ÑAÏO PHAÄT LAØ ÑAÏO DIEÄT KHOÅ
HT. THÍCH THANH TÖØ
Baøi phaùp toâi giaûng hoâm nay coù ñeà taøi "Ñaïo Phaät laø ñaïo dieät khoå". Bôûi vì nhieàu ngöôøi noùi Ñöùc Phaät laø ñaáng cöùu khoå chuùng sanh, nhöng chuùng ta tu theo Phaät nhieàu naêm maø thaáy khoå cuõng coøn hoaøi chöa heát. Nhö vaäy töø "cöùu khoå chuùng sanh" coù hieäu nghieäm ñuùng nhö thaät hay khoâng ? Vì vaäy ôû ñaây toâi seõ noùi roõ cho quyù vò thaáy taïi sao ñaïo Phaät laø ñaïo cöùu khoå chuùng sanh, maø chuùng ta tu theo ñaïo Phaät, vaãn coøn khoå hoaøi.
Laâu nay haøng Phaät töû chuùng ta coù söï hieåu laàm veà hai chöõ "cöùu khoå" naøy. Moãi khi gaëp tai naïn, hay laøm vieäc gì thaát baïi, quyù vò lieàn caàu :"Phaät cöùu cho con heát khoå". neáu Phaät cöùu ñöôïc thì beänh phaûi heát lieàn; vaäy maø nhieàu ngöôøi naèm tôùi möôøi ngaøy, hai möôi ngaøy, coù khi caû ñoâi ba thaùng. Nhö vaäy Phaät coù cöùu khoâng ? Caàu maø khoâng nhö nguyeän, thì ngöôøi ta cöù ngaàm töôûng Phaät khoâng linh. Mình tin Phaät, caàu xin Phaät maø sao khoâng coù keát quaû ? Ñoù laø vì hoï khoâng hieåu ñaïo Phaät.
Coù nhöõng ngöôøi laøm aên, mua baùn gaëp luùc thaát baïi, roài nôï naàn, lieàn caàu nguyeän Phaät :"Phaät cöùu cho con laøm aên phaùt taøi maø traû nôï cho mau".v.v… Neáu caàu hoaøi khoâng ñöôïc thì noùi Phaät thöông chuùng sanh, maø sao mình khoå, mình caàu, Phaät khoâng cöùu mình ? Nhö vaäy nghóa "cöùu khoå" cuûa Phaät ñaâu coøn. Ñoù laø choã laàm laãn cuûa ña soá Phaät töû hieän nay. Do hieåu laàm nghóa cöùu khoå, neân cöù caàu mong Phaät cöùu mình. Neáu khoâng ñöôïc nhö nguyeän thì töôûng chöøng nhö lôøi Phaät laø lôøi höùa suoâng, chöù khoâng phaûi laø lôøi thaät. Vì theá nieàm tin nôi Phaät bò suy keùm ñi.
Giôø ñaây chuùng ta phaûi ñònh nghóa "Phaät cöùu khoå chuùng sanh" laø cöuù baèng caùch naøo ? Chuùng ta phaûi naém cho vöõng, hieåu cho roõ, thì môùi bieát ñöôïc yù nghóa "Phaät cöùu khoå chuùng sanh". Thöôøng ngöôøi ta cöù nghó khoå laø töø beân ngoaøi ñöa vaøo, maø khoâng thaáy ñöôïc khoå goác töø nôi chính mình ra. Bôûi vaäy khi gaëp khoå, Phaät töû voäi vaõ caàu Phaät cöùu. Caàu khoâng ñöôïc lieàn cho raèng Phaät khoâng linh, khoâng saün saøng cöùu khoå mình. Ñoù laø hieåu sai laàm.
Quyù vò nhôù ngöôøi Phaät töû, khi quy y vôùi Phaät thì tröôùc phaûi giöõ 5 giôùi : khoâng saùt sanh, khoâng troäm cöôùp, khoâng taø daâm, khoâng noùi doái, khoâng uoáng röôïu. Giöõ giôùi nhö vaäy ñeå laøm gì ? Nhieàu khi Phaät töû cuõng khoâng bieát taïi sao phaûi giöõ giôùi nöõa. Bôûi giôùi luaät cuûa Phaät laø haøng raøo ngaên chaën khoâng cho chuùng ta rôi xuoáng hoá toäi loãi. Vì rôi xuoáng hoá toäi loãi laø ñau khoå. Nhö vaäy giôùi luaät giöõ cho ta khoâng rôi vaøo choã ñau khoå.
