PHAÄT GIAÙO COÙ TIN LUAÂN HOÀI
LAØ CHUYEÄN CHÍNH XAÙC COÙ THÖÏC HAY KHOÂNG
KD
Phaät giaùo traû lôøi khaúng ñònh. Phaät giaùo cho raèng taát caû chuùng sinh, tröø caùc baäc ñaõ giaûi thoaùt khoûi sinh töû (caùc vò A La Haùn cuûa tieåu thöøa giaùo) hay laø caùc baäc ñaõ töï chuû ñoái vôùi sinh töû (caùc baäc thaùnh Boà Taùt cuûa ñaïi thöøa), coøn thì taát caû ñeàu ôû trong voøng sinh töû luaân hoài.
Luaân hoài laø troâi daït, noåi leân chìm xuoáng trong voøng sinh töû, chöù khoâng gioáng nhö caùi baùnh xe quay voøng. Phaïm vi luaân hoài bao goàm saùu coõi : Trôøi, coõi ngöôøi, coõi tu la (thaàn ñaïo), coõi suùc sinh, coõi quyû, coõi ñòa nguïc. Saùu coõi naøy laø phaïm vi luaân hoài sinh töû cuûa nhöõng chuùng sinh gioáng giöõ 5 giôùi 10 thieän hay laø phaïm 10 aùc, 5 toäi nghòch (laø gieát cha, gieát meï, phaù hoøa hôïp taêng, gieát A La Haùn, laøm chaûy maùu Phaät). Naêm giôùi, 10 thieän chia thaønh 3 phaåm (thöôïng, trung, haï) : Sinh laø loaøi trôøi, loaøi ngöôøi, A Tu La, Möôøi aùc, Naêm toäi nghòch cuõng chia thaønh 3 phaåm (thöôïng, trung haï): sinh laøm suùc sinh, laøm quyû, hay laø ôû nôi ñòa nguïc. Laøm nghieäp thieän thì sinh ôû 3 coõi treân, laøm nghieäp aùc thì ôû 3 coõi döôùi. Trong moãi coõi soáng nhö vaäy, höôûng heát phuùc, hay laø chòu heát toäi baùo laø chaám döùt moät kyø sinh töû, môû ra moät kyø sinh töû khaùc. Luaân chuyeån trong saùu coõi soáng nhö vaäy, soáng roài cheát, cheát roài laïi soáng moät coõi khaùc, nhö vaäy goïi laø luaân hoài.
Ñaëc bieät, Phaät giaùo tin raèng, phaïm vi luaân hoài sinh töû tuy laø coù saùu coõi, nhöng coõi ngöôøi laø chuû ñaïo, vì chæ ôû coõi ngöôøi, chuùng sinh vöøa coù theå gieo caùc nhaân thieän hay aùc nghieäp, vöøa chòu quaû baùo. Coøn caùc coõi soáng khaùc, chuùng sinh chæ coù moät chieàu höôûng phuùc baùo. Khoâng coù cô hoäi taïo nghieäp môùi. Coøn ôû 3 coõi khoå, suùc sinh, quyû ñoùi, ñòa nguïc thì chuùng sinh moät chieàu chòu quaû baùo khaùc, khoâng coù naêng löïc phaân bieät ñöôïc thieän aùc. Chæ coù ôû coõi Ngöôøi, chuùng sinh vöøa thuï quaû baùo vui, vöøa chòu quaû baùo khoå, laïi coù theå phaân bieät ñöôïc thieän, aùc. Phaät giaoù cho raèng nghieäp löïc taïo aùc, chuû yeáu dieãn ra treân bình dieän taâm thöùc. Neáu treân bình dieän taâm thöùc, khoâng coù cô hoäi, hay khoâng coù naêng löïc phaân bieät thieän, aùc thì khoâng coù taïo nghieäp. Vì vaäy maø Phaät giaùo raát coi troïng traùch nhieäm cuûa haønh vi thieän, aùc nôi coõi ngöôøi.
Chính vì, nhaân chuû yeáu taïo nghieäp laø ôû coõi Ngöôøi, cho neân chuùng sinh taùi sinh leân coõi trôøi, hay laø ñoaï xuoáng caùc coõi aùc ñeàu coù cô hoäi ñoïa xuoáng hay thaêng leân, chöù khoâng coù chuyeän ñoïa xuoáng vónh vieãn hay laø thaêng leân vónh vieãn.
Chuùng sinh ôû coõi Ngöôøi, taïo nghieäp nhaân coù thieän aùc, coùnghieäp naëng, coù nghieäp nheï. Con ngöôøi trong cuoäc ñôøi taïo ra nhieàu nghieäp khaùc nhau, hoaëc thieän, hoaëc aùc, hoaëc nhieàu, hoaëc ít, hoaëc naëng, hoaëc nheï. Do ñoù maø cô hoäi chòu baùo cuõng tröôùc, sau khaùc nhau. Do ñoù moät ngöôøi, khi thoï maïng moät ñôøi heát, coù theå bò chi phoái bôûi 3 löïc haáp daãn, daãn ngöôøi aáy ñi taùi sinh. Moät laø tuøy theo troïng löôïng cuûa nghieäp trong moät ñôøi neáu nghieäp thieän coù tyû troïng lôùn hôn nghieäp aùc, thì ngöôøi aáy seõ taùi sinh vaøo coõi thieän. Neáu tyû troïng cuûa nghieäp sinh thieän naêng hôn nghieäp sinh laøm ngöôøi, thì ngöôøi aáy seõ sinh thieân, töùc laø sinh leân coõi trôøi. Neáu nghieäp aùc chieám tyû troïng lôùn hôn nghieäp thieän, thì ngöôøi aáy phaûi bò taùi sinh ôû caùc coõi aùc; neáu nghieäp ñòa nguïc naëng hôn nghieäp laøm suùc sinh, thì ngöôøi aáy phaûi bò sinh ôû ñòa nguïc, tröôùc laø chòu quaû baùo cuûa nghieäp naëng roài sau môùi laàn löôït chòu quaû baùo cuûa nhöõng nghieäp nheï hôn.
Thöù hai laø tuøy vaøo taäp quaùn moät ngöôøi trong ñôøi khoâng laøm nghieäp thieän lôùn, cuõng khoâng laøm nghieäp aùc lôùn, nhöng trong ñôøi laïi coù moät thoùi quen ñaëc bieät maïnh meõ, vaø khi cheát, hoï seõ taùi sinh theo höôùng cuûa thoùi quen ñoù. Vì vaäy tu thieän, hoïc Phaät, chuû yeáu laø döïa vaøo noã löïc haøng ngaøy.
Thöù ba laø tuøy nieäm cuûa ngöôøi laâm chung. Khi laâm chung maø coù taâm nieäm aùc lieät nhö sôï haõi, lo laéng, tham lam, giaän döõ v.v.. thì seõ raát khoù traùnh ñöôïc taùi sinh vaoø coõi aùc. Vì vaäy maø Phaät giaùo khuyeân ñoái vôùi ngöôøi haáp hoái saép cheát, hay vöøa môùi cheát, gia thuoäc baø con khoâng ñöôïc khoùc, maø neân thay maët ngöôøi thaân (saép cheát hay môùi cheát) laøm caùc vieäc tu phuùc, boá thí, vaø noùi cho ngöôøi thaân ñoù bieát laø laøm coâng ñöùc, vì hoï, thay cho hoï. Ñoàng thôøi keå laïi cho hoï bieát moïi vieäc thieän ngöôøi aáy ñaõ laøm trong ñôøi, laøm cho taâm cuûa ngöôøi aáy ñöôïc an uûi, vui veû, moïi ngöôøi neân lôùn tieáng nieäm danh hieäu Phaät, laøm cho ngöôøi aáy nhaát taâm nghó tôùi coâng ñöùc Phaät, coõi nöôùc Phaät. Neáu khoâng phaûi laø aùc nghieäp naëng thì taâm nieäm cuûa ngöôøi saép cheát coù theå giuùp cho ngöôøi aáy khoûi phaûi ñoïa xuoáng coõi aùc, hôn nöõa coù theå taâm löïc cuûa ngöôøi saép cheát, caûm öùng ñöôïc vôùi nguyeân löïc cuûa chö Phaät, Boà Taùt maø ñöôïc vaõng sinh trong coõi Phaät. Ñoù laø nguyeân nhaân chuû yeáu cuûa chuû tröông Phaät giaùo toå chöùc trôï nieäm danh hieäu Phaät cho ngöôøi laâm chung saép cheát.
Tín ngöôõng daân gian cho raèng ngöôøi cheát bieán thaønh quyû khoâng ñuùng vôùi thuyeát luaân hoài cuûa nhaø Phaät, vì raèng coõi quyû chæ laø moät trong saùu coõi soáng, vaø khi cheát ngöôøi ta chæ coù 1/6 khaû naêng sinh vaøo coõi quyû.
(Taïp chí nghieân cöùu Phaät hoïc soá 4/2000)
Trang MUÏC LUÏC