Ñeà taøi chuùng toâi seõ trình baøy cho quyù Taêng Ni vaø Phaät-töû hoâm nay laø luïc-taëc vaø luïc-thoâng. Thöôøng ngöôøi theá gian coù ñieàu gì giaän doãi hay noùi "noåi tam baønh luïc taëc". Vaäy luïc taëc laø gì ? Chöõ taëc laø keû cöôùp, keû giaëc. Trong kinh Phaät luoân luoân daïy, moãi chuùng ta coù ñuû saùu caên laø maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù. Saùu caên ñoù neáu meâ laàm bò saùu traàn loâi cuoán thì saùu caên bieán thaønh luïc taëc. Coