Xuaát thaân trong moät gia ñình kính tin Ba ngoâi baùu, Ni Tröôûng sôùm nhaän chaân ra ñöôïc baûn chaát cuûa cuoäc ñôøi, quyeát chí xuaát traàn, khi tuoåi thanh xuaân vöøa chôùm nôõ. Sau khi xuaát gia vôùi Sö toå Phaùp Aán, Ni Tröôûng noái goùt caùc baäc toå ñöùc, vaân du ñaây ñoù ñeå taàm caàu chaùnh phaùp, tham hoïc vôùi caùc baäc cao taêng thaïc ñöùc, ôû moïi mieàn ñaát nöôùc luùc baáy giôø. Song song vôùi vieäc tu hoïc trong nhöõng naêm thaùng ñaàu, Ni Tröôûng coøn tham gia xaây döïng Chuøa cho chö Ni coù nôi an taâm tu hoïc. Sau khi naém vöõng ñöôïc tinh yeáu vaø coát loõi cuûa chaùnh phaùp, Ni Tröôûng baét ñaàu daán thaân vaøo söï nghieäp giaûng daïy, khai môû giôùi tröôøng, xaây döïng caùc trung taâm giaùo lyù cho Ni, môû tröôøng tieåu hoïc mieãn phí cho cho caùc treû em ngheøo hieáu hoïc. Ñeå ñaïo taïo vaø phaùt trieån Ni giôùi Phaät giaùo Vieät Nam, Ni Tröôûng ñaõ vaän ñoäng vaø thaønh laäp Ban quaûn trò Ni boä Nam Vieät. Coâng ñöùc thaønh laäp Ni boä Baéc toâng mieàn Nam Vieät Nam naøy chaéc chaén ñöôïc Ni ñoaøn vaø Phaät giaùo Vieät Nam trong thôøi hieän ñaïi ghi nhôù vaø traân troïng. Ngöôøi coøn chaán tích quang laâm laøm Hoøa thöôïng ñöôøng ñaàu cho 15 giôùi ñaøn sa-di, sa-di-ni, thöùc-xoa-ma-na vaø tyø-kheo-ni taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø taïi caùc tænh thaønh laân caän, töø naêm 1946 cho ñeán naêm 1994.

Trong suoát cuoäc ñôøi hoaèng phaùp, Ngöôøi khoâng heà tham gia vaøo chính söï, khoâng caàn ñeán söï hoã trôï cuûa baát kyø chính theå naøo, aáy theá maø moãi haønh vi, lôøi noùi cuûa Ngöôøi ñeàu thaám nhuaàn chaát yeâu nöôùc, thöông daân; vaø khuynh höôùng cuõng nhö caùch theá laøm ñaïo cuûa Ngöôøi ñeàu mang tính tuøy duyeân baát bieán vaø phöông tieän quyeàn xaûo. Cuoäc ñôøi cuûa Ngöôøi cho chuùng ta thaáy raèng caàn gì phaûi tham gia chính trò môùi yeâu nöôùc? Caàn gì ñeán söï uûng hoä cuûa chính theå naøy hay chính theå noï môùi goïi laø tuøy duyeân? Vôùi cuoäc soáng thanh cao, thoaùt tuïc vaø haïnh nguyeän ñoä sanh cuûa Ngöôøi, ai daùm noùi Ngöôøi laø khoâng yeâu nöôùc, khoâng baûo veä quoác gia, khoâng vaän duïng phöông tieän ñeå ñöa giaùo phaùp cuûa ñöùc Phaät ñi vaøo söï soáng cuûa quaàn chuùng Vieät Nam? Cuoäc ñôøi cuûa Ngöôøi laø cuoäc ñôøi cuûa moät vò chaân tu, töï mình thaép ñuoác leân maø ñi. Haïnh nguyeän cuûa Ngöôøi laø töï thaép saùng ñuoác cuûa mình roài truyeàn ñuoác vaøø moøi ñuoác cho ngöôøi khaùc. Ngöôøi soáng trong theá gian ñeå maø vöôït leân treân theá gian. Ngöôøi ôû trong ñôøi ñeå maø ñoä ñôøi. Ngöôøi moäc maïc vaø bình dò trong caùch soáng ñeå giuùp moïi ngöôøi nhaän ra ñöôïc caùi sieâu tuyeät cuûa chaùnh phaùp trong theá söï thöôøng tình. Khoâng coù chaùnh phaùp vaø chaân lyù naøo toàn taïi ngoaøi theá gian cuõng nhö khoâng coù vieäc laøm naøo cuûa Ngöôøi laø khoâng nhaèm höôùng ñeán söï lôïi laïc cho tha nhaân vaø coäng ñoàng xaõ hoäi. Nhôù ñeán Ngöôøi laø nhôù ñeán moät baäc chaân tu laøm choùi saùng ñaïo giaûi thoaùt baèng cuoäc soáng bình dò, thanh cao; laøm ích nöôùc, lôïi ñôøi baèng haønh vi chaùnh phaùp. Ngöôøi bình dò nhöng cao vó, trong ñôøi nhöng vöôït leân treân ñôøi, ñeå cho ñôøi ca tuïng.

