ÑOÁI MAËT VÔÙI KHOÅ ÑAU
TRAU DOÀI TÌNH THÖÔNG YEÂUDIEÄU TAÂM
Coù moät söï hieåu laàm thoâng thöôøng cuûa con ngöôøi laø cho raèng caùch hay nhaát ñeå soáng laø gaéng traùnh caùc khoå ñau vaø gaéng tìm haïnh phuùc. Ta coù theå nhaän thaáy ñieàu naøy ngay caû nôi loaøi coân truøng, muoâng thuù, chim choùc… moïi loaøi ñeàu gioáng nhau ôû phöông dieän naøy.
Moät caùch thuù vò hôn nhöng cuõng maïo hieåm hôn ñeå tieáp caän söï soáng laøhaõy baét ñaàu phaùt trieån tính hieáu kyø cuûa chuùng ta ñeán vôùi moïi ñoái töôïng cuûa cuoäc soáng, baát keå nhöõng ñoái töôïng aáy laø ñaéng cay hay ngoït ngaøo. Ñeå coù moät cuoäc soáng vöôït leân nhöõng nhoû nhen vaø nhöõng ñònh kieán taàm thöôøng-luoân baûo ñaûm raèng moïi thöù ñeàu xaûy ra theo yù muoán cuûa chuùng ta, ñeå coù moät cuoäc soáng troïn veïn, vui töôi vaø haïnh phuùc, chuùng ta phaûi nhaän thöùc raèng chuùng ta phaûi traûi qua quaù nhieàu noãi khoå ñau vaø haïnh phuùc ñeå tìm hieåu xem chuùng ta laø ai vaø theá giôùi naøy laø gì? Chuùng ta soáng nhö theá naøo, theá giôùi toàn taïi ra sao, vaø moïi vaät töï noù laø gì ? Neáu chuùng ta luoân kieám tìm söï deã chòu baèng baát cöù giaù naøo thì ngay khi chuùng ta môùi vöøa chaïm ñeán bôø meù cuûa khoå ñau, chuùng ta ñaõ voäi troán chaïy . Chuùng ta seõ khoâng bao giôø bieát ñöôïc söï thaät toàn taïi ngay trong nhöõng trôû ngaïi, nhöõng khoù khaên hay nhöõng noãi khoå ñau aáy.
Khi con ngöôøi baét ñaàu thöïc taäp thieàn ñònh hay baét ñaàu laøm vieäc vôùi baát kyø moät nguyeân taéc taâm linh naøo ñoù, hoï thöôøng nghó raèng baèng caùch naøo ñoù hoï ñang töï caûi thieän, moät loaïi caûi thieän hôi ngöôïc laïi vôùi con ngöôøi thaät cuûa hoï. Ñieàu ñoù cuõng gioáng nhö noùi raèng: "Neáu toâi chaïy boä, toâi seõ laø moät con ngöôøi toát hôn" hay "neáu toâi coù moät caên nhaø ñeïp hôn, toâi seõ soáng toát hôn", vaø "neáu toâi coù theå thöïc taäp thieàn ñònh vaø trôû neân bình tónh, toâi seõ laø moät con ngöôøi toát hôn". Hay trong moät tình huoáng naøo ñoù, khi hoï luoân tìm thaáy laàm loãi nôi ngöôøi khaùc, hoï coù theå noùi raèng: "Neáu khoâng vì choàng toâi thì toâi ñaõ coù moät cuoäc hoân nhaân hoaøn haûo", hoaëc "neáu khoâng vì oâng chuû cuûa toâi thì coâng vieäc cuûa toâi thaät tuyeät vôøi", vaø "neáu khoâng vì taâm trí phieàn muoän cuûa toâi thì söï thieàn taäp cuûa toâi ñaõ thaät tuyeät haûo"…
