CON ÑÖÔØNG THAØNH PHAÄT
Tieán só LEÂ HÖÕU TUAÁN
Suoát trong nhieàu theá kyû, ñaïo Phaät ñaõ ñeå laïi daáu aán saâu ñaäm leân toaøn chaâu AÙ. Ñaïo Phaät khoâng chæ ñem laïi nguoàn an uûi cho voâ soá ngöôøi maø coøn cung caáp neàn taûng hoïc thuyeát nhaân baûn cao thöôïng vaø moät di saûn vaên hoaù voâ cuøng tinh teá .
Vôùi giaùo lyù Trung Ñaïo ñöôïc thieát laäp, treân neàn taûng vöõng chaéc cuûa Boán Chaân Lyù Vi Dieäu vaø Möôøi Hai Nhaân Duyeân, ñaïo Phaät ñaõ ñöa ra moät nhaân sinh quan vaø vuõ truï quan môùi, moät caùi nhìn ñôøi soáng toaøn haûo .
Vôùi muïc ñích tìm moät cuoäc soáng giaûi thoaùt khoå ñau sinh töû cho con ngöôøi, ñaïo Phaät chuû tröông höôùng daãn moïi ngöôøi thaêng hoa tri thöùc vaø ñaïo ñöùc. Ñöùc Phaät daïy raèng ai cuõng coù theå thaønh Phaät neáu tu taäp cho ñaày ñuû phöôùc ñöùc, trí tueä, ñöùc Phaät cuõng hieän höõu töø thaân nguõ aám nhö chuùng ta, Ngaøi tieán ñeán quaû vò toaøn giaùc vì ñaõ ñieàu khieån ñöôïc thaân hoaøn toaøn theo muïc tieâu maø Ngaøi ñaët ra. Kinh ñieån dieãn taû laø :"Nhöôïc naêng chuyeån vaät töùc ñoàng Nhö lai".
Chuùng ta böôùc theo chaân Phaät, taäp trung tö töôûng, suy nghó, noã löïc thieàn quaùn, thay ñoåi nghieäp thöùc, haønh uaån, chuyeån ñoåi töøng phaàn seõ thaønh coâng hôn. Tieán tu nhö vaäy, aùnh saùng trí tueä cho ta thaáy ñöôïc toång theå söï vaät, laáy nhöõng gì ñeïp nhaát cuûa noù trang nghieâm cho ta, chöùa ñöïng tri thöùc vaø ñaïo ñöùc cuûa nhaân loaïi trong ñaàu ta, trong traùi tim ta, theå hieän thaønh baùo thaân Phaät .
Ñi vaøo ñôøi, ñaïo Phaät vaän duïng ñaïo ñöùc vaø tri thöùc chuyeån hoaù, moïi tö töôûng vaø vieäc laøm sai laàm cuûa con ngöôøi; chæ cho moïi ngöôøi nhaän ra chính hoï laøm chuû cuoäc ñôøi cuûa hoï, ñöøng daïi khôø giao vaän maïng cho ngöôøi maø mình khoâng heà bieát roõ. Ñaïo Phaät cuõng daïy chuùng ta chuû ñoäng, söû duïng ngay tri thöùc cuûa ta ñeå töï quyeát ñònh moïi thaønh baïi cuûa ñôøi ta .
Moïi ngöôøi thuoäc moïi taàng lôùp xaõ hoäi ñeàu coù nhöõng ñieåm toát nhaát ñònh. Phaàn Phaät tính ñoù laø tinh hoa cuûa cuoäc ñôøi. Ta laáy noù trang bò cho trí naêng phuïc vuï lôïi cho ñôøi. Loøng tin vöõng chaéc vaøo nhöõng gì toát ñeïp treân cuoäc ñôøi naøy seõ ñöa chuùng ta vöõng böôùc treân con ñöôøng ñaïo haïnh .