Ngöôøi phaïm giôùi saùt sanh nhö gieát ngöôøi thì khoå hay vui ? Dó nhieân laø khoå, Phaät töû daàu coù giaän maáy, nhöng nghó tôùi muoán haïi, muoán gieát ngöôøi thì phaïm giôùi caám cuûa Phaät neân khoâng daùm gieát. Giaän cuõng raùng chòu, phaûi khoâng ? Nhôø khoâng gieát ngöôøi, neân khoâng bò tuø toäi, khoâng bò oaùn thuø. Tuø toäi, oaùn thuø, hai vieäc ñoù khoå hay vui ? Hai noãi khoå lôùn. Nhôø giöõ giôùi neân duø giaän caùch maáy, chuùng ta cuõng chaän ñöôïc nhöõng noãi khoå lôùn lao. Khoâng gieát ngöôøi thì mình khoâng bò tuø toäi, khoâng bò ngöôøi ta gieát hoaëc ñaùnh ñaäp laïi. Nhö vaäy giôùi ngöøa ñoùn quaû khoå tröôùc khi mình taïo toäi. Giöõ moät giôùi thì heát khoå moät phaàn.
Neáu giöõ theâm giôùi khoâng troäm cöôùp, thì khoâng bò baét bôù, tuø toäi. Ñoù laø traùnh ñöôïc moät noãi khoå. Giöõ giôùi khoâng taø daâm thì bôùt ñöôïc noãi khoå gia ñình ly tan. Neáu gia ñình, choàng hoaëc vôï ngoaïi tình vôùi keû khaùc, thì gia ñình ñoù vui hay khoå ? Khoå. Ngöôøi choàng hoaëc ngöôøi vôï ñau khoå vaø con caùi cuõng ñau khoå nöõa. Nhö vaäy giöõ giôùi khoâng taø daâm thì vôï choàng hoaø thuaän, con caùi vui töôi. Ñoù laø traùnh ñöôïc khoå roài. Khoâng noùi doái gaït ngöôøi, thì khoâng bò ngöôøi cheâ traùch, khinh bæ mình. Ngöôïc laïi, neáu doái gaït ngöôøi thì seõ bò ngöôøi cheâ traùch, khinh bæ. Khi bò ngöôøi cheâ traùch, khinh bæ, mình coù vui khoâng? Mình khoå. Baây giôø mình traùnh khoâng löøa doái ai, neân khoâng bò cheâ traùch, giaän hôøn thì mình khoûi khoå.
Khoâng uoáng röôïu say, khoâng huùt aù phieän, khoâng xì ke ma tuùy, coù khoå khoâng ? Khoâng khoå. Neáu ôû gia ñình, coù moät oâng choàng cöù say leâ meâ, ra ñöôøng thì ngaû nghieâng, veà nhaø thì uïa möûa, quyù vò coù khoå khoâng ? Raát khoå. Neáu ngöôøi choàng laø Phaät töû tænh taùo, saùng suoát, khoâng say söa thì vôï khoâng khoå, maø baûn thaân ngöôøi choàng cuõng ñöôïc vui. Neáu trong gia ñình khoâng coù ai huùt aù phieän, xì ke ma tuùy thì gia ñình ñoù haïnh phuùc, khoâng bò khoå.
Nhö vaäy Phaät daïy giöõ naêm giôùi coù phaûi laø chaën ñöùng goác ñau khoå cho chuùng ta khoâng ? Maø chaän ñöùng ñau khoå cho chuùng ta töùc laø cöùu khoå roài. Phaät cöùu khoå chuùng sanh baèng caùch cöùu nhaân chöù khoâng cöùu quaû. Chuùng ta baây giôø ñoøi cöùu quaû chöù khoâng chòu cöùu nhaân. Khi gaëp khoå, thí duï nhö ñi aên troäm cuûa ngöôøi ta, bò lính baét lieàn caàu Phaät cöùu. Phaät cöùu ñöôïc khoâng ? Baây giôø Phaät daïy mình ngöøa, khoâng troäm caép thì seõ khoâng bò baét bôù. Ñoù laø Phaät ñaõ cöùu roài.
Nhö vaäy Phaät cöùu khoå chuùng ta laø cöùu khoå töø nhaân. Chuùng ta khoâng gaây nhaân xaáu, thì khoâng gaëp quaû khoå. Chôù Phaät khoâng theå cöùu khoå treân quaû ñöôïc. Bôûi vì theo luaät nhaân quaû, heã gaây nhaân naøo thì gaët quaû aáy thoâi, khoâng theå khaùc ñöôïc. Cho neân Phaät cöùu maø chuùng ta khoâng thaáy cöùu.
Toâi thöôøng hay ví duï : Coù hai ngöôøi ñang caõi vaõ ngoaøi ñöôøng, moät nhaø tu ñi ngang khuyeân : "Thoâi, hai anh boû qua ñi, hoøa vôùi nhau ñi, caõi laãy laøm chi roài sanh ñaùnh ñaäp nhau thì khoå laém, ñöøng laøm vieäc ñoù". Khuyeân nhö vaäy maø hai ngöôøi kia chaúng theøm nghe. Do khoâng chòu nghe neân caõi moät hoài roài ñaäp nhau loã ñaàu, phaûi chôû voâ beänh vieän. Taïi beänh vieän nhôø y taù baêng boù, trò lieäu cho laønh. Khi ñöôïc laønh, ngöôøi aáy mang ôn ai ? Hoï noùi :"Maáy vò y taù toát quaù, ñaõ baêng giuøm nhöõng veát thöông cho hoï".
Nhö vaäy hoï chæ bieát ôn ngöôøi cöùu mình treân quaû. Coøn ngöôøi khuyeân mình döùt töø nhaân thì laïi khoâng chòu nghe, coi thöôøng. Leõ ra keû aáy nhôù laïi "phaûi chi hoâm ñoù mình nghe lôøi thaày khuyeân, ñöøng chöûi, ñöøng ñaùnh loän, thì ñaâu coù bò thöông tích". Nhö vaäy thì ñöôïc laønh laën troïn veïn. Ñaèng naøy ñôïi ñaùnh loã ñaàu roài, ñi baêng boù, roát laïi mang ôn ngöôøi baêng boù, maø khoâng mang ôn ngöôøi khuyeân mình töø buoåi ñaàu. Quyù vò thaáy coù dôû, coù muoän laém khoâng ?
Ngöôøi ta thöôøng bò loãi vì chæ bieát treân quaû ñang ñau khoå thì caàu cöùu; maø khoâng bieát nguyeân nhaân ñöa ñeán ñau khoå ñeå ngöøa traùnh. Ñöùc Phaät thaáy töôøng taän nguyeân nhaân naøo ñöa chuùng ta tôùi ñau khoå. Ngaøi khuyeân daïy phaûi ñöøng taïo nhaân ñoù. Nhaân ñaõ khoâng taïo thì quaû laøm gì coù. Nhö vaäy nhìn caïn, chuùng ta khoâng thaáy Phaät cöùu, nhöng thöïc söï Phaät ñaõ cöùu ta roài ! Phaät cöùu maø khoâng thaáy, vì cöùu treân nhaân. Coøn theá gian cöùu mình laø cöùu treân quaû.
Phaät daïy chuùng ta giöõ naêm giôùi, ñoù laø ngöøa ñoùn toäi khoå cho chuùng ta. Neáu chuùng ta tuaân theo, giöõ ñuùng thì seõ heát khoå. Ñoù laø chuùng ta tu. Tu thì seõ heát khoå. Heát khoå nhôø vaâng Phaät daïy, tuaân theo haønh theo, neân chuùng ta heát khoå. Goïi ñoù laø Phaät cöùu khoå. Nhö vaäy yù nghóa cöùu khoå trong nhaø Phaät raát roõ raøng.
Coøn nhö haøng xuaát gia thì raát nhieàu giôùi. Nhöng toâi chæ noùi giôùi phoå thoâng, gaàn guõi nhaát laø giôùi Sa di. Sa di coù möôøi giôùi. Bôûi vì ngöôøi tu phaûi giöõ möôøi giôùi ñaàu laø giôùi goác.
- Khoâng saùt sanh.
- Khoâng troäm cöôùp.
- Khoâng daâm duïc.
- Khoâng noùi doái.
- Khoâng uoáng röôïu, khoâng duøng caùc chaát say nhö xì ke, ma tuùy v.v…
- Khoâng ca haùt.
- Khoâng ñeo traøng hoa, khoâng xoâng öôùp caùc chaát thôm.
- Khoâng naèm ngoài giöôøng to lôùn.
- Khoâng ñöôïc aên phi thôøi.
- Khoâng giöõ tieàn baïc, chaâu baùu v.v…
Nhöõng ñieàu ñoù nghe qua, quyù vò thaáy coù gì quan troïng maø Phaät baét phaæ giöõ nhö vaäy. Thí duï nhö laâu laâu thaân theå hoâi haùm, coù ai cho xaø boâng thôm hay daàu thôm, mình thoa moät chuùt cho ñôõ hoâi, coù toäi gì ñaâu, coù haïi ai ñaâu, maø Phaät cuõng caám nöõa.
Chuùng ta nhôù Phaät daïy ngöôøi xuaát gia, tu ñeå giaûi thoaùt sinh töû. Maø muoán giaûi thoaùt sinh töû thì phaûi döùt heát nhöõng taâm oâ nhieãm duïc laïc cuûa theá gian. Neáu xoa daàu thôm, nghe mình hôi thôm thì lieàn khôûi nieäm thích. Ñoù chính laø nieäm daãn tôùi aùi duïc cuûa theá gian. Ngöôøi khaùc nghe muøi, hoï nghó raèng vò tu só ñoù coøn thích trang söùc cho ñeïp, chöùng toû laø tu chöa kyõ, neân hoï choïc gheïo, töø ñoù maø daãn tôùi nhieàu chuyeän khoâng toát.
