät giaùo .
Neáu khoâng coù an laäp moät neàn taûng ñuùng ñaén veà caùc vaán ñeà ñaïo ñöùc töùc laø giöõ giôùi thanh tònh thì khoâng theå chöùng ngoä ñöôïc thaéng tueä vaø giaûi thoaùt. Vaäy nguõ giôùi laø gì ?
*Thöù nhaát khoâng saùt sinh : Ngöôøi Phaät töû giuõ gìn giôùi naøy laø toân troïng maïng soáng cuûa loaøi höõu tình. Trong ñoù maïng soáng con ngöôøi ñöôïc coi troïng nhaát, ta khoâng muoán ai gieát ta thì cuõng khoâng neân huûy hoaïi maïng soáng cuûa ngöôøi khaùc. Tích cöïc hôn nöõa, ngöôøi Phaät töû phaûi cöùu giuùp maïng soáng cuûa loaøi höõu tình trong khaû naêng saün coù cuûa chính mình .
*Thöù hai khoâng troäm caép : Ngöôøi Phaät töû giöõ giôùi naøy laø toân troïng taøi saûn sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc. Ta ñau khoå khi taøi saûn cuûa ta maát thì ngöôøi khaùc cuõng theá. Tích cöïc hôn nöõa, ngöôøi Phaät töû phaûi tham gia vaøo caùc coâng vieäc töø thieän, tham gia vaøo caùc coâng trình quoác gia khi ñöôïc keâu goïi, giuùp ñôõ ngöôøi ngheøo khoù ñeå dieät taän goác tham lam .
*Thöù ba khoâng taø haïnh : Ngöôøi Phaät töû giöõ giôùi naøy laø toân troïng gia ñình, toå aám cuûa ngöôøi khaùc. Ta muoán haïnh phuùc thì ngöôøi khaùc cuõng muoán soáng haïnh phuùc. Do ñoù, ngöôøi Phaät töû phaûi cheá ngöï loøng duïc maø soáng chaùnh haïnh theo lôøi Phaät daïy .
*Thöù tö khoâng noùi doái : Ngöôøi Phaät töû giöõ giôùi naøy khoâng noùi doái, noùi phuø phieám, noùi lôøi hung aùc, lôøi noùi ñaâm thoïc hai chieàu, laø giöõ uy tín cho chính mình, khoâng laøm phieàn loøng ñeán nhöõng ngöôøi khaùc. Khi nhòn ñöôïc, khoâng noùi nhöõng hình thöùc sai quaáy vaø coù haïi; taát nhieân ngöôøi tu phaûi noùi söï thaät, phaûi duøng nhöõng töø ngöõ thaân thieän, khoan hoaø, eâm aùi, coù yù nghóa vaø coù ích lôïi. Phaät töû khoâng neân noùi naêng böøa baõi, lôøi noùi caàn ñuùng luùc vaø ñuùng choã. Neáu khoâng noùi ñieàu lôïi ích, toát hôn neân giöõ "söï im laëng cao quyù"(tích cöïc) .
*Thöù naêm khoâng uoáng röôïu : Ngöôøi Phaät töû giöõ giôùi naøy ñeå ngaên ngöøa nhöõng toäi loãi coù theå do say röôïu gaây ra vaø taêng theâm trí tueä. Ngöôøi uoáng röôïu thaàn kinh bò nung ñoát khoâng theå coù saùng suoát trong sinh hoaït haøng ngaøy, lôøi noùi khoâng ai tin vaø nghe theo, haäu quûa seõ ñöa ñeán nhöõng chöùng beänh nan y .
Xem nhö theá, nguõ giôùi cuûa Phaät giaùo khoâng bao giôø maâu thuaãn vôùi baát cöù phaùp luaät cuûa quoác gia naøo (theá giôùi ngaøy nay ñang hoâ haøo choáng röôïu). Nguõ giôùi cuûa Phaät giaùo khoâng bao giôø phuïc vuï cho moät cheá ñoä naøo, moät theå cheá naøo, moät giai caáp naøo. Nguõ giôùi nhaø Phaät chæ vôùi muïc ñích duy nhaát ñaøo taïo con ngöôøi toaøn thieän, xaây döïng moät theá giôùi an laïc, haïnh phuùc hoaøn toaøn. Sau khi ñaõ thoï tam quy, trì nguõ giôùi, ngöôøi Phaät töû caàn phaûi goùp phaàn vaøo coâng cuoäc baûo veä chaùnh phaùp. Vì sao? Vì chö Taêng laø xöông, Phaät töû laø thòt. Chö Taêng laø söôøn nhaø, Phaät töû laø laù, laø ngoùi. Phaät töû phaûi tham gia vaøo coâng vieäc ñaøo taïo Taêng taøi, xaây döïng vaø söûa sang caùc tu vieän vôùi tinh thaàn uûng hoä ñöôøng chaùnh phaùp ñeå goùp phaàn baûo veä Phaät phaùp toàn taïi ôû theá gian .
