NHÖÕNG DOØNG SÖÏ KIEÄN VEÀ HAI PHO TÖÔÏNG PHAÄT BÒ PHAÙ HUÛY TAÏI AFGHANISTAN
QUANG KHAÙNH (toång hôïp)
- Ngaøy 26 thaùng 2 naêm 2001, nhaø caàm quyeàn Taliban taïi Afghanistan ñaõ ra saéc leänh trieät phaù toaøn boä caùc pho töôïng Phaät trong nöôùc, nhaèm xaây döïng moät quoác gia Hoài giaùo thuaàn nhaát cho Afghanistan ngay sau khi daân quaân Taliban chieám ñöôïc thaønh phoá Ba-mi-gia, nôi coù nhöõng töôïng Phaät cao nhaát theá giôùi ñöôïc khaéc trong nuùi ñaù töø hôn 1500 naêm.
- Ngaøy 1 thaùng 3 naêm 2001, chính quyeàn Taliban ñaõ duøng moïi phöông tieän keå caû xe taêng vaø roác keùt ñeå phaù huûy toaøn boä caùc pho töôïng Phaät trong caùc baûo taøng taïi caùc thaønh phoá Hi-raùt, Ca-bu-nhi, Ca-bun, Na-ga-ha.
- Ngaøy 4 thaùng 3, moät phaùi ñoaøn cuûa Toå chöùc Vaên hoùa – Khoa hoïc vaø Giaùo duïc LHQ (UNESCO) do oâng Pierre Lafrance daãn ñaàu, ñaõ ñeán Afghanistan baøn baïc vôùi ngöôøi ñoái ngoaïi cuûa phe Taliban veà hai pho töôïng Phaät naøy. Cuõng trong ngaøy naøy, phe Taliban tuyeân boá : "Taliban seõ khoâng chaáp nhaän baát cöù yeâu caàu naøo thay ñoåi quyeát ñònh cuûa mình". Tröôùc ñoù, Taliban cuõng töø choái vieäc quoác gia Hoài giaùo Iran ñeà nghò mua laïi hai böùc töôïng Phaät neâu treân.
- Ngaøy 5 thaùng 3, Ñaïi söù Taliban taïi Pakistan cho bieát hai böùc töôïng Phaät treân seõ ñöôïc phaù huûy töø 4 thaùng 3 vaø ¼ cuûa hai böùc töôïng ñeàu ñaõ bò noå tung.
- Ngaøy 6 thaùng 3, nhaân chöùng taïi Afghanistan cho bieát chính quyeàn Taliban ñaõ taïm hoaõn vieäc phaù huûy hai töôïng Phaät khoång loà cao 55m vaø 36m ñeå nghæ leã teá thaàn cuûa Hoài giaùo Eidul-Adha.
- Ngaøy 9 thaùng 3, chính quyeàn Taliban ñaõ baét ñaàu trôû laïi phaù huûy caùc töôïng Phaät.
- Ngaøy 11 thaùng 3 naêm 2001, Toång thoáng Ngaø V.Putin ñaõ kyù saéc leänh tröøng phaït Taliban ngay sau khi hay tin vaøo ngaøy 10 thaùng 3, chính quyeàn Taliban ñaõ phaù huûy haàu nhö toaøn phaàn hai pho töôïng Phaät coù moät khoâng hai cuûa theá giôùi. Saéc leänh naøy nhaèm thöïc hieän nghò quyeát cuûa Lieân Hieäp Quoác veà vieäc tröøng phaït haønh ñoäng cöïc ñoan, phi vaên hoùa cuûa chính quyeàn Taliban do Nga vaø Myõ ñoàng baûo trôï ñaõ ñöôïc Hoäi ñoàng Baûo an Lieân Hieäp Quoác pheâ chuaån hoài thaùng 12 naêm 2000. Cuõng trong ngaøy naøy, moät phaùi ñoaøn goàm 20 ñaïi bieåu hoïc giaû cuûa Toå chöùc Hoäi nghò Hoài giaùo – moät toå chöùc Hoài giaùo lôùn nhaát theá giôùi - ñaõ tôùi Kandahar (Afghanistan). Ñoàng thôøi, oâng Toång Thö Kyù LHQ Kofi Annan ñeán Pakistan ñeå thöông thuyeát vaø ñieàu ñình vôùi chính quyeàn Taliban veà vieäc ngöøng baén phaù caùc pho töôïng Phaät ñaõ bò phaù huûy 80%.
- Ngaøy 13 thaùng 3 naêm 2001, Toå chöùc UNESCO cuûa Lieân hieäp quoác ñaõ trieäu taäp moät cuoäc hoïp khaån caáp vôùi ñaïi dieän cuûa 55 quoác gia thuoäc Toå chöùc Hoäi nghò Hoài giaùo (OIC) nhaèm keâu goïi ngaên chaën haønh ñoäng huûy dieät vaên hoùa nhaân loaïi cuûa nhaø caàm quyeàn Taliban. OÂng Toång Giaùm ñoác Toå chöùc Vaên hoùa – Khoa hoïc vaø Giaùo duïc Lieân hieäp quoác (UNESCO) Koichi Matsuua keâu goïi caàn phaûi ban haønh moät ñaïo luaät choáng caùc toäi phaïm vaên hoùa. Cuõng trong ngaøy naøy, Thuû töôùng Sri Lanka ñaõ thaân haønh ñeán taïi Pakistan ñeå thaûo luaän vôùi chính quyeàn veà vieäc baûo veä di saûn vaên hoùa coå taïi Afghanistan.
- Ngaøy 17 thaùng 3, Boä tröôûng thoâng tin Vaên hoùa löïc löôïng Taliban cho bieát leänh phaù huûy caùc töôïng Phaät khoâng phaûi laø quyeát ñònh cuûa thuû lónh toái cao M.Omar maø laø töø 400 giaùo só Hoài Giaùo treân khaép ñaát nöôùc.
- Ngaøy 21 thaùng 3, chính quyeàn Taliban seõ cho pheùp caùc phoùng vieân ñeán kieåm tra ñoáng ñoå naùt cuûa 2 töôïng Phaät khoång loà maø löïc löôïng naøy ñaõ phaù huûy.
- Ngaøy 22 thaùng 3, nhaø caàm quyeàn Afghanistan laàn ñaàu tieân môû cöûa Baûo taøng Kabul keå töø naêm 1999 ñeå moïi ngöôøi thaáy raèng "chaúng moät pho töôïng Phaät naøo coøn toàn taïi". Baûo taøng Kabul laø nôi coù khoaûng 6000 taùc phaåm ngheä thuaät lieân quan ñeán Phaät giaùo trong suoát 500 naêm lòch söû cuûa Afghanistan.
Tröôùc doøng söï kieän naøy, Uyû ban Quoác gia UNESCO cuûa Vieät Nam ñaõ chia seû söï quan taâm, lo ngaïi cuûa nhieàu nöôùc, nhieàu toå chöùc quoác teá, nhieàu nhaø hoaït ñoäng vaên hoùa xaõ hoäi treân theá giôùi vaø keâu goïi coäng ñoàng quoác teá noã löïc ngaên chaën haønh ñoäng nguy haïi cuûa chính quyeàn Taliban. Caùc baùo, ñaøi truyeàn thanh, truyeàn hình trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc ñaõ lieân tuïc ñöa tin, phaûn aùnh tình hình vaø nguy cô ñöa ñeán dieät vong cuûa neàn vaên hoùa tieàn Hoài giaùo taïi xöù sôû naøy. Keå töø ñaây, nhaân loaïi treân theá giôùi noùi chung vaø Phaät giaùo noùi rieâng, seõ maát ñi moät di saûn vaên hoaù treân 1500 naêm maø khoâng bao giôø coù theå tìm laïi ñöôïc.
(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä)
Trang
MUÏC LUÏC
Trang
chính