THÖÛ LUAÄN VEÀ SÖÏ TOÀN TAÏI
VAØ PHAÙT TRIEÅN CUÛA PHAÄT GIAÙO
GS.NGOÂ GIA HY
Söï soáng vaø söï cheát luoân luoân laø moät aùm aûnh cuûa con ngöôøi. Vöøa môùi loït loøng ra ñaõ baét ñaàu cheát roài, maø cheát seõ ra sao vaø ñi veà ñaâu? Ñöùc Phaät Thích Ca hôn 2500 naêm veà tröôùc cuõng ñaõ töï ñaët caâu hoûi naøy. Ngaøi ñaõ daøy coâng ñi tìm söï giaûi ñaùp qua nhöõng nhaø hieàn trieát, aån daät vaø tu haønh, nhöng khoâng coù keát quaû. Sau cuøng chính Ñöùc Phaät ñaõ töï tìm thaáy lôøi giaûi ñaùp. Soáng vaø cheát, toàn taïi vaø maát ñi chæ laø nhöõng daïng bieán hoaù cuûa söï vaät theo quy luaät duyeân sinh, nhaân quaû vaø luaân hoài .
Ngöôøi ñaõ ñi tìm söï vaät ôû ngoaøi baûn thaân vaø khoâng bieát raèng noù ñaõ coù saün ôû noäi taïi con ngöôøi. Khoâng coù moät sieâu löïc naøo ñònh ñoaït vaän maïng cuûa con ngöôøi, trong kieáp naøy cuõng nhö trong kieáp sau. Chính con ngöôøi laø chuû vaän maïng cuûa mình .
Phaät phaùp nhö vaäy ñaõ traû laïi cho ngöôøi moät quyeàn löïc toái haäu vaø moät ñòa vò cao quyù nhaát trong hoaøn vuõ. Khoâng nhöõng theá moãi ngöôøi ñeàu coù taâm Phaät, coøn laïi laø laøm theá naøo ñeå giöõ noù vaø phaùt huy noù. Phaät khoâng nhöõng ñaõ chæ cho ta loái ñi maø coøn daïy cho ta caùch ñi, nhöng ñi tôùi hay khoâng thì moãi caù nhaân phaûi töï baûn thaân mình laøm vieäc naøy. Thieát nghó ñaây laø moät lyù do chính cuûa söï toàn taïi vaø phaùt trieån Phaät phaùp .
Phaät phaùp coøn ñem laïi cho con ngöôøi moät neáp soáng laïc quan, vaø töï tin maø khoâng phaûi döïa vaøo moät theá löïc naøo vôùi ñieàu kieän laø theå hieän ñöôïc taâm Baùt nhaõ ba la maät töùc voâ phaân bieät, töï taïi an nhieân. Ñaït ñöôïc ñieàu naøy seõ heát lo vaø sôï, heát haän thuø vaø chaùm gieát. Taâm seõ bình thì thieân haï seõ bình. Phaät giaùo khoâng truyeàn giaùo baèng göôm giaùo, quyeàn haønh, tieàn baïc maø baèng töï söï giaùc ngoä vaø giaùc tha. Phaät phaùp nhö vaäy laø hieän thaân cuûa hoaø bình. Treân theá gian naøy coù bao nhieâu ngöôøi khoâng chuoäng hoaø bình, ngoaïi tröø nhöõng keû laáy chieán tranh vaø cheùm gieát laøm leõ soáng .
Moät nguyeân nhaân thöù ba cuûa söï toàn taïi vaø phaùt trieån Phaät giaùo, laø Phaät giaùo khoâng phaûi laø moät toân giaùo theo yù nghóa thoâng thöôøng maø laø moät Ñaïo, moät con ñöôøng soáng, moät vuõ truï quan vaø nhaân sinh quan maø baát keå ai vaø ôû ñaâu, luùc naøo cuõng coù theå theo ñöôïc. Kinh keä, cô sôû thôø phöôïng, toå chöùc chæ laø nhöõng phöông tieän chöù khoâng phaûi laø nhöõng yeáu toá ñònh ñoaït. Noùi moät caùch khaùc, ñaïo Phaät laø cuûa moïi ngöôøi chöù khoâng phaûi laø moät ñoäc quyeàn cuûa moät daân toäc, moät quoác gia hay moät vuøng laõnh thoå naøo. Phaät giaùo cuõng khoâng tranh giaønh öu theá vôùi caùc toân giaùo khaùc. Vaïn söï ñaõ laø saéc –khoâng nöõa laø ñòa vò vaø öu theá .
ÔÛ thôøi nhaø Traàn, Phaät giaùo ñöôïc coi nhö quoác giaùo vì chính vua laø ngöôøi thaám nhuaàn Phaät phaùp. Coøn caùc vò tu haønh ñaâu coù maøng tôùi chöùc vò trong trieàu ñình vaø ngoaøi theá gian .
Sau cuøng, chính vì nhöõng tính chaát trình baøy ôû treân maø Phaät giaùo khoâng heà coù tham voïng chieám ñòa vò ñoäc toân trong moät con ngöôøi cuõng nhö moät xaõ hoäi, moät quoác gia …Moät haønh giaû vaãn coù theå ñeán nhaø thôø Ki Toâ giaùo, moät ngöôøi theo ñaïo Ki Toâ vaãn coù theå theo Phaät phaùp. Phaät chöa bao giôø ñoøi hoûi moät ngöôøi phaûi töø boû söï tín ngöôõng goác cuûa mình hay ngöôøi Vieät Nam phaûi deïp baøn thôø toå tieân .
Ñaáy laø nhöõng lyù do ñeå Phaät giaùo toàn taïi vaø phaùt trieån trong caùc neàn vaên hoaù .
(Nguyeän san Giaùc Ngoä soá 54 / 2000)
Trang MUÏC LUÏC