ĐẠO PHẬT,
MỘT TÔN GIÁO KHÔNG GIÁO ĐIỀU
Thích Thiện Châu
Đối với người phương Tây, tôn giáo thể hiện một ý niệm tổng quát bao hàm sự tôn sùng Thượng đế, sự mặc khải, đức tin… Ngược lại, Phật giáo là một dạng triết học phương Đông về tâm linh ; nó không phải là một tôn giáo theo nghĩa phương Tây. Có một từ trong kinh điển tương đương với từ "tôn giáo", đó là từ "Phạm hạnh" (Brahmacariya) – lẽ sống lý tưởng. Có lẽ điểm chung của các tôn giáo là ở điểm, đời người không phải bắt đầy trong cái nôi và chấm dứt ở cái mộ, tức là tư tưởng đoạn diệt. Theo nghĩa này, Phật giáo là một tôn giáo, nhưng là một tôn giáo vô thần, không tôn thờ Thượng Đế có thể được xem là đấng sáng tạo, là một tôn giáo không có mặc khải bởi một nhà tiên tri cảm ứng nhờ một quyền năng thiêng liêng. Có thể nói rằng Phật giáo là một tôn giáo vô thần, trong đó Đức Phật là một bậc Giác ngộ, một bậc Thầy đáng kính.
Đạo Phật không có những giáo điều cứng nhắc, mà là con đường dẫn đến khổ diệt. Nhưng người tu hành theo đạo Phật cần có nhiệt tình thúc đẩy, một lòng tin không bờ bến vào đạo pháp, nhưng lại không phải là lòng tin mù quáng. Phật lúc nào cũng dạy nên có một tinh thần cởi mở, tự do trên đường tìm chân lý. Ngài quyết liệt chống lại sự tin tưởng mù quáng và sùng bái mê tín. Ngài yêu cầu mọi người nên có tinh thần phê bình ngay cả đối với lời dạy của Ngài.
"Này các người Kâlâma, đừng có bị tập tục hay lời đồn đại đánh lừa. Cũng đừng bị đánh lừa bởi sách vở, bởi lý lẽ, bởi suy tư được nhiều người tán thành hay bởi vì nó là lời của Đạo sư của mình. Nhưng khi nào các người tự thấy rằng các điều đó vô ích, các điều đó bị người trí chỉ trích, nếu thực hiện các điều đó sẽ đưa các người đến chỗ suy bại, đến đau khổ, lúc đó hãy bác bỏ chúng… Và khi nào tự các người thấy rằng các điều đó có ích, tốt đẹp, lúc đó hãy chấp nhận và thực hiện chúng". (An, I.189)
Tóm lại, chỉ có thể xem đạo Phật là một "tôn giáo" khi từ này chỉ cho một đạo lý chứa đựng những nguyên lý hành xử đầy trí tuệ làm cho con người có khả năng từ bỏ những hiểu biết phù hợp với chân lý, và được giải thoát hoặc toàn phần hoặc từng phần, ngay trong đời này hay trong kiếp sau.
(Trích từ Tìm đạo, VNCPHVN, 1996)
Source: Nguyệt san GIÁC NGỘ
Trang
MỤC LỤC
Trang
chính