VỊ THUYẾT PHÁP Ở ĐỜI THÍCH PHƯỚC ĐẠT
Tự thân tu tập, tự thân hành trì pháp môn hướng đến giải thoát khổ đau, để rồi tự thân trở thành vị thuyết pháp ở đời là bức thông điệp mà Đức Phật muốn trao truyền cho chính bạn để bánh xe Pháp thường chuyển từ đời này sang đời khác.
Thực tế, sau khi Đức Phật thành đạo, bánh xe Pháp đã được vận hành. Đối tượng tiếp cận đầu tiên là năm anh em Tôn giả Kiều Trần Như, tiếp nối là các hàng đệ tử thất chúng xuất gia và tại gia sau này. Dĩ nhiên, bạn cũng là vị thuyết pháp giữa cõi đời này, nếu dụng công tu tập thực hành theo chánh pháp. Có rất nhiều bản kinh Nikàya đã xác chứng điều này rất rõ. Trong Tương Ưng Bộ kinh tập IV, Tôn giả Sàriputta đã trả lời cho du sĩ Jambukhàdaka về vấn đề này nhằm khẳng định lại tầm quan trọng của mỗi cá nhân trong tiến trình tu tập giải thoár, chứng ngộ Niết bàn, và vai trò tối hậu làm người thuyết pháp ở đời để Chánh pháp lưu truyền mãi mãi :
"Thưa Tôn giả, những ai là những vị thuyết thuận pháp ở đời ? Những ai là những vị khéo thực hành ở đời ? Những ai là những vị khéo đến ở đời ?"
"Này Hiền giả, những ai thuyết pháp để đoạn tận tham, những ai thuyết pháp để đoạn tận sân, thực hành đoạn tận si, những vị ấy là những vị thuyết thuận pháp ở đời".
"Này Hiền giả, những ai thực hành đoạn tận tham, thực hành đoạn tận sân, thực hành đoạn tận si, những vị ấy là những vị khéo thực hành ở đời".
"Những ai đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, cắt đứr tận gốc rễ, làm cho như thân cây Ta la bị chặt đầu, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Những vị ấy là những vị khéo đến ở đời".
Thế nên, vấn đề tối hậu và cấp thiết nhất là làm thế nào để đoạn tận tham, sân, si, để bạn là vị thuyết pháp thuận ở đời, khéo thực hành ở đời,khéo đến ở đời… Đây chính là điều kiện cần và đủ để bạn thực thi sứ mạng hoằng dương chánh pháp. Tất nhiên con đường đó là con đường thực nghiệm tâm linh, thường xuyên quán chiếu nội tại, chánh niệm tỉnh giác, thể nhập dòng sống tuệ giác vô thượng.
Chắc bạn còn nhớ câu chuyện vua Udena đã đi đến Tôn giả Pindolabhàvadivàja để tham vấn và tỏ lòng quy ngưỡng khi thấy những vị Tỷ kheo trẻ trong độ tuổi thanh xuân, đã từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình, an trú trong chánh định, thực hành phạm hạnh, đoạn tận khổ đau do ái dục thường xuyên vây hãm tâm thức con người. Chính đức vua đã hỏi Tôn giả như sau :
"Thưa Bhàradvàjà, do nguyên nhân gì, do duyên gì, những Tỷ kheo trẻ tuổi còn non trẻ, tóc còn đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân, lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn (Addhànam apàdenti) ?
Tôn giả đã trả lời :
"Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Trí giả, bậc Kiến giả, bậc A la hán, Chánh đẳng giác đã nói như sau :"Hãy đến, này các Tỷ kheo ; đối với những người chỉ là mẹ, hãy an trú tâm người mẹ. Đối với những người chỉ là chị, hãy an trú tâm người chị. Đối với những người chỉ là con gái, hãy an trú tâm là con gái. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy các Tỷ kheo trẻ tuổi này còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân, lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn".
