ÑÖÔØNG CHÔN KHOÂNG

THUAÀN HAÄU

Thaät tình-côø, trong nhöõng ngaøy ñaàu naêm, caû vieän toâi laïi ñöôïc ñi Chôn Khoâng, moät ñieàu khoâng ai nghó ñeán, khi ñang ôû vaøo tuaàn tu. Toâi voäi vaõ thu xeáp coâng chuyeän ñeå kòp theo chuyeán xe. Coù leõ ñaây laø laàn thöù hai toâi trôû laïi Chôn Khoâng, sau bao nhieâu naêm bò ñoå naùt hoang taøn. Tu vieän Chôn Khoâng hoang taøn hay chính caùi goác thaâm saâu cuûa toâi bò hoang taøn pheá boû töø laâu ! Ngaøy xöa, laàn ñaàu tieân toâi leân nuùi tìm Thaày, ñöôøng ñi cheânh veânh traéc trôû; cho neân, toâi phaùt taâm cuõng coù, maø thoái taâm cuõng coù, cöù duøng daèng böôùc ôû böôùc ñi. Khoâng nhö baây giôø toâi chæ vieäc ngoài treân xe, chaïy thaúng qua khoûi moät con doác cao, laø ñaõ gaëp ngay. Ngoâi chaùnh ñieän roäng raõi trang nghieâm, naèm treân ngoïn nuùi troâng thaúng ra bieån, meânh moâng baùt ngaùt. Töø ñöôøng ñi cho ñeán ñöôøng ñaïo, taát caû ñeàu ñöôïc nhôø Thaày khai phaù môû loái. Chuùng toâi ñaõ coù moät loái ñi roõ raøng, thaúng taép, khoâng coøn nghi ngôø, khoâng coøn e ngaïi. Khoâng phaûi chæ ñi baèng nieàm tin maø coøn baèng caû ngoïn ñeøn trí tueä saùng röïc.

Thaày naèm ôû voõng, chuùng toâi vaây quanh, khuoân maët naøo cuõng raïng rôõ vui töôi. Tuy meät nhöng Thaày vaãn hoan hæ voâ cuøng. Gioïng Thaày vang leân :

- Maáy ñöùa con ngoài chôi moät laùt roài ñi thaêm quanh ñaây cho bieát – naøo laø ñöôøng Ñaïi Mai, ñoài Töï Taïi, ñöôøng Thaïch Ñaàu, vaø thaát cuõ cuûa Thaày.

- Daï, Thaày cho tuïi con ngoài vôùi Thaày moät laùt nöõa ñi.

- Thoâi, Thaày cuõ laém roài, tuïi con xem caùi gì. Ñi xem caûnh môùi cho vui.

Bieát Thaày meät vì ñaõ tieáp khaùch nhieàu, muoán naèm nghæ, neân chuùng toâi cuùi ñaàu chaøo, roài taûn maùc leân chaùnh ñieän laøm leã vaø ñi loanh quanh.

Toâi hoûi ñöôøng ñi qua Baùt Nhaõ – con ñöôøng ñaõ bò phuû laáp bôûi caây coái vaø coû raäm; loái ñi gaäp gheành chöù khoâng deã nhö hoài ñoù. Ngoâi chuøa khoâng coøn laïi daáu veát gì nöõa, chæ coøn trô ra maáy böùc töôøng ñoå naùt reâu phong. Neàn nhaø bò ñaäp phaù vaø caây röøng moïc leân chi chít treân ñoù. Hoa ñaøo nôû ñaày khaép. Toâi töï hoûi : - Möôøi maáy naêm troâi qua nhö nhaùy maét – luùc naøo ñang coøn laø moät ngoâi chuøa khang trang ñeïp ñeõ – maø giôø ñaây chæ coøn laø moät khoaûng röøng hoang vaéng; maûnh ñaáy naøy coù khaùc naøo caùi taâm hoãn loaïn ngaøy xöa cuûa toâi ñaâu. Neáu toâi khoâng coù Thaày, khoâng coù nhöõng thaùng ngaøy soáng chung vôùi ñaïi chuùng, khoâng coù nhöõng giôø ngoài thieàn khoå sôû vì baày traâu chöa thuaàn töø voâ thæ, thì toâi seõ theá naøo ñaây ? Ñang taïm yeân, nhöng chæ caàn lôi loûng moät thôøi gian ngaén laø cuõng ñuû ñeå trôû thaønh moät khu röøng hoang daõ.