Nhöng loøng thöông yeâu-maitri-ñoái vôùi chính mình khoâng coù nghóa laø chuùng ta phaûi vöùt boû taát caû. Maitri coù nghóa laø chuùng ta vaãn coù theå ñieân leân ñöôïc sau nhöõng naêm thaùng noã löïc thöïc taäp naøy, chuùng ta vaãn coù theå noåi giaän sau nhöõng giôø laøm vieäc caêng thaúng naøy, chuùng ta vaãn coù theå ruït reø, coù theå ghen tò hay coù ñuû taát caû nhöõng caûm giaùc haøi loøng hay khoâng haøi loøng naøo ñoù. Ñieàu quan troïng laø chuùng ta ñöøng coá gaéng thay ñoåi chính baûn thaân mình. Thöïc haønh thieàn khoâng phaûi laø coá gaéng neùm chính chuùng ta ñi vaø trôû neân moät caùi gì ñoù toát ñeïp hôn. Thöïc haønh thieàn chính laø ñeå laøm baïn vôùi chính con ngöôøi thaät saün coù cuûa moãi chuùng ta. Neàn taûng cuûa söï thöïc taäp laø baïn hay toâi hay baát kyø ai khaùc ngay baây giôø ñaõ laø mình roài, ñuùng nhö baûn chaát cuûa baïn roài. Ñoù laø neàn taûng, ñoù laø nhöõng gì chuùng ta hoïc taäp, laø nhöõng gì chuùng ta caàn phaûi bieát vôùi nieàm thích thuù vaø tính hieáu kyø thaät to lôùn.
Trong moät soá quyù vò Phaät töû, ñoâi khi töø "baûn ngaõ" ñöôïc duøng vôùi moät yù nghóa sai laïc, vôùi moät nghóa boùng hôn laø moät töø ngöõ phaân taâm hoïc. Laø Phaät töû, chuùng ta coù theå noùi raèng: "OÀ, caùi ngaõ cuûa toâi quaû ñaõ gaây cho toâi quaù nhieàu raéc roái", vaø chuùng ta coù theå nghó "AØ, chuùng ta caàn phaûi loaïi boû noù ngay, ñuùng khoâng? Roài seõ khoâng coøn vaán ñeà gì nöõa ?". Tuy nhieân, ñieàu quan troïng laø khoâng neân loaïi boû baûn ngaõ ñi maø phaûi thaät söï baét ñaàu quan taâm ñeán chính mình, haõy trôû neân hieáu kyø vôùi chính mình vaø thöû tìm hieåu vôùi chính mình. Chuùng ta phaûi haønh thieàn vaø chuùng ta phaûi soáng vôùi söï hieáu kyø to lôùn. Ñoái töôïng cuûa thieàn taäp laø chính baûn thaân chuùng ta. Chuùng ta toàn taïi ñeå tìm hieåu chính chuùng ta vaø ñeå nhaän bieát ñöôïc chuùng ta ngay baây giôø chöù khoâng phaûi laø ngaøy mai. Ngöôøi ta thöôøng noùi vôùi toâi raèng: "Toâi muoán ñeán vaø coù moät cuoäc noùi chuyeän vôùi baïn, toâi muoán vieát cho baïn moät laù thö, toâi muoán goïi ñieän cho baïn nhöng toâi laïi muoán ñôïi cho ñeán khi toâi coù ñieàu gì gaàn guõi vôùi baïn". Vaø toâi nghó raèng: "AØ, neáu baïn muoán tìm moät ñieàu gì gioáng toâi, baïn coù theå chôø ñôïi maõi maõi". Vì vaäy, baïn haõy ñeán nhö baïn ñang laø. Ñieàu kyø dieäu laø haõy saün loøng côûi môû vaø saün loøng yù thöùc ñöôïc ñieàu naøy. Moät trong nhöõng phöông phaùp chính cuûa phöông phaùp thieàn taäp laø haõy quan saùt chuùng ta ñang troán chaïy khoûi nhöõng giaây phuùt hieän taïi nhö theá naøo vaø chuùng ta ñang troán traùnh chính mình ôû ñaây nhö theá naøo. Khoâng neân xem ñoù laø moät vaán ñeà caàn phaûi loaïi tröø maø ñieàu quan troïng laø haõy quan saùt noù. Tính hieáu kyø cuûa baïn neân ñöôïc