Taát caû nhöõng gì quyù giaù tieàm aån trong con ngöôøi ñöôïc Ñöùc Phaät phaùt hieän vaø chæ cho chuùng ta caùch khai thaùc ñeå trôû neân moät phöôùc baùu cho mình vaø cho keû khaùc .
Tin raèng neáu soáng ñuùng chính phaùp thì Nhö lai seõ khieán ngöôøi toát ñeán laøm baïn : Phaät hueä seõ soi saùng giuùp chuùng ta öùng xöû ñuùng trong tình huoáng khaùc nhau .
Coù loøng tin vöõng chaéc vaøo giaùo phaùp Phaät, taâm boà ñeà phaùt khôûi, tình thöông cuûa chuùng ta seõ raûi ñoàng ñeàu chuùng sinh, keå caû ngöôøi gaây khoù khaên, haïi ta. Chuùng sinh gaây khoù khaên,ta coi hoï laø ngöôøi ôn vì raèng nhôø coù ngöôøi döõ, ngöôøi laønh môùi neân khoâng coù thöû thaùch, ta deã trôû thaønh taêng thöôïng maïn ñöôïc taâng boác, ta mau rôùt xuoáng chín taàng ñòa nguïc. Ngöôøi toát, keû xaáu töông quan, töông duyeân toàn taïi. Taát caû cuøng nöông nhau phaùt trieån nhöõng ñieàu toát ñeïp trang nghieâm. Laøm ñeïp cuoäc ñôøi nhöng khoâng sinh voïng taâm tham ñaém. Duø khoù khaên theá naøo cuõng coá naâng taâm mình leân, truï phaùp khoâng, nghóa laø vöôït ngoaøi nguõ uaån : saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc. Quan troïng laø haønh uaån vaø thöùc uaån, hai uaån naøy thöôøng ñua nhau haønh haï chuùng ta. Thöùc uaån cho chuùng ta suy nghó phaân bieät, tính toaùn, nhöng hieåu bieát aáy thöôøng thuùc baùch chuùng ta, phieàn naõo nhaân ñaây noåi daäy lieân tuïc. Toáng Nhaân Toâng goïi laø ba truø laõng khôûi, töùc soùng to gioù lôùn treân cuoäc ñôøi luoân doàn daäp taâm thöùc chuùng ta. Haønh uaån laø aâm möu choáng ñoái do thöùc chæ ñaïo. Bieát vaø haønh trong taâm luoân gaây nhöùc nhoái cho ta. Khi naøo vöôït treân thöùc uaån, truï ñöôïc taâm khoâng ñôøi soáng chuùng ta môùi thaêng hoa ñöôïc .
Truï taâm vöõng trong Phaät phaùp, nhöng soáng trong cuoäc ñôøi laøm moïi vieäc laø tuyø duyeân :
Tuyø thuaän chuùng duyeân voâ quaûi ngaïi
Nieát baøn sinh töû thò khoâng hoa
Ngöôïc laïi chuùng ta coá chaáp moät ñieàu gì thì :
Ñoaïn tröø phieàn naõo truøng taêng beänh
Xu höôùng chaân nhö toång thò taø
Taâm troáng khoâng, nhöng ñoái vôùi ñôøi khoâng vieäc gì laø khoâng laøm toát. Truï taâm trong phaùp Phaät, moïi vieäc ôû cuoäc ñôøi naøy ñeàu mang laïi an vui cho chính ta, duø ôû choã hieåm nguy, chuùng ta vaãn an laønh; söï vieäc khoâng ñeå trong loøng, nhöng töøng böôùc thaáy bieát saùng hôn, vieäc toát ñeïp töï ñoäng tìm ñeán ta, theå hieän tinh thaàn chaân khoâng dieäu höõu. Tieáp xuùc vôùi ñôøi, nghe thaáy ñuû thöù vieäc, nhöng taâm khoâng ñöôïc dao ñoäng, khoâng bò cuoäc ñôøi loâi keùo :"Giöõa hoàng traàn chaúng nhieãm buïi traàn". Ñuïng chaïm vôùi ñuû haïng ngöôøi, ñuû loaïi vieäc maø taâm khoâng giao ñoäng vaø chæ nuoâi taâm giuùp ñôõ ngöôøi cuøng thaêng hoa .