Trong xaõ hoäi ngaøy nay, vôùi moät neàn ñaïo ñöùc sa suùt, caùc teä naïn xaõ hoäi nhö : gieát choùc laãn nhau ñeå cöôõng ñoaït taøi saûn, troäm caép, gian doái, maïi daâm vaø caùc toäi loãi do uoáng röôïu cheø gaây ra ñöôïc ñaêng nhan nhaûn treân caùc baùo chí. Tröôùc tình hình naøy, ngöôøi Phaät töû caàn phaûi noã löïc theå hieän lôïi ích cuûa vieäc trì nguõ giôùi ñeå cho moïi ngöôøi nhaän thöùc ñöôïc chaân giaù trò cuûa ñaïo Phaät. Phaät giaùo khoâng bi quan, yeám theá, tieâu cöïc, maø Phaät giaùo raát tích cöïc trong vieäc xaây döïng con ngöôøi vaø xaõ hoäi hôn taát caû caùc toân giaùo khaùc treân theá giôùi. Lòch söû truyeàn baù vaø phaùt trieån cuûa ñaïo Phaät hôn 2500 naêm nay ñaõ chöùng minh cho ñieàu ñoù .
Toùm laïi, tin vaø thoï tam quy, hieåu vaø trì nguõ giôùi, soáng ñuùng theo lôøi Phaät daïy töùc soáng ñuùng theo Baùt chaùnh ñaïo thì ñoù töùc laø neáp soáng cuûa ngöôøi cö só taïi gia ñuùng chaùnh phaùp. Theá giôùi ngaøy nay luoân soáng trong sôï haõi, nghi ngôø vaø caêng thaúng. Khoa hoïc ñaõ saûn xuaát nhöõng thöù coù naêng löïc phaù hoaïi kinh hoaøng, taïo ra nhöõng ñe doïa khieáp ñaûm ñoái vôùi con ngöôøi. Hoï ñaõ ñi quaù xa treân con ñöôøng ñieân roà aáy ñeán noãi ngaøy nay chæ caàn böôùc theâm moät böôùc laø huûy dieät laãn nhau, huûy dieät toaøn theå loaøi ngöôøi treân haønh tinh naøy .
Vaäy ngöôøi Phaät töû thoï tam quy, giöõ gìn nguõ giôùi –noùi moät caùch khaùc laø ngöôøi Phaät töû chaân chaùnh soáng ñuùng chaùnh phaùp, soáng ñuùng Baùt chaùnh ñaïo seõ laø nhöõng con ngöôøi yeâu chuoäng hoaø bình vaø keâu goïi hoaø bình, laø nhöõng chieán só choáng chieán tranh. Hoï seõ ñem giaùo lyù Phaät Ñaø baèng tam quy, baèng nguõ giôùi vaøo ñôøi soáng haøng ngaøy ñeå xaây döïng moät xaõ hoäi, moät theá giôùi maø ôû ñaâyù ngöôøi ta töø boû söï tranh chaáp theá löïc raát tai haïi; ôû ñaáy an tónh vaø hoaø bình ngöï trò xa haún chieán tranh; ôû ñaáy moïi ngöôøi seõ töï thaéng mình; ôû ñaáy söï ñoäc aùc, thuø haän, ganh gheùt; tham lam ñöôïc chinh phuïc baèng tình thöông, baèng thieän caûm, baèng töø bi hyû xaû, ôû ñaáy taát caû moïi sinh vaät nhoû beù ñeàu ñöôïc ñoái xöû vôùi loøng thöông yeâu laân maãn; ôû ñaáy khoâng coù söï baát coâng; ôû ñaáy cuoäc soáng an bình hoaø ñieäu .
Taát caû chí höôùng veà muïc ñích cao quyù duy nhaát ñoù laø söï thaät chöùng nhaân lyù toái haäu Nieát baøn .
(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 176 –8/1999)
Trang MUÏC LUÏC