Đức Phật Được Ca Ngợi
THÍCH PHƯỚC SƠNNhằm giúp quý độc giả có một khái niệm về những đồng thời với Đức Thế Tôn ca ngợi Ngài như thế nào, người viết xin trình bày một số lời phát biểu tôn vinh Đức Phật mà các kinh điển còn lưu truyền cho đến ngày nay .I/ CHƯ THIÊN CA NGỢI
Bấy giờ Thiên chủ Đế Thích ( Sakka) ở Tam Thập Tam Thiên hoan hỷ khi thấy 8 pháp như thật của Thế Tôn liền nói với chư Thiên đang hiện diện như sau :
1. Này chư Thiện hữu, các vị nghĩ thế nào ? Phải chăng Đức Như Lai dấn thân tu hành vì hạnh phúc, an lạc cho chúng sinh, vì lòng thương đời, vì hạnh phúc và an lạc cho chư Thiên và nhân loại ? Một vị Đạo sư đầy đủ các đức tính như vậy, chúng ta thật khó tìm thấy trong quá khứ cũng như trong hiện tại trừ Thế Tôn .
2. Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng chánh pháp, một thứ chánh pháp cho đời hiện tại, vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, luôn luôn hướng thượng, chỉ có người trí mới hiểu thấu .
3. Đức Thế Tôn đã khéo giải thích các pháp thiện, bất thiện, có tội, không có tội, cần phải tuân theo, cần phải từ bỏ , hạ liệt, cao thượng .
4. Đức Thế Tôn đã khéo giải thích con đường dẫn đến Niết bàn cho các đệ tử .
5. Đức Thế Tôn đã khéo đào tạo được chúng thiện hữu, hiếu học, đang đi trên lộ trình, các lậu hoặc đã đoạn tận, đạt được thánh đạo .
6. Đức Thế Tôn thọ nhận lợi dưỡng cúng dường một cách tri túc, danh tiếng Thế Tôn được vang xa
7. Đức Thế Tôn nói gì thì làm vậy, làm gì thì nói vậy .
8. Đức Thế Tôn đã vượt khỏi nghi ngờ, diệt trừ do dự, mọi tư duy đều chân chính, hướng đến phạm hạnh .
Này chư hiền, một vị Đạo sư đầy đủ 8 đức tính như vậy, thật khó tìm được trong quá khứ, cũng như trong hiện tại, trừ Đức Thế Tôn (1) .
Thiên tử Mànava Gàmiya cảm hứng đọc lên bài kệ tán thán Phật :
"Trong tất cả ngọn nuí
Ở tại thành Vương Xá
Ngọn núi Vipula
Được xem là tối thắng
…Trong tất cả tinh tú
Mặt trăng là tối thắng
Giữa Thiên giới, địa giới
Phật là bậc tối thắng "(2)
II/ VUA CHÚA CA NGỢI
Vua A Xà Thế (Ajatasattu) sau khi gây ra tội lỗi tày đình, sát hại phụ vương để soán ngôi, lòng vua đang bị những mặc cảm tội lỗi dày vò . Vua đã đích thân đi hỏi các vị giáo trưởng ngoại đạo về lẽ nhân quả tội phước ; nhưng không một ai trả lời cho vua thỏa mãn . Cuối cùng vua đã đi đến yết kiến Thế Tôn, chất vất những điều mình đang thắc mắc, được Thế Tôn phân tích giảng giải, khiến vua rất hài lòng , phấn khởi, bèn thốt lời ca ngợi :
"Thật vi diệu thay , bạch Thế Tôn ! Như người dựng đứng lại những gì đã bị đổ ngã, phơi bày những gì bị che khuất, chỉ đường cho những kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sự vật . Cũng vậy, chánh pháp đã được Đức Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích . Nay con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỳ kheo . Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử . Từ nay đến mệnh chung, con trọn đời quy ngưỡng" (3) .
Đó là lời ca ngợi thống thiết của vua Ajatasattu, và sau đây là cử chỉ thành kính cũng như lòng ngưỡng mộ khác thường của vua Ba Tư Nặc (Pasenadi) đối với Đức Phật :
-Sau khi vua Pasenadi nước Kosala bước vào căn nhà, cuí đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, lấy tay xoa chung quanh chân Thế Tôn, rồi tự xưng tên :" Bạch Thế Tôn ! Con là vua Pasenadi nước Kosala "
Thế Tôn hỏi :" Do thấy những gì mà đại vương lại hạ mình tột bực đối với thân này, và biểu lộ tình thân ái quá đáng như vậy ?"