Taâm an truï trong Phaät phaùp, khôûi leân loøng khao khaùt thöïc hieän caùc haïnh laønh .
Boá thí laø haïnh laønh nhaèm muïc tieâu ñöa chuùng ta ñeán voâ thöôïng Boà ñeà. Quaû boà ñeà naøy thuoäc chuùng sinh. Khoâng cöu mang giuùp hoï, ta khoâng thaønh Phaät. Haønh boá thí ñeå phaùt trieån, caøng boá thí, quyeán thuoäc cuûa chuùng ta caøng ñoâng, caøng giaøu maïnh, ñaïo löïc cuûa chuùng ta caøng taêng tröôûng. Trong taøi thí, phaùp thí, vaø voâ uùy thí, thì phaùp thí raát quan troïng. Vì phaùp laø chaân lyù, töùc laø nguyeân taéc soáng ñeïp nhaát treân cuoäc ñôøi. Ngöôøi nghe phaùp soáng ñöôïc vôùi phaùp, hoï raát an vui. sinh ñöôïc coâng ñöùc .
Thaønh töïu ba phaùp taøi thí, phaùp thí, vaø voâ uùy thí, chuùng ta seõ ñöôïc no côm aám aùo, soáng cuoäc ñôøi coù yù nghóa, lôïi laïc, bình oån .
Haønh boá thí maø quaùn ñöôïc phaùp nhaân duyeân sinh dieät laø truï ñöôïc phaùp khoâng, giaûi toaû ñöôïc phieàn naõo trong cuoäc ñôøi .
Song song vôùi vieäc haønh phaùp boá thí, chuùng ta caàn phaûi trì giôùi laáy thaäp thieän laøm chuaån, giöõ cho ba nghieäp thaân khaåu yù thanh tònh. Trong 3 nghieäp, chuû yeáu laø yù nghieäp vì yù nghieäp thanh tònh thì hai nghieäp thaân vaø khaåu cuõng thanh tònh theo. YÙ nghieäp thanh tònh laø ngöôøi thieåu duïc, tri tuùc, nhìn söï vaät chính xaùc, thaáy roõ töø nhaân ñeán quaû, khoâng tham, loøng böïc töùc, buoàn phieàn khoâng coù .
Haïnh nhaãn nhuïc ñi keøm vôùi haïnh boá thí, luoân bình tónh chaáp nhaän vieäc khoâng hay ñeán vôùi ta. Hoaøn caûnh naøo mình cuõng ung dung töï taïi, vui veû vôùi ngöôøi. Phaät daïy phaûi laäp trí kieân trì giöõ ñaïo, nguyeân ñoä chuùng sinh khoâng thay ñoåi .
Vui veû chòu ñöïng nhöng khi thaáy vieäc ñaùng laøm thì chuùng ta laøm ngay, khoâng do döï, khoâng sôï khoù sôï khoå, chæ sôï ta khoâng ñuû taøi ñöùc. Gaëp vieäc khoù caøng vui, chæ caàu Phaät hoä nieäm cho ñuû söùc khoeû ñeå laøm. YÙ chí khoâng khuaát phuïc, daán thaân vaøo gian khoå, laø ngöôøi ñi tieân phong vaøo ñôøi nguõ tröôïc ñeå reøn luyeän vöõng tin ôû Phaät hôn nöõa. Nhôø coù haønh, phaàn tín vaø truï vöõng chaéc theâm. Vì caøng noã löïc laøm, chuùng ta caøng gaàn ñaïo vaø nhaän ñöôïc löïc baát tö nghì cuûa Phaät phaùp .
Laøm nhieàu vieäc cho ñôøi nhöng taâm yeân tónh, khoâng dao ñoäng, nghóa laø laên loän vaøo ñôøi maø taâm vaãn laéng yeân nhö trong thieàn ñònh. Trong baát kyø tình huoáng naøo chuùng ta cuõng phaûi tìm yeân tónh trong coâng vieäc. Laøm vieäc khoâng meät moûi, khoâng nghæ, nhöng taâm yeân nhö Thieàn sö truï ñònh. Khi taâm hoàn yeân tónh thì caùi thaáy cuûa chuùng ta saùng ra, thaáy caùi ñeïp. Ñaït ñöôïc traïng thaùi naøy ta nhìn theá giôùi taát caû ñeàu ñeïp. Xung quanh ta töø coïng coû cho ñeán doøng suoái, con caù, con chim, hoøn ñaù… Khoâng coù gì khoâng ñeïp. Trôû veà vôùi Phaät cuõng vì nhaän ñöôïc haïnh phuùc voâ giaù aáy. Trong theá giôùi yeân tónh, taâm saùng, töùc trí chæ ñaïo, môû ra cho chuùng ta thaáy nôi coù ñaïo ñaùng quyù hôn baát cöù nôi naøo. Vaø nhìn xa hôn, thaáy moïi vieäc treân cuoäc ñôøi toát ñeïp hay khoâng ñeàu do phuùc ñöùc, trí tueä quyeát ñònh .
Ñi vaøo ñôøi nhöng taâm khoâng bò cuoäc ñôøi chi phoái laø trí saùng suoát. Bình tónh vaø saùng suoát laø hai ñöùc tính quan troïng nhaát cuûa chuùng ta treân con ñöôøng thaønh Phaät. Saùng suoát cao nhaát ñaït ñöôïc töø vieäc hoïc taäp giaùo phaùp vaø ñi vaøo ñôøi giuùp ngöôøi. Ñöùc Phaät tröôùc khi tu, Ngaøi laø ngöôøi saùng suoát, coù trình ñoä phi thöôøng. Trong 6 phaùp ba la maät, trí tueä laø chính, kinh Hoa Nghieâm goïi laø Voâ thöôïng Boà ñeà, khoâng coù gì maø Boà taùt khoâng bieát. Ngöôøi tu theo Phaät, laáy trí tueä laøm söï nghieäp"Duy tueä thò nghieäp". Coù trí tueä chuùng ta môùi thaáy bieát chính xaùc. Khoâng coù trí tueä maø coù loøng toát thì nhieàu khi loøng toát aáy seõ gaây taùc haïi cho ta vaø cho ngöôøi, gioáng nhö con khæ thöông con, oâm con loäi qua soâng laøm cho con cheát ngoäp .
Nhôø thaønh töïu trí tueä, chuùng ta seõ taïo ñöôïc nhieàu coâng ñöùc .
Phaùp haønh theo con ñöôøng Phaät daïy laø haèng haø sa soá. Muoán thaønh Phaät, chuùng ta phaûi vöôït qua bao khoù khaên gian khoù, tích luõy coâng ñöùc. Chæ coù haït gioáng laønh, taâm thanh tònh, môùi laø tö löông ñöa ta veà theá giôùi Phaät Di Ñaø .
Treân böôùc ñöôøng thaønh Phaät, chuùng ta phaûi keát hôïp 4 phaàn : trí, tueä, haïnh, ñöùc. Coù vieäc chuùng ta laøm laø theå hieän haïnh, nhöng coù vieäc khoâng laøm cuõng ñöôïc, töùc söû duïng ñöùc ñeå ñieàu ñoäng vieäc thaønh töïu. Coù luùc ta khoâng theå bieát raèng tueä giaùc, thì phaûi duøng suy nghó .
Ñoái vôùi chuùng ta, vaán ñeà trí vaø haïnh ñöôïc theå hieän trong cuoäc soáng moät caùch lieân tuïc, khoâng heà bieát moûi meät .
(Taïp chí nghieân cöùu Phaät hoïc soá 5/2000)
Trang MUÏC LUÏC