Ni Tröôûng Nhö Thanh, moät nhaø thô ñaïo

Saùng taùc thô ñaïo laø moät trong nhöõng neùt noåi baäc cuûa Ni Tröôûng. Ñoái vôùi Ni Tröôûng, thô khoâng phaûi laø troø tieâu khieån maø laø moät phöông tieän höõu hieäu, moät lôïi khí saéc beùn ñeå truyeàn ñaïo, ñeå ñem giaùo lyù vaøo loøng ngöôøi. Vôùi saùu taäp thô Hoa Ñaïo, Hoa Thieàn, Hoa Thanh Löông, Höông Hoa Baùt-nhaõ, Hoa Ñaïo Haïnh vaø Phaåm Chaát Ngöôøi Con Phaät, ñöôïc laøm vaø xuaát baûn trong nhöõng thôøi ñieåm khaùc nhau, Ni Tröôûng ñaõ giôùi thieäu moät caùch soáng ñoäng nhöõng lôøi daïy cao sieâu cuûa ñöùc Phaät döôùi hình thöùc cuûa nhöõng vaàn thô giaûn dò, thanh thoaùt, nheï nhaøng, mang hoàn saéc Vieät Nam. Thô cuûa Ni Tröôûng mang moät chí nguyeän xuaát traàn, vaøo ñôøi ñoä sanh. Thô cuûa Ni Tröôûng laø taát caû taâm tö, tình caûm, kinh nghieäm vaø theå nghieäm cuûa moät ngöôøi ñaõ traûi qua quaù trình tu taäp nhieàu gian khoù, truyeàn laïi cho ngöôøi ñoïc nhöõng chaát lieäu cuûa tình thöông yeâu, löôïng thöù bao dung, nhöõng chaát lieäu cuûa chaùnh phaùp ñaõ tinh cheá, ñeå taát caû cuøng nhau thôû cuøng nhòp thôû an laønh trong baàu khí quyeån cuûa chaùnh phaùp. Thô cuûa Ngöôøi ñaäm ñaø tình queâ höông daân toäc vaø thaám nhuaàn höông vò ñaïo ñöùc.
Töø nhöõng baøi thô ñaàu tay vaøo naêm 1932 cho ñeán nhöõng baøi thô cuoái cuøng trong nhöõng naêm gaàn vieân tòch, traûi daøi trong khoaûng thôøi gian hôn 60 naêm, tinh thaàn thô cuûa Ngöôøi nhö nguoàn maïch tuoân traøo, thaám nhuaàn chaát ñaïo, ñaäm ñaëc tinh hoa, mang maùc aân tình, doài daøo ñaïo löïc, aáp uû chí khí, daøo daït tình thöông, nuoâi lôùn haïnh nguyeän, vaø ñaäm ñaø chaát nguï ngoân vaø trieát lyù soáng. Thieân nhieân vaø moïi söï vaät hieän töôïng ñoái vôùi Ngöôøi khoâng chæ laø nôi ñeå thöôûng ngoaïn maø coøn laø coâng cuï ñeå chuyeån taûi ñaïo, moâ taû ñaïo moät caùch soáng ñoäng. Töø hình aûnh cuûa ngöôøi noâng daân moäc maïc, chuù laùi ñoø thaân thöông, oâng phuù oâng buûn xæn, cho ñeán con chim saùo, chim hoaøng oanh, con toâm, con teùp, con eách, con löøa, vaø ngay caû hình aûnh cuûa chieác loàng, cuûa vieân ngoïc, cuûa soùng, cuûa nöôùc, cuûa trôøi vaø bieån…ñeàu ñöôïc Ngöôøi vaän duïng nhuaän nhuyeãn ñeå dieãn taû chaân lyù trong nhöõng caùi bình thöôøng. Thô cuûa Ngöôøi luùc thì söû duïng caùc theå thaát ngoân töù tuyeät, thaát ngoân baùt cuù, khi thì söû duïng luïc baùt vaø song thaát luïc baùt vaø ngay caû theå töï do nhöng taát caû ñeàu mang ñaäm chaát lieäu Vieät Nam, thuaàn ngoân ngöõ vaø taâm tình cuûa ngöôøi Vieät Nam. Thô cuûa Ngöôøi khi thì chöùa ñöïng caùc aån duï trieát lyù, caùc so saùnh ví von, luùc thì kheùo söû duïng caùc phöông phaùp töông phaûn, lieät keâ, taát caû nhaèm höôùng cho ngöôøi ñoïc nhaän ra ñöôïc tinh hoa aùo nghóa cuûa lôøi Phaät daïy trong ñôøi thöôøng, nhö duyeân khôûi, nhaân quaû töông öùng, toäi phöôùc phaân minh, trau doài ñaïo ñöùc, ña vaên, thieàn ñònh vaø trí hueä…Ñaây laø vieäc laøm ñaùng hoïc hoûi, ñaùng ñöôïc traân troïng. Ngöôøi xöùng ñaùng vôùi teân goïi moät nhaø thô ñaïo, moät nhaø thô lôùn cuûa Ni giôùi Vieät Nam, moät nhaø thô cuûa Phaät giaùo Vieät Nam vaø laø moät nhaø thô taàm côû cuûa daân toäc Vieät Nam hoâm nay vaø mai sau.

