GIÁO LÝ VÔ THƯỜNG HT. Thích Thiện ChâuTrong khi giáo lý Vô ngã phân tích các hiện tượng qua không gian, giáo lý Vô thường phân tích qua thời gian : tất cả các pháp đều vô thường . Cuộc đời được ví như dòng thác đổ mau và không ngừng thay đổi , không có cái bất động mà chỉ có cái trở thành . Hiện ra , thay đổi , biến mất là ba đặc tính của các pháp hữu vi . Phật đã làm sáng tỏ giáo lý đó bằng các hình ảnh giản dị và nên thơ :" Thực tế cuộc đời người ta ngắn ngủi , giới hạn , phù du , đầy khổ não dày vò. Nó giống như giọt sương buổi sáng tan đi khi mặt trời vừa mọc ; nó giống như bọt nước , như một đường vạch trên nước , như một dòng thác cuốn trôi đi tất cả những gì nó gặp và trôi chảy mãi không ngừng ; nó giống như một con vật tại lò sát sinh , lúc nào cũng đương đầu với cái chết " . ( An , III , 70 ) .
Còn về tính vô thường của tinh thần , Phật bảo rằng nó còn ngắn ngủi hơn vật chất . Vì các pháp hữu vi đều vô thường , không những dòng sông trong đó người ta tắm là vô thường , là thay đổi không ngừng , mà chính người tắm cũng liên tục thay đổi . Tất cả những yếu tố tâm – vật lý tạo thành con người sinh ra rồi chết , lại sinh ra, rồi lại chết , cứ thế mãi trong mọi sát na (khoảng thời gian rất ngắn ) của cuộc sống . Và chết chỉ là một thay đổi rõ rệt kết thúc một kiếp người .
Những yếu tố tạo thành con người không bị tiêu diệt hoàn toàn mà chúng chỉ biến đổi dưới hình thái khác của sự sống , chừng nào sự khao khát hiện hữu vẫn còn . Luật nhân quả tác động không ngừng trong suốt quá trình đời sống , kiếp sau không đồng nhất mà cũng không khác với kiếp trước ; do đó cá nhân luôn luôn chịu trách nhiệm về hành động và nhận lãnh lấy mọi kết quả .
( Trích từ " Tìm đạo ")Source: Tuần báo Giác Ngộ số 7
Trang MỤC LỤC