-Bạch Thế Tôn ! Con thấy nhiều vị Sa môn, Bà la môn hành trì phạm hạnh có giới hạn trong một thời gian, rồi trở về thế tục, thụ hưởng 5 thứ dục lạc ; trái lại, các Tỳ kheo đệ tử của Thế Tôn thực hành phạm hạnh viên mãn cho đến trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng . Do đó con có ấn tượng tốt đẹp với Thế Tôn :" Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, pháp được Thế tôn khéo thuyết giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập hành trì" .
Lại nữa bạch Thế Tôn ! Ở ngoài đời con thấy vua chúa cãi lộn với vua chuá , Sát Đế Lợi cãi lộn với Sát Đế Lợi , Bà la môn cãi lộn với Bà la môn, gia chủ cãi lộn với gia chủ , cha mẹ cãi lộn với con cái, anh em ruột thịt bè bạn cãi lộn với nhau… Còn ở đây, con thấy các Tỳ kheo sống với nhau hoà thuận thân mật, không tranh cãi, như nước hoà với sữa, nhìn nhau bằng cặp mắt ái kính . Bạch Thế Tôn ! Ngoài đây ra con không thấy một nơi nào khác có đời sống phạm hạnh thanh tịnh viên mãn như vậy. Do đó con kình ngưỡng Thế Tôn .
… Lại nữa, bạch Thế Tôn ! Con là vua Sát Đế Lợi, đã làm lễ quán đỉnh, có quyền sát sinh trong tay, thế mà khi con ngồi xử kiện, đôi lúc có người dám ngắt lời con, mặc dù con đãra lệnh không được ngắt lời . Còn nơi đây, con thấy trong khi Thế Tôn thuyết giảng cho hàng trăm đồ chúng mà không một ai gây ra tiếng động . Có lần một đệ tử ho lên một tiếng, thì liền có người bạn đồng phạm hạnh khẽ đập vào đầu gối và nói :" Tôn giả hãy im lặng, chớ có làm ồn . Bậc Đạo sư của chúng ta đang thuyết pháp" . Do vậy, con khởi lên ý nghĩ :" Thật vi diệu thay , thật hy hữu thay, chúng Thích tử này khéo huấn luyện, không cần phải đến gậy và kiếm " .
Lại nữa, bạch Thế Tôn ! Con thấy một số Sát Đế Lợi bác học, có tài hùng biện muốn đến chất vấn Thế Tôn, chuẩn bị trước những câu hỏi vànhững câu đả kích , nhưng khi đến trước Thế Tôn, tất cả những vị bác học ấy đều im lặng ; và sau khi nghe pháp thoại của Thế Tôn, họ đã sinh tâm hoan hỷ, xin làm đệ tử Thế Tôn .
Lại nữa, bạch Thế Tôn ! Con có hai quan giữ ngựa, ăn cơm của con , đi xe của con, cuộc sống do con chu cấp, và chính con đem lại danh vọng cho chúng . Thế mà chúng không hạ mình đối với con như đã từng hạ mình đối với Thế Tôn . Một hôm nọ, trong lúc hành quân, con và hai người ấy tạm dừng chân tại một căn nhà chật hẹp để nghỉ qua đêm . Hai người luận bàn sôi nổi về chánh pháp đến quá nửa đêm rồi cả hai nằm quay đầu về hướng mà chúng biết là Thế Tôn đang an trú và trở chân về phía con nằm . Khi ấy con nghĩ :" Chắc chắn những vị này đã nhận thức được sự thù thắng trong giáo pháp của Thế Tôn, nên mới tôn kính Thế Tôn tột bực như vậy ".
Bạch Thế Tôn ! đó là những lý do khiến con kính phục và tỏ lòng ưu ái đối với Thế Tôn (4) .