Nhö vaäy Phaät ngöøa ñoùn, khoâng cho mình laøm nhöõng ñieàu ñoù. Bôûi vì laøm ñieàu ñoù laø tuoät xuoáng, khoâng coøn ñi treân ñöôøng giaûi thoaùt nöõa. Tuy noù nhoû, khoâng laøm khoå cho ai, nhöng noù laø nhaân teá nhò daãn chuùng ta ñeán gaàn caùc thöù duïc laïc cuûa theá gian, neân ngöôøi tu phaûi traùnh ñi.
Nhö Phaät daïy khoâng ñöôïc xem haùt, hay nghe nhaïc v.v… Chuùng ta thaáy xem haùt nghe nhaïc, ñaâu coù laøm toån thöông ai, sao Phaät khoâng cho ? Bôûi ngöôøi xuaát gia thì luoân giöõ taâm trong saïch, an ñònh. Neáu ñi xem haùt, nghe nhaïc, taâm seõ bò chao ñaûo, rung ñoäng. Rung ñoäng thì maát chaùnh nieäm, taø nieäm seõ deã sinh. Nhö vaäy treân ñöôøng giaûi thoaùt coù theå lui suït. Cho neân Phaät caám khoâng ñöôïc nghe nhaïc, khoâng ñöôïc ñi xem haùt, ñoù laø ngöøa töø nhaân. Giöõ ñöôïc taâm an ñònh thì vieäc tu taäp khoâng bò suït luøi.
Ví duï beân caïnh con ñöôøng ta tôùi lui laø moät hoá saâu raát nguy hieåm. Neáu loït xuoáng ñaáy thi ngoi ñaàu leân khoâng noåi. Cuõng vaäy, muoán haøng xuaát gia khoûi loït xuoáng hoá, neân Phaät duøng caùi haøng raøo chaén ngang gaàn mieäng hoá. Chuùng ta ñi vöøa ñuïng noù lieàn doäi laïi neân khoâng rôùt xuoáng hoá. Neáu khoâng coù haøng raøo naøy thì hoïa rôi xuoáng hoá khoù traùnh khoûi. Haøng raøo laø gì ? Laø giôùi luaät vaäy. Cho neân giôùi coù nghóa laø phoøng phi chæ aùc.
Phoøng phi nghóa laø ngöøa, ñeà phoøng vieäc aùc; chæ aùc laø döùt, döøng nhöõng toäi loãi. Giôùi chính laø haøng raøo ngöøa ñoùn toäi loãi, daãn ngöôøi tu ñi ñeán ñau khoå. Do ñoù Phaät chaën tröôùc. Baét giöõ giôùi laø ngöøa ñoùn tröôùc, ñeå ñöøng coù xaûy ra nhöõng vieäc khoâng toát. Ngöôøi tu maø khoâng chòu giöõ giôùi thì sao ? Thì coù ngaøy loït xuoáng hoá, khoâng nghi ngôø gì caû!
Nhö vaäy cö só taïi gia coù naêm giôùi, ngöôøi xuaát gia coù töø möôøi giôùi trôû leân tuøy theo caáp baäc. Cho neân bieát giôùi laø phöông tieän ngöøa ñoùn cho chuùng ta khoâng bò khoå. Neáu ai bieát giöõ giôùi luaät thì ngöôøi ñoù heát khoå, ngöôïc laïi keû khoâng chòu giöõ giôùi thì phaûi chòu ñau khoå. Ñoù laø chaëng tu ban ñaàu cuûa chuùng ta. Neáu chaëng ban ñaàu khoâng thöïc hieän ñöôïc thì chaëng thöù hai, thöù ba, chuùng ta khoù thöïc hieän ñöôïc.
Thí duï Phaät daïy chuùng ta ñöøng tham, phaûi bôùt tham. Nhöng Phaät töû ham laøm aên neân cöù vay voán laøm aên maõi, khoâng chòu döøng. Ñeán hoài loã voán, chöøng ñoù keâu Phaät cöùu. Phaät cöùu kòp khoâng ? Thoâi thì mình coù bao nhieâu aên baáy nhieâu, ñöøng tham nhieàu. Ñöøng tham thì ñaâu coù loã. Khoâng loã thì ñaâu phaûi thieáu nôï. Chôø ñeán khi loãvoán, thieáu nôï roài môùi keâu Phaät cöùu, Phaät cöùu laøm sao ñöôïc ? Ñoù laø nhöõng ñieàu Phaät töû chuùng ta khoâng thaáy, khoâng hieåu neân phaûi chòu khoå.
(Coøn tieáp)
(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 37/2000)
Trang MUÏC LUÏC