Ni Tröôûng Nhö Thanh, nhaø nghieân cöùu saùng taùc taàm côõ

Noùi ñeán Ni Tröôûng laø noùi ñeán ngöôøi suoát ñôøi taän tuïy vôùi söï nghieäp buùt nghieân cho Phaät giaùo vaø cho ñaøn haäu taán. Ni Tröôûng ñaõ khôûi ñaàu söï nghieäp saùng taùc vaøo ñoä tuoåi thanh xuaân, caùi tuoåi maø ngöôøi ñôøi coøn say meâ trong höôûng thuï vaät chaát vaø vui chôi. Sôùm yù thöùc vaø giaùc ngoä leõ ñaïo sieâu thoaùt, Ni Tröôûng ñaõ roøng raõ suoát gaàn 60 naêm, saùng taùc, dòch thuaät vaø sôù giaûi caùc kinh ñieån quan troïng cuûa Phaät giaùo Ñaïi thöøa. Ñaây laø moät taám göông maø khoâng phaûi moät vò cao ni naøo, moät baäc toân tuùc naøo cuõng coù theå laøm ñöôïc. Caùc saùng taùc cuûa Ni Tröôûng nhaém vaøo caùc chuû ñeà nghieân cöùu khaùc nhau, cho caùc ñoái töôïng khaùc nhau, ñeå xieån döông chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät. Veà lòch söû, coù theå keå ñeán caùc taùc phaåm Löôïc söû Phaät Thích-ca vaø Löôïc söû Kieàu-ñaøm-di maãu. Veà nghi thöùc tuïng kinh, coù theå keå ñeán caùc quyeån Nghi thöùc tuïng nieäm, Nghi thöùc nieäm höông vaø Nghi thöùc phoùng sanh. Veà caùc saùch caåm nang, coù theå keå ñeán caùc quyeån Caåm nang ngöôøi Phaät töû (cho Phaät töû taïi gia), Giôùi ñöùc kieâm öu (cho ngöôøi xuaát gia) vaø Phaät phaùp giaùo lyù (cho caû hai ñoái töôïng taïi gia vaø xuaát gia).
Trong möôøi naêm cuoái ñôøi, Ni Tröôûng ñaàu tö vaøo vieäc giôùi thieäu vaø sôù giaûi caùc kinh ñieån quan troïng cuûa Phaät giaùo Ñaïi thöøa nhö caùc taùc phaåm Haønh Boà-taùt ñaïo (3 taäp), Baùt-nhaõ cöông yeáu (2 taäp) vaø Duy thöùc hoïc. Caùc taùc phaåm naøy coù giaù trò nghieân cöùu raát cao, khoâng nhöõng veà phöông dieän cung caáp tri thöùc Phaät hoïc maø coøn ôû phöông dieän truyeàn trao kinh nghieäm tu taäp Phaät hoïc. Caùch tieáp caän vaø sôù giaûi cuûa Ni Tröôûng trong caùc phaåm treân raát ñaëc bieät, mang tính chieàu saâu vaø toaøn dieän. Chuùng coù theå ñöôïc xem nhö nhöõng saùch caên baûn vaø tieâu chuaån cho vieäc nghieân cöùu vaø tu hoïc Phaät phaùp.
Ngoaøi caùc saùng taùc treân, Ni Tröôûng coøn tuyeån dòch nhieàu taùc phaåm caên baûn vaø quan troïng trong Phaät giaùo, nhaèm ñaùp öùng cho vieäc nghieân cöùu vaø hoïc hoûi cuûa taêng ni vaø Phaät töû luùc baáy giôø. Caùc dòch phaåm aáy lieân quan ñeán tö töôûng baùt-nhaõ nhö Hai möôi boán baøi keä baùt-nhaõ, ñeán tinh hoa cuõng nhö söï gioáng vaø söï khaùc nhau giöõa thieàn vaø tònh ñoä nhö Thieàn toâng cöông yeáu vaø Thieàn toâng vaø Tònh ñoä toâng, ñeán phöông phaùp tu taäp höõu hieäu nhö Tinh thaàn tu döôõng, ñeán tinh thaàn nhaäp theá vaø hoaït ñoäng xaõ hoäi nhö Hoä quoác nhaân vöông vaø Höng thieàn hoä quoác vaø lieân quan ñeán tieâu chí khoâi phuïc vaø chöùng höng ñaïo Phaät nhö Laøm theá naøo ñeå chaán höng Phaät giaùo.