lieân keát vôùi söï dòu daøng, söï saùng suoát vaø söï côûi môû. Baïn haõy ñeå cho moïi vieäc xaûy ra töï nhieân vaø quan saùt chuùng moät caùch côûi môû. Dòu daøng töùc laø coù moät yù thöùc trong saùng vaø nheï nhaøng ñoái vôùi chính mình. Saùng suoát laø coù theå quan saùt moät caùch roõ raøng, khoâng e ngaïi khi quan saùt nhöõng gì thaät söï xaûy ra tröôùc maét, gioáng nhö moät nhaø khoa hoïc khoâng e ngaïi khi nhìn vaøo kính vieãn voïng. Côûi môû töùc laø maëc cho söï vaät dieãn bieán vaø mình chæ quan saùt, nhìn nhaän moät caùch khaùch quan. Hieäu quaû cuûa nhöõng naêm thaùng thieàn taäp maø baïn ñang khôûi söï ñaây seõ gioáng nhö vaøo cuoái moãi ngaøy, moät ai ñoù chieáu moät cuoán baêng videùo veà chính baûn thaân baïn vaø baïn coù theå nhìn thaáy ñöôïc taát caû veà baûn thaân mình. Baïn coù theå seõ thöôøng xuyeân chôùp maét vaø thoát leân: "Oâi daøo!". Hoaëc baïn cuõng coù theå thaáy raèng baïn ñaõ laøm taát caû nhöõng ñieàu ñoù vì baïn thích pheâ bình taát caû nhöõng ai baïn khoâng thích trong cuoäc soáng, baïn chæ trích taát caû nhöõng ngöôøi naøy. Nhìn chung laøm baïn vôùi chính mình cuõng nhö laøm baïn vôùi taát caû nhöõng ngöôøi maø baïn pheâ bình ñoù; bôûi vì khi baïn coù ñöôïc söï chaân thaät, dòu daøng vaø toát buïng naøy keát hôïp vôùi caùi nhìn roõ veà baûn thaân mình, luùc ñoù seõ khoâng coù raøo caûn naøo ngaên baïn yeâu thöông nhöõng ngöôøi khaùc.
Nhö vaäy, cô sôû cuûa yeâu thöông laø chính mình. Chuùng ta ôû ñaây ñeå tìm hieåu chính chuùng ta. Con ñöôøng vaø phöông phaùp ñeå thöïc hieän ñöôïc ñieàu ñoù-phöông tieän chính cuûa chuùng ta-laø thöïc haønh thieàn vaø phaûi coù moät soá yù nieäm ñuùng ñaén vaø saùng suoát. Chuùng ta khoâng neân ñeå cho tính hieáu kyø cuûa chuùng ta bò giôùi haïn chæ vôùi vieäc ngoài ngaém caûnh beân cöûa soå, laøm thöùc aên trong beáp hay noùi chuyeän vôùi baïn beø-vôùi baát kyø vieäc gì chuùng ta ñang laøm-maø haõy coá gaéng duy trì ñöôïc yù nieäm veà söï soáng, söï troâi chaûy vaø phaùt hieän tính hieáu kyø ngay caû ñoái vôùi nhöõng gì ñang xaûy ra trong thaân taâm chuùng ta. Coù leõ nhö vaäy chuùng ta môùi tröïc nhaän ñöôïc yù nghóa cuûa maitri-ñöôïc mieâu taû moät caùch truyeàn thoáng nhö laø bieåu töôïng cuûa loøng yeâu thöông.
Vaäy, chuùng ta hy voïng seõ coù nhöõng thaùng naêm thöïc taäp thaät toát ôû ñaây, ñeå tìm hieåu chính chuùng ta vaø ñeå trôû neân vui töôi hôn, xua tan ñi nhöõng göông maët troâng quaù nghieâm trang, khaéc khoå.
( Theo The path of Loving –kindness)
(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 20/ 15-6-2000)
Trang MUÏC LUÏC