III/ BÀ LA MÔN CA NGỢI
Bà la môn Sonadanda thuộc dòng dõi quý tộc, có huyết thống thanh tịnh từ 7 đời, nổi tiếng giàu có, đẹp đẽ và thông thái, được vua chúa và dân chúng ngưỡng mộ ; vì thế các đệ tử của ông phát biểu rằng :"Thật xứng đáng cho Đức Gotama (Đức Phật) đến yết kiến Tôn giả Sonadanda . Thật không xứng đáng cho Tôn giả Sonadanda đến yết kiến Đức Gotama" . Nhưng Sonadanda thì suy nghĩ ngược lại :" Thật xứng đáng cho Sonadanda này đến yết kiến Thế Tôn . Thật không xứng đáng cho Thế Tôn đến yết kiến Sonadanda" . Rồi ông giải thích vì các lý do :
-Sa môn Gotama xuất gia từ bỏ đại gia đình quyến thuộc .
-Sa môn Gotama từ bỏ rất nhiều vàng bạc châu báu đang chôn dưới đất lẫn các loại trên mặt đất .
-Dù song thân không bằng lòng, khóc tha nước mắt ràn rụa, vẫn cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa xuất gia .
-Sa môn rất đẹp trai, khả ái, trang nhã, tuấn tú,cao thượng, làm đẹp lòng người.
-… Là người giữ gìn giới hạnh của bậc Thánh, có đầy đủ thiện đức .
-Là người nói lời chân thật, thuần thiện, giọng nói tao nhã, nghĩa lý minh bạch
-Là bậc Tôn sư của các hàng tôn sư .
-Là vị đã diệt tận tham dục và mọi xao động của nội tâm .
-Sa môn Gotama chủ trương về hành động , về nghiệp .
-Là bậc xuất thân từ chủng tộc cao quý : Sát Đế Lợi .
-Có rất đông dân chúng vượt biển, băng ngàn đến hỏi đạo Sa môn Gotama.
-Có hàng ngàn Thiên nhân đến quy Sa môn Gotama .
-Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được lan truyền :" Sa môn Gotama là bậc Như Lai, A La hán, Chánh đẳng Giác, trí đức đầy đủ , Thiện Thệ, hiểu biết thế gian, bậc Vô thượng, bậc Trượng phu điều ngự những người đáng được điều ngự, bậc thầy loài trời và loài người, Phật , Thế Tôn "
-Là vị có đủ 32 tướng tốt của bậc đại nhân .
-Sa môn Gotama nói lời chào đón thân thiện, tao nhã, trân trọng và chân thực .
-Được 4 chúng kính trọng, tôn sùng , quy ngưỡng và phục tùng .
-Tại địa phương nào Sa môn Gotama cư trú , thì nơi đó các loài phi nhân không làm hại con người .
-Sa môn Gotama là vị Giáo chủ, được tôn xưng là tối thượng trong các bậc Giáo tổ .
-Danh tiếng của một số Sa môn , Bà la môn dựa trên những bằng chứng không đâu, còn danh tiếng của Sa môn Gotama thì dựa trên trí đức vô thượng của Ngài .
-Vua Seniyo Bimbisàra nước Magadha cùng các vương tử, cung phi, thị tùng, đại thần rất kính trọng, tôn sùng ngưỡng mộ và quy y Sa môn Gotama .
-Vua Pasenadi nước Kosala cùng các vương tử , cung phi, thị tùng, đại thần rất kính trọng, tôn sùng ngưỡng mộ và quy y Sa môn Gotama .
-Bà la môn Pokkharasàdi cùng với các con, vợ, thị giả, tuỳ tùng đều kính trọng tôn sùng ngưỡng mộ và quy y Sa môn Gotama .
… Này các hiền giả, đó là những ưu điểm mà ta được biết về Tôn giả Gotama . Nhưng Tôn giả không phải chỉ có chừng đó ưu điểm mà còn vô số ưu điểm khác .
(Còn tiếp)____________(Tuần báo Giác Ngộ số 110 –5/ 1998): Trường Bộ kinh tập III (Kinh Đại Điển Tôn ) tr.222, Xb.1972 : Tương Ưng Bộ kinh tập I, tr. 82. Xb. 1982 : Trường Bộ kinh tập I (Kinh Sa môn Quả) tr.85. Xb.1973 : Trung Bộ kinh tập II (Kinh Pháp Trang Nghiêm ) tr.436, Xb.1982