Và như thế, bạn cần có thái độ thường xuyên tỉnh giác, quán chiếu các pháp vốn như thị, thật tướng vô ngã trong nguyên lý thật tánh duyên khởi bước ra. Có gì để bạn phải bám víu, ôm ấp, nắm giữ cho dù năm dục trưởng dưỡng có mặt hay không có mặt. Trong khi tiếp cận, giao tế với bất cứ đối tượng nào trong đời thường, bạn giữ tâm không dao động, quán chiếu thân này là bất tịnh nếu có tham ái khởi lên với đối tượng tiếp cận đó, như Đức Phật từng dạy : "Hãy đến, này các Tỳ kheo, hãy quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên trên, từ đảnh tóc trở xuống, bao bọc bởi da và chứa đầy bất tịnh sai biệt. Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, bao tử, phân, mật đàm, mủ máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy, các Tỷ kheo trẻ tuổi này… sống toàn thời gian một cách hoàn mãn".
Cuối cùng, Tôn giả vẫn xác chứng con đường đoạn tận tham,sân, si, là con đường thực thi Giới – Định – Tuệ. Mỗi bước đi vào con đường này là mỗi bước đi ra ngoài vùng tâm lý của tư duy hữu ngã cố chấp, thường xuyên hộ trì các căn, giữ tâm ý luôn trong sạch như mặt hồ phẳng lặng.
"Này Bhàradvàja, đối với những Tỷ kheo nào, thân có tu tập, giới có tu tập, tâm có tu tập, tuệ có tu tập, như vậy thật là dễ dàng. Và này Bharàdvàja, đối với những Tỷ kheo nào thân không có tu tập, giới không có tu tập, tuệ không có tu tập, như vậy thật là khó khăn. Đôi khi, này Bharàdvàja có người nghĩ rằng : "Chúng ta sẽ tác ý bất tịnh", nhưng lại đi đến tịnh (tướng). Này Bharàdvàja, có nhân nào khác, duyên nào khác, do vậy các Tỷ kheo trẻ tuổi này… sống toàn thời gian một cách hoàn mãn".
"Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Trí giả, Kiến giả, bậc A la hán, Chánh đẳng giác đã nói như sau :"Hãy đến, này các Tỷ kheo, hãy sống hộ trì các căn. Sau khi mắt thấy sắc chớ giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng, những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì nhãn căn, thực hành chế ngự nhãn căn . Khi nghe tiếng…khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc… khi ý nhận thức các pháp, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì ý căn, thực hành chế ngự ý căn. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy những Tỷ kheo trẻ tuổi này… sống toàn thời gian".
Đến đây, bạn thực sự là vị thuyết pháp giữa cõi đời này để dập tắt tất cả khủng hoảng toàn cầu, do nền công nghiệp hoá, khoa học kỹ thuật tiên tiến, với lối tư duy hữu ngã đem lại. Đó là cuộc khủng hoảng môi sinh, khủng hoảng con tim, sự sa sút các vấn đề đạo đức đang đè nặng lên thân phận con ngưởi. Điều đáng lưu ý gần đây, nền công nghệ thông tin trên toàn thế giới đang diễn ra ở cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI hình như đang giúp nhân loại gần gũi nhau hơn, với làng địa cầu như thu hẹp lại thông qua mạng Internet. Con người có dịp thu thập tri thức nhân loại qua công nghệ này để thăng tiến về trí tuệ, ngõ hầu giải quyết các vấn đề khổ đau. Thiết nghĩ, đây là cơ sở nền tảng để mỗi người chuyển hóa tâm thức, cùng nhau thiết lập một nền văn hoá tư duy vô ngã, đem lại hạnh phúc cho chính mình và mọi người. Có như vậy mỗi người chính là mỗi vị thuyết pháp độ sanh cần có mặt ở đời này.
------------- * Tham khảo
Tương Ưng Bộ kinh, tập 4, Đại Tạng kinh Việt Nam – Bản diïch của Hoà thượng Thích Minh Châu, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam ấn hành, 1994.
(Nguyệt san Giác Ngộ số 38-5/1999)
Trang MỤC LỤC