Toâi giaät mình nhìn laïi – gaàn hai chuïc naêm. Phaûi qua moät thôøi gian theá ñoù, maø giôø toâi cuõng chæ môùi ñang taäp teãnh, ñeå ñi töøng böôùc nhoû trôû veà nhaø xöa, veà vôùi Chôn Khoâng, veà vôùi coäi nguoàn cuûa chính mình. Nhôù laïi hoâm ra ñaûnh leã chuùc teát Thaày, moät coâ ñaõ noùi vôùi toâi :

- Thaày daïy mình bao nhieâu naêm, nuoâi döôõng lo toan caû moät baày con nhö theá naøy, maø coù bao giôø hoái thuùc hoaëc baét eùp caùi gì ñaâu. Thaày cöù ñeå cho traùi caây töï chín, khoâng noân noùng vaø khoâng ñoøi hoûi moät caùi gì caû.

Chuùng toâi chæ coøn nöôùc cöôøi tröø vôùi nhau maø thoâi.

Trong ñôøi soáng haøng ngaøy, toâi hieám khi coù ñöôïc caùi ñònh tónh vaø saùng suoát nhö theá. Haàu nhö luùc naøo cuõng chæ thaáy coâng vieäc, thaáy caùi ñuùng caùi sai, caùi phaûi caùi traùi; thaáy treân beà maët caïn côït voâ thöôøng, maø khoâng kòp nhaän ra caùi thaâm saâu caên ñeå cuûa noù. Nhöõng côn giaän noå buøng hoaëc söï böïc boäi aâm æ, toâi vaãn thaáy coù caùi lyù cuûa haén :

- Taïi vì ngöôøi ta nhö theá, caûnh nhö theá neân toâi môùi giaän, môùi böïc.

Cöù taïi vì, taïi vì ai chöù chaúng bao giôø taïi vì toâi caû. Toâi bao giôø cuõng hôïp lyù, cuõng ñuùng.

Toâi ñaõ khoâng bieát traân quyù, khoâng bieát giöõ gìn caùi taâm chaân thaät cuûa toâi. Moät caùi chi ñoù, quaù ñoãi moûng manh, nhaïy caûm, huyeàn aûo. Chæ caàn moät chaán ñoäng raát nhoû laø ñaõ bieát ñoåi lieàn, taát caû ñeàu phaûn chieáu khoâng heà thieáu soùt. Tuøy duyeân öùng hieän. Haén vi teá vaø phaûn xaï voâ cuøng. OÂi caùi voâ thöùc meânh moâng saâu thaúm, ñuùng laø moät caùi bieát mang mang voâ taän.

Bôûi theá, caùc vò ngaøy xöa khi soáng ñöôïc vôùi taâm khoâng, thì quanh hoï luùc naøo cuõng laø moät söï trong saùng, an laønh. Ngöôøi vaø vaät coù ñeán gaàn, cuõng khoâng heà baét gaëp moät löïc ñoái khaùng naøo, taát caû ñeàu ñöôïc taém ñaãm trong moät aân ñieån khoân cuøng. Söï sôï haõi khoâng coù maët.

Toâi bieát mình ngu si, vaø bieát mình ñaõ bò taäp khí ño vaùn, naèm daøi thua cuoäc. Caùi taäp khí hung haêng, muoán thaéng theá hôn ngöôøi, chöù khoâng heà tænh giaùc ñeå bieát raèng mình ñaõ töï laøm môø ñi caùi saùng suoát, caùi laëng leõ cuûa chôn taâm. Moät aùng maây ñaõ bay qua, che kín baàu trôøi trong vaét xanh thaúm. Vaø cuõng khoâng heà thaáy ñöôïc caùi che môø chæ trong saùt na vaø ñaõ dieät maát. Toâi laïi cöù maõi hoaøi níu keùo caùi dö aâm, caùi boùng daùng laõng ñaõng cuûa ñaùm maây muø kia. Heát ñaùm maây naøy laïi ñeán ñaùm maây khaùc. Cho neân trôøi cöù maõi aâm u, cho neân loøng toâi cöù maõi laêng xaêng môø mòt.

Saùt na sanh, saùt na dieät maø toâi ñaõ quaù ñoãi u meâ ñeå khoâng thaáy ñöôïc caùi saùt na dieät naøy ñaây.

Cuõng may maén voâ cuøng laø toâi ñaõ ñöôïc gaëp Thaày, moät vò aân sö quyù kính. Moãi laàn ñeán chuøa naøo, maø chôït thaáy ñöôïc con sö töû ñaù, huøng duõng oai nghi ngoài tröôùc coång chuøa laø toâi thích thuù nhìn ngaém. Phaûi laø sö töû môùi coù ñöôïc tieáng heùt sö töû, môùi coù ñöôïc caùi nhìn, caùi daùng ñi cuûa sö töû. Haén khoâng coù söï sôï haõi, söï ngaïi ngaàn e deø nhö nhöõng loaøi thuù khaùc. Toâi vaãn haèng nhôù ñeán hình aûnh ngaøi Vaên Thuø ngoài treân löng sö töû laø vaäy.

Taäp khí cuûa toâi thì saâu daøy vaø khoù chuyeån ñeán theá ñoù. Vaäy maø sao trong ñôøi soáng haèng ngaøy, toâi laïi cöù ñoøi hoûi, cöù noân noùng moät caùch ngu si raèng moïi ngöôøi phaûi hoaøn haûo, phaûi ñuùng, phaûi neà neáp ngaên naép, phaûi vaøo moät caùi khuoân, chöù khoâng ñöôïc soáng "traät baûn leà", khoâng ñöôïc ra ngoaøi moät "ñònh möùc" naøo ñoù. Sao toâi khoâng thaáy ra moät ñieàu raèng : Traêm hoa seõ ñua nôû – nhöng moãi hoa seõ nôû theo moät phöông caùch khaùc nhau. Tuøy theo nhaân (gioáng) tuøy theo duyeân; chöù chaúng hoa naøo gioáng hoa naøo caû. Vaø ñieàu caên baûn vaãn laø thôøi gian, thôøi gian töø nhaân ñeán quaû. Phaûi bieát chôø ñôïi, phaûi coù söï kieân gan beàn chí. Toâi ñoøi hoûi neân toâi phieàn naõo, toâi ñi ngöôïc laïi vôùi caùi chaân lyù bình thöôøng neân toâi baát an. Coù hoâm toâi ra gaëp Thaày :

- Thöa Thaày, con sôï taäp khí. Bieát ñeán khi naøo caùi môù taäp khí hoãn mang naøy môùi heát ñöôïc nôi con. OÂi ngaøy thaønh Phaät xa laéc lô!

Thaày chæ mæm cöôøi :

- Taäp khí hö doái maø con!

OÂi hai chöõ hö doái, sao maø nheï teânh ñeán theá. Hö doái maø laøm toâi ñaõ lao ñao bao nhieâu laø kieáp ngöôøi.

Taäp khí chæ laø taäp hôïp nhöõng hôi haùm, nhöõng thöù khí môø môø aûo aûo, khoâng hình khoâng töôùng gì caû. Nhöng ñaõ vaät laên, ñaõ ñaù nhaøo chuùng ta töø voâ thæ ñeán nay. Bao nhieâu laø taäp khí, töø tham saân si, cho ñeán taøi saéc danh thöïc thuøy… caùi naøo ta cuõng ñeàu dính maéc, dính chaët cöùng, coù caùi naøo maø buoâng ñöôïc ñaâu. Neáu coù buoâng thì chæ buoâng caùi naøy laïi baét caùi kia. Luùc naøo cuõng sôï mình hoùa thaønh khoâng ö!

Bôûi vaäy, neáu khoâng coù Phaät Toå, khoâng coù Thaày chæ daïy, thì toâi coøn troâi laên ñeán ñaâu nöõa. Chæ vì nhöõng thöù töôûng khoâng ra gì, khoâng laø gì caû. Haén vi teá vaø chaèng chòt nhö moät maïng löôùi roái ren khoâng loái thoaùt.

Moät caâu noùi thoaùng qua, nheï nhö gioù thoaûng :

- Chò laøm caùi gì cuõng hö, cuõng traät baäy. Khoâng chòu tính toaùn gì caû.

Lôøi noùi ñaõ qua ñi töø laâu, vaäy maø sao toâi vaãn thaáy nhoùi, thaáy lao chao ñaâu ñoù.

Hoaëc nhöõng laàn bò la vì nhöõng sai laàm cuûa chính mình, toâi laïi bieán saéc, nhaên maët khoù chòu. Moät môù lyù leõ cöù chöïc traøo ra ñeå bieän minh cho ñöôïc.

- Daï, caùi ñoù taïi ai chöù chaúng phaûi taïi em.

Taïi sao toâi khoâng im laëng ñöôïc, khoâng laéng loøng ñeå maø nghe, maø söûa ñoåi; khoâng laéng loøng chôø ñôïi ñeå moïi thöù troâi qua nhö maây ñaõ töøng bay qua treân baàu trôøi cao ñoù. Moïi thöù khoâng phaûi ôû treân caên baûn ñuùng sai, caùi chính laø bieát ñuùng sai ñeå maø chuyeån ñoåi; caøng chuyeån thì caøng tieán. Toâi ñaõ khoâng mæm cöôøi ñöôïc tröôùc nhöõng lôøi traùch maéng coù côù hoaëc voâ côù. Caùi chaáp ngaõ vó ñaïi cuûa toâi vaãn coøn ñoù neân toâi coøn ñau khoå daøi daøi.

Bao nhieâu laàn toâi ñaõ töï höùa :

- Kính laïy Phaät, con xin höùa, con seõ taäp im laëng, con seõ taäp mæm cöôøi cho duø ngoaïi caûnh, duø taâm voïng, duø thaân con coù bieán chuyeån theá naøo ñi nöõa. Con bieát trong con luoân coù moät caùi gì ñoù baát bieán ñeå con nöông töïa. Beân ngoaøi duø coù bao nhieâu con khæ roän raøng, thì cuõng chæ caàn moät con khæ trong con yeân nguû maø thoâi.

Höùa roài laïi queân, queân roài laïi höùa. Toâi soáng cuoäc ñôøi toâi vôùi ngaàn ñoù thöù. Toâi khoâng coøn sôï nieäm khôûi maø chæ sôï mình giaùc chaäm, muoän maøng. Vaø toâi vaãn tin voâ cuøng, coù moät ngaøy naøo ñoù, taäp khí seõ khoâng coøn laø moät aùm aûnh ñoái vôùi toâi - taäp khí laø taäp khí vaø toâi vaãn laø toâi, theá thoâi, chaúng dính daùng gì ñeán caû.

Thænh thoaûng nhìn Thaày, nhìn nhöõng vò lôùn nuoâi daïy ñeä töû vaø hoaèng hoùa chuùng sanh, maø toâi ngaïc nhieân :

- Sao caùc vò laïi khoâng ngaùn ngaåm vì bao nhieâu thöù taäp khí ña daïng cuûa chuùng sanh. Bao nhieâu chuùng sanh thì coù baáy nhieâu taäp khí. Vaäy maø daùm nguyeän ñoä taän chuùng sanh môùi thaønh Phaät.

Trong khi toâi khoâng laø gì caû, maø laïi cöù mong truùt boû nôï naàn dan díu baáy laâu nay, ñeå nheï goùt phieâu du. Toâi laïi öa laøm moät du taêng haønh khöôùc, lang thang khaép choán hôn laø truï laïi moät choã vôùi bao nhieâu söï vieäc treân ñôøi. Khoâng leõ toâi laïi thích du lòch, ñi qua bao nhieâu caûnh ñeïp hôn laø du liïch qua con ngöôøi, qua bao nhieâu laø thöù taâm nieäm, lan man voâ taän. Ñi vôùi chuùng sanh cuõng nhö ñi treân bieån lôùn, ñaïp leân bao nhieâu soùng lôùn soùng nhoû chaäp chuøng. Hoài xöa toâi vaãn thích maáy caâu vieát veà Phaät :

Nhaát baùt thieân gia phaïn

Coâ thaân vaïn lyù du

Kyø vi sanh töû söï

Giaùo hoùa ñoä xuaân thu.

Coù leõ vôùi caùc vò, ñaõ soáng ñöôïc vôùi caùi hieän tieàn, caùi chaân thaät, neân bao nhieâu thöù boùng daùng, raâu ria xung quanh chaúng laø gì ñoái vôùi quyù vò caû. Ñoä chuùng sanh maø chaúng thaáy chuùng sanh ñöôïc ñoä – nuoâi ñeä töû maø nhö chöa töøng nuoâi. Loøng luùc naøo cuõng thaûnh thôi nhaøn haï, trong vaét nhö hö khoâng. Neáu khoâng laø theá thì sao moät vò ngaøy xöa ñaõ töøng noùi :

Ñaûn tri kim nhaät nguyeät

Thuøy thöùc cöïu xuaân thu,

Toâi bieát roài toâi cuõng phaûi böôùc theo con ñöôøng duy nhaát naøy thoâi. Con ñöôøng cuûa chö Phaät, Toå ñaõ ñi vaø roài chuùng toâi cuõng seõ ñi, vaø taát caû moïi ngöôøi ñoàng ñi.

Haèng ngaøy, hai chöõ taäp khí cöù laûng vaûng trong toâi, ñuïng tôùi ñaâu cuõng laø taäp khí. Vaø caùi noåi nhaát vaãn laø caùi taäp khí theo voïng töôûng, theo caùi boùng daùng hö huyeãn. Caùi thoùi quen qutomatique, chæ caàn baám nuùt laø chaïy, chæ caàn ñoåi laø taâm chuyeån, chæ caàn gioù thoåi laø nöôùc lay. Maø khoâng kòp tænh giaùc ñeå bieát caùi taâm chuyeån, caùi nöôùc lay ñoù chæ laø boùng daùng, coøn caùi goác kia thì khoâng bao giôø chuyeån, khoâng bao giôø lay. Taäp khí naøy ñaõ huaân töø voâ thæ, töø bao nhieâu ñôøi ñeán nay, cho neân toâi bieát raèng khoâng theå naøo moät sôùm moät chieàu maø goät saïch ñöôïc lieàn. Treân lyù, thì chæ caàn nieäm tröôùc meâ, nieäm sau tænh – lieàn bieát lieàn chuyeån laø xong, laø voâ nieäm, laø taâm laëng leõ roãng rang. Nhöng veà söï laïi khoâng ñôn giaûn nhö theá, xe ñaõ ñi qua, nhöng veát xe caøy treân ñaát ñaõ in daáu. Cho duø laø boùng daùng, cho duø laø hö doái, cho duø chæ laø phaûng phaát, nhöng haén vaãn laø daáu veát. Vaø toâi cuõng phaûi caïy cuïc, cuõng phaûi baàm mình vì nhöõng daáu veát ñoù.

Khoâng phaûi noùi vaäy ñeå toâi khoâng theå hy voïng raèng : - Moät ngaøy kia, toâi seõ khoâng coøn noân noùng, khoâng coøn caèn nhaèn, nhaên nhoù vì nhöõng vieäc baát nhö yù haøng ngaøy nöõa.

Toâi seõ im laëng ñöôïc, toâi seõ mæm cöôøi ñöôïc. Vaø nhaát laø loøng toâi seõ roãng rang, laëng leõ. Chöù khoâng nhö xöa kia, duø im laëng nhöng laø moät bieån daäy soùng ngaàm. Toâi seõ töø giaõ ñöôïc taát caû nhöõng taäp khí, vaø chæ coøn giöõ laïi moät taäp khí duy nhaát laø taäp khí chôn nhö (cöù taïm goïi ) – chôn nhö thaät teá lyù ñòa – moät kho baùu voâ taän – caûnh ñeán thì hieän, caûnh ñi thì khoâng, dieäu duïng khoù löôøng. Toâi coøn gì maø lo toan, maø sôï haõi. Moät ñôøi nhaøn haï, ñaõ laø nöôùc thì coøn sôï gì soùng lôùn soùng nhoû, ñaõ laø Phaät thì coøn sôï gì baùt phong. Luùc ñoù ñoäng tònh noùi nín chaúng coøn laø vaán ñeà nan giaûi. Chæ caàn trôû veà ñöôïc vôùi caùi theå thì toâi ñaõ coù theå ñi cuøng khaép – ñi maø chaúng ñi.

Khi coù thì coù töï maûy may. Khi khoâng thì caû theá gian naøy ñeàu khoâng.

Toâi khoâng coøn ñoøi hoûi nhöõng baïn beø, nhöõng ngöôøi thaân soáng quanh toâi phaûi nhanh choùng ñi ñeán ñích, ñeán moät beán bôø giaûi thoaùt naøo ñoù. Toâi seõ chæ nhö moät ngöôøi laøm vöôøn, cöù laëng leõ troàng caây, cöù gieo gioáng, cöù töôùi taåm, phaân boùn, baét saâu, nhoå coû, laøm moïi thöù maø khoâng coù taâm mong caàu. Vaø cöù nhö vaäy, cho ñeán luùc naøo, ñaày ñuû nhaân duyeân, caây coù hoa coù traùi. Toâi nhìn, toâi ngaém theá thoâi.

Troàng caây möôøi naêm, troàng ngöôøi traêm naêm, ngöôøi theá gian maø coøn vaäy, huoáng hoà laø ngöôøi xuaát theá gian. Toâi seõ troàng toâi, toâi seõ troàng ngöôøi vôùi taâm thaùi an nhieân, haèng höõu.

Caùm ôn ñôøi, caùm ôn ngöôøi ñaõ cho toâi moät caùi nhìn phuø hôïp chôn lyù. Coù leõ vaäy maø ngaøy xöa toâi thöôøng nhìn caùi bandrol keû chöõ vieát : Khoâng toân giaùo naøo cao hôn chôn-lyù – nhìn vaø ngaån ngô, maø chaúng hieåu chôn-lyù laø caùi gì ?

Ñaâu bieát raèng chæ caàn : Nhö thò tri, nhö thò kieán. Ngay ñoù ñaõ laø Nieát-baøn.

(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä)

 

---

Trang MUÏC LUÏC
Trang chính