Ngoaøi caùc dòch phaåm tieâu bieåu treân, Ni Tröôûng coøn xuaát baûn saùu tuyeån taäp thô ñaïo, toång coäng gaàn 1000 baøi thô vôùi nhieàu theå loaïi khaùc nhau, do Ngöôøi saùng taùc ngay sau khi môùi xuaát gia vaø cho ñeán nhöõng naêm cuoái ñôøi. Ni Tröôûng coøn laø Toång bieân taäp vaø Chuû bieân cuûa hai taïp chí Phaät hoïc mang teân Hoa ñaøm vaø Nhaân caùch, ñeå khích leä ni chuùng saùng taùc vaø truyeàn baù chaùnh phaùp, döôùi daïng thöùc vaên hoïc vaø phöông dieän haønh ñaïo thöïc tieãn.
Vôùi soá löôïng cuûa 20 taùc phaåm vaø 8 dòch phaåm nhö vöøa neâu treân veà caùc chuû ñeà Phaät hoïc khaùc nhau, ñöôïc vieát vaø xuaát baûn trong voøng 60 naêm qua, maø trong soá ñoù coùù nhieàu taùc phaåm ñaõ ñöôïc taùi baûn nhieàu laàn, cuõng ñuû cho thaáy tinh thaàn laøm vieäc khoâng meät moûi, tinh thaàn phuïc vuï taän tuïy vaø göông hy sinh cao caû cuûa Ngöôøi, ñoái vôùi Ñôøi, ñoái vôùi Ñaïo, ñoái vôùi taêng ni Phaät töû vaø ñoái vôùi daân toäc Vieät Nam. Ngöôøi quaû thaät xöùng ñaùng laø nhaø nghieân cöùu vaø saùng taùc Phaät hoïc taàm côû, khoâng chæ thuoäc vaøo baäc nhaát nhì trong giôùi Ni Vieät Nam trong theá kyû 20 maø coøn thuoäc vaøo baäc xöùng ñaùng "ngoài rieâng moät chieáu" trong ni giôùi veà göông haïnh laøm vieäc vaø saùng taùc trong suoát maáy ngaøn naêm cuûa lòch söû Phaät giaùo Vieät Nam.
Nhôù ñeán Ngöôøi laø toâi nhôù ñeán moät vò Ni Tröôûng ñaõ ñaøo taïo neân nhieàu theá theä Ni sö, Sö coâ maø nhieàu ngöôøi trong soá ñoù ñaõ ñoùng goùp khoâng nhoû vaøo söù maïng truyeàn baù chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät, laøm lôïi laïc con ngöôøi vaø daân toäc Vieät Nam. Duø cho sau naøy, nhuïc thaân cuûa Ni Tröôûng khoâng coøn nöõa nhöng toâi vaãn tin töôûng raèng teân tuoåi, hình aûnh vaø tinh thaàn phuïng söï chaùnh phaùp cuûa Ngöôøi luoân soáng maõi trong loøng cuûa Ni boä Vieät Nam, trong Phaät giaùo Vieät Nam hoâm nay vaø maõi maõi veà sau.
