PHAÄT GIAÙO & A DUÏC VÖÔNG

K.R.NORMAN

THÍCH NGUYEÂN TAÂM DÒCH

Trong Ñaïo duï thöù 13, oâng keå ñeán caâu chuyeän sau chieán thaéng ôû Kalinga thì cheát choùc vaø khoå ñau xaûy ra nhö theá naøo, chính ñieàu ñoù caén röùt löông taâm oâng vaø oâng thieát tha mong moûi coù ñaïo ñöùc (dhamma- phaùp). Song, ñieàu laøm A-Duïc vöông ñau loøng chính laø nhöõng ngöôøi tuaân thuû theo phaùp cuûa oâng ta, trong ñoù bao goàm caû caùc vò Sa moân, Baø la moân, thì chính hoï laïi chòu khoå ñau. Luùc baáy giôø, ñieàu oâng muoán laø moät cuoäc chinh phuïc baèng phaùp, bao goàm caû söï an ninh cho moïi loaøi, söï töï cheá ngöï, tính traàm tónh vaø hoøa nhaõ. Caùc söù giaû ñöôïc phaùi ñi khaép nôi ñeå thuyeát giaûng phaùp naøy, goàm caû nhöõng vöông quoác mieàn Taây Hy Laïpï. Cuoäc chinh phuïc baèng ñaïo ñöùc (dhamma) cuûa oâng ñöôïc coâng boá vôùi hy voïng raèng haäu dueä cuûa oâng seõ khoâng nghó raèng ñoù laø chieán thaéng baèng quaân söï, baèng vuõ trang maø thöôøng daãn ñeán thaûm saùt gioáng nhö ôû Kalinga. Chieán thaéng nhö vaäy seõ mang tính nhaãn naïi (khantil) vaø tröøng phaït nheï (lahudandataø). A Duïc vöông caàu mong sao cho nhöõng ngöôøi daân truù nguï trong röøng nuùi (gioáng nhö oâng ta) coù theå aên naên (nhöõng vieäc laøm saùt sanh xöa kia ? ) vaø chaám döùt saùt haïi (trong töông lai).

Vaø theo toâi, thì chaéc chaén nhöõng vò söù giaû ñöôïc phaùi ñeán caùc vöông quoác Hy Laïp kia khoâng phaûi laø ñöôïc giao cho söù maïng truyeàn baù PG. Döôøng nhö hoï ñöôïc phaùi ñeán ñeå nhaèm taän löïc thuyeát phuïc caùc nhaø cai trò ôû caùc nöôùc laân bang raèng hoï cuõng neân töø boû ñi tham voïng chinh phuïc baèng chieán tranh, maø neân thieát laäp moät vöông quyeàn hoøa bình vaø an ñònh, treân cô sôû nguyeân taéc phaùp cuûa A Duïc vöông. Theo toâi, vieäc A Duïc vöông cho taêng cöôøng caùc phaùi ñoaøn söù giaû ñeán Hy Laïp quaû laø moät sai laàm vaäy. Coá nhieân, chuùng ta cuõng chaúng coù baèng chöùng naøo veà phía Hy Laïp cho bieát raèng coù bao nhieâu phaùi ñoaøn söù thaàn ñaõ ñeán nöôùc naøy vaøo khoaûng naêm 250 tröôùc Taây lòch.

Thaät quaù roõ raøng, töø nhöõng ñieàu toâi vöøa môùi noùi veà phaùp cuûa A Duïc vöông maø nhöõng ai cho raèng oâng ta ñaõ laøm cho PG trôû thaønh quoác giaùo, thì quaû thaät quaù roäng veà nhaän ñònh. Trong caùc Ñaïo duï cuûa mình, A Duïc vöông ñeà caäp raát ít, hay thaäm chí laø chaúng noùi gì veà PG caû. OÂng chaúng heà ñeà caäp ñeán giaùo lyù caên baûn cuûa PG nhö laø luaân hoài (samsaøra), giaûi thoaùt (mokkha), Nieát baøn (nibbaøna), voâ ngaõ (anatta), Baùt chaùnh ñaïo hay Töù dieäu ñeá. Moät trong nhöõng Ñaïo duï rieâng khaùc coù nhaán maïnh raèng muïc tieâu maø oâng nhaém ñeán laø vì haïnh phuùc cuûa taát caû vaø nhieàu bia kyù khaùc cuõng coù ghi lôøi tuyeân boá raèng muïc ñích chính cuûa oâng laø muoán cho daân chuùng oâng ñöôïc soáng trong haïnh phuùc treân coõi theá, treân trôøi vaø ôû caùc theá giôùi khaùc nöõa. OÂng ta khoe khoang raèng oâng ñaõ hoaø laãn con ngöôøi vôùi chö thieân. Toâi ñöa ra ñieàu naøy laø ñeå muoán noùi raèng oâng ñaõ thaønh coâng trong vieäc ñöa con ngöôøi leân thieân giôùi, maø nôi ñoù dó nhieân roài moät luùc naøo ñoù hoï cuõng ñöôïc taùi sanh laøm chö thieân. Theo toâi thì ñieàu naøy laïi hoaøn toaøn khaùc vôùi giaùo lyù taùi sanh luaân hoài voâ taän cuûa PG.