Daàu cho coù phaûi vónh bieät Ngöôøi trong noãi ñau khoù taû, trong söï nhaän thöùc leõ voâ thöôøng taïm bôï, trong hoaøi baûo phuïng söï chuùng sanh chöa troïn veïn, nhöng vôùi nieàm tin beàn vöõng veà moät töông lai töôi saùng cuûa Ni boä mieàn Nam Vieät Nam noùi rieâng vaø cuûa Ni boä Phaät giaùo Vieät Nam noùi chung, toâi kính mong vaø tin töôûng raèng quyù Ni sö vaø Sö coâ ñeä töû cuûa Ngöôøi seõ laøm cho nhöõng giaùo huaán vaø haønh ñoäng baûo veä chaùnh phaùp cuûa Ngöôøi trôû thaønh hieän thöïc. Ñöôïc nhö vaäy thì noãi ñau voâ thöôøng seõ khoâng coøn laø noãi ñau nöõa maø laø ñaàu nguoàn cuûa Phaät söï ñoä sanh, cuûa an laïc, giaûi thoaùt trong theá giôùi töû sanh nhö quy luaät naøy.
Toâi mong sao söï ra ñi cuûa Ni Tröôûng khoâng phaûi laø söï maát maùt cho Ni chuùng maø laø söï caûnh tænh Ni chuùng nhieàu hôn veà nguyeân lyù sanh-giaø-beänh-cheát, maø coá gaéng noã löïc heát mình trong söï nghieäp hoaèng phaùp lôïi sanh, ñem aùnh saùnh chaân lyù töø bi vaø trí tueä cuûa Phaät giaùo vaøo cuoäc ñôøi nhieàu u meâ, taêm toái naøy. Söï ra ñi cuûa Ngöôøi coù chaêng chæ laø baøi giaùo huaán cho taát caû chuùng ta, nhöõng ai chæ môùi tu taäp cho baûn thaân mình, nhöõng ai chæ giôùi haïn mình trong khuoân khoå lôøi kinh tieáng keä maø chöa daán thaân vaøo söï nghieäp ñoä sanh, chöa taém mình trong bieån Phaät hoïc, ñeå goùp phaàn laøm saùng soi chaùnh phaùp cho Phaät töû Vieät Nam, cho vaên hoïc Phaät giaùo, cho daân toäc Vieät Nam vaø cho vaên hoùa daân toäc. Do ñoù, toâi tin raèng söï ra ñi cuûa Ngöôøi seõ laø nguoàn ñoäng cô khoâng gì coù theå cöôûng laïi ñöôïc cho söï vöôn daäy vaø tröôûng thaønh cuûa taát caû Ni chuùng tu hoïc theo ngöôøi: Haõy noi göông Ngöôøi laøm xaùn laïn chaùnh phaùp taïi cuoäc ñôøi naøy, nhö Ngöôøi ñaõ töøng khoå coâng thöïc hieän vaø chæ daïy.
Cuoäc ñôøi vaø haïnh nguyeän cuûa Ngöôøi ñaõ goùp phaàn toâ boài cho caây Boà-ñeà Vieät Nam maõi toát töôi, cho caây ñôøi Vieät Nam vöôn tôùi söï soáng an laïc, cho Phaät giaùo vaø Daân Toäc maõi maõi beân nhau. Ngöôõng mong quyù Ni sö, quyù Sö coâ, quyù Phaät töû ñeä töû cuûa Ngöôøi haõy tieáp noái söï nghieäp cuûa Ngöôøi, ñem ñuoác tueä cuûa Ngöôøi truyeàn ñi khaép nôi, thaép saùng ngoïn ñeøn chaùnh phaùp khaép ñoù ñaây, ñeå laøm toû saùng chaát lieäu an laïc, giaûi thoaùt cho baàu trôøi Vieät Nam hoâm nay vaø mai sau.
Thaønh kính vónh bieät Ngöôøi trong theá giôùi dieät sanh.
Kính mong maõi gaëp ñöôïc Ngöôøi trong göông haïnh ñoä sanh thoaùt tuïc.

New Delhi, ngaøy 27 thaùng 11 naêm 1997.

Tyø-kheo Thích Nhaät Töø,

caån buùt. 

Source: Ñaïo Phaät Ngaøy Nay
 

---

Nghe boä baêng Kinh Hoa Nghieâm, Ni tröôûng Nhö Thanh löôïc giaûi
Trang MUÏC LUÏC
Trang chính