Söï thaát baïi chung cuûa oâng laø lyù giaûi PG khaùc ñi raát nhieàu. Chaéc coù leõ vì voâ minh hay chaêng, maëc duø oâng ñaõ nghieãm nhieân laø moät vò cö só PG, song oâng chaúng coù moät chuùt hieåu bieát gì veà giaùo lyù PG caû. Coù leõ oâng cuõng hieåu bieát veà PG, nhöng oâng laïi nghó raèng PG thöôøng bieät ñaõi moät giaùo phaùi naøo ñoù quaù möùc, vaø nhö theá, noù seõ phaù huûy tính khoâng thieân vò maø oâng nhaém ñeán ñeå baøy toû moät nôi naøo ñoù. Cuõng coù theå laø oâng cho raèng PG khoâng thích hôïp cho vieäc oâng ban haønh Ñaïo duï, hay noùi traéng ra laø khoâng phuø hôïp cho vieäc oâng muoán löu boá caùi goïi laø phaùp haønh caù nhaân cuûa oâng, maø phaùp naøy muïc ñích ñem laïi hoøa bình cho ñeá quoác oâng vaø coù theå laøm cho thaàn daân oâng ñöôïc soáng trong tinh thaàn haøi hoøa bình ñaúng vôùi nhau.

Moät trong nhöõng giaûi thích hôi kyø laï maø toâi coù ñeà caäp qua laø quan ñieåm cho raèng nhöõng gì A Duïc vöông truyeàn ñaït trong caùc Ñaïo duï cuûa mình chính laø giai ñoaïn maø trong ñoù PG chính laø thôøi kyø cuûa oâng ta. Hultzsch cho raèng : "Phaùp cuûa A Duïc vöông ñöôïc ñoàng yù khaép nôi döôùi hình thöùc ñaïo ñöùc PG maø ñaïo ñöùc aáy ñöôïc baûo toàn trong …. kinh Phaùp Cuù. ÔÛ ñaây, chuùng ta thaáy raèng PG ñang coøn tuoåi aáu thô vaäy…" OÂng ta coøn noùi theâm raèng : "Trong moät quan ñieåm troïng chính maø caùc bia kyù cuûa A Duïc vöông khaùc vôùi kinh Phaùp Cuù laø khoâng phaûn aùnh giai ñoaïn khôûi nguyeân hình thaønh neân thaàn hoïc vaø sieâu hình hoïc PG nhö ñaõ dieãn ñaït trong kinh naøy. OÂng chaúng bieát tyù gì veà giaùo lyù Nieát baøn, theá maø giaû ñònh tröôùc ñöùc tin Aán Ñoä giaùo cho raèng phaàn thöôûng cuûa vieäc tu taäp theo phaùp cuûa oâng laø seõ ñöôïc haïnh phuùc trong ñôøi naøy vaø phöôùc baùu cho ñôøi sau". OÂng Hultzsch ñaõ neâu leân moät vaán ñeà raát lyù thuù veà baûn chaát cuûa sieâu hình hoïc. Coù theå raèng giaùo lyù Nieát baøn laø thuoäc vaøo giai ñoaïn phaùt trieån sau naøy cuûa PG chaêng ? Toâi chaúng tin vaán ñeà laïi nhö vaäy, vaø vì leõ ñoù, toâi nghó raèng lyù do maø oâng Hultzsch ñöa ra söï thaát baïi cuûa A Duïc vöông khi ñeà caäp ñeán Nieát baøn laø khoâng ñuùng.

ÔÛ moät khía caïnh khaùc, vaán ñeà coù veû gioáng heät vôùi nhöõng gì ñaõ ñöôïc tìm thaáy ôû Sri Lanka vaø ñöôïc Richard Gombrich mieâu taû neân. Richard töôøng thuaät raèng : "Nhöng haàu heát ngöôøi daân Tích Lan khoâng muoán Nieát baøn…, hoï chæ baûo raèng hoï chæ muoán sanh leân thieân giôùi maø thoâi". Vaâng, ít nhaát laø maáy ngöôøi naøy cuõng hieåu roõ veà Nieát baøn. Coøn A Duïc vöông thì chöa töøng bao giôø nghe ñeán ñieàu aáy caû. Maëc duø lôøi tuyeân boá cuûa nhöõng ngöôøi daân laøng kia nghe coù veû laï thaät, nhöng thaät ra noù laïi hoaøn toaøn truøng khôùp vôùi lôøi tuyeân boá maø chuùng ta coù theå tìm thaáy ôû cuoái kinh Xaø Duï (Alagadduøpamasutta) cuûa kinh Trung Boä (Majjhima-Nikaøya), ôû ñoù Ñöùc Phaät tuyeân boá raèng nhöõng vò Tyø kheo naøo tu taäp ñuùng phaùp vôùi phaùp coù tín taâm, thì seõ ñöôïc chaùnh giaùc (sambdhi); coøn nhöõng ai chæ coù tín taâm vaøo Phaät vaø quyù kính Ngaøi thì ngöôøi aáy seõ ñöôïc sanh leân thieân giôùi. Nhö vaäy, nhöõng ngöôøi daân laøng naøy bieát raát roõ veà Nieát baøn nhöng hoï thích sanh leân thieân giôùi vì hoï kính quyù Ñöùc Theá Toân. Coøn A Duïc vöông thì chaúng theå hieän söï kính quyù naøo ñoái vôùi Ñöùc Theá Toân caû. Ñoái vôùi oâng ta, sanh leân thieân giôùi laø nhôø laøm nhöõng ñieàu nhö ñaõ quy ñònh : "Coøn coù ñieàu gì hôn laø ñöôïc sanh leân thieân giôùi chaêng ?"

VEÀ ÑAÏO DUÏ ÔÛ BAIRAØT

Söï theå hieän maïnh nhaát veà moái lieân heä cuûa oâng vôùi PG laø ôû trong Ñaïo duï ôû Bairaøt maø toâi ñaõ ñöa ra tröôùc ñaây, vaø chuùng ta cuõng neân löu yù raèng ñieåm duy nhaát laø oâng coù ñeà caäp ñeán giaùo lyù PG laø ôû trong Ñaïo duï naøy vieát cho Taêng giaø naøy. Trong Ñaïo duï naøy, oâng noùi raèng taát caû nhöõng gì do Ñöùc Phaät thuyeát giaûng ñeàu laø ñuùng, vaø oâng coù giôùi thieäu 6 teân baûn kinh cho Taêng giaø. OÂng cho giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät laø dieäu phaùp (saddhamma), maø coù leõ ñoù cuõng laø moät vieäc laøm coá yù muoán phaân bieät phaùp cuûa Ñöùc Phaät vôùi phaùp cuûa oâng. Chuùng ta cuõng hy voïng raèng A Duïc vöông coù thuyeát giaùo cho nhöõng ngöôøi hoài taâm caûi giaùo. Coù moät soá vaán ñeà maø chuùng ta vaãn chöa theå bieát chaéc chaén veà tính ñoàng nhaát cuûa moät soá vaên baûn, song vì ñoâi khi chuùng ta cuõng thaáy ñöôïc raèng caùc luaän sôù, tyû duï nhö veà boä Kinh Taäp (Sutta-nipaøta) thì coù nhieàu vaên baûn döôùi nhieàu teân khaùc nhau. Neân coù leõ chuùng ta cuõng khoâng laáy laøm ngaïc nhieân gì khi chuùng ta khoâng taøi naøo nhaän bieát ñöôïc taát caû nhöõng baûn maø A Duïc vöông ñaõ choïn. Caâu hoûi ñaët ra laø lieäu A Duïc vöông coù khaû naêng keå roõ ñích danh nhöõng baûn aáy hay khoâng ? Caâu hoûi naøy aùm chæ muoán noùi raèng coù moät soá Thaùnh ñieån ñaõ thaät söï hieän höõu trong thôøi oâng ta, song Thaùnh ñieån aáy thaät quaù phöùc taïp ñeán noãi ngaøy nay chuùng ta chaúng taøi naøo giaûi quyeát noåi.

(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä)


 


bullets08.gif - 0.2 KTrang MUÏC LUÏC
bullets08.gif - 0.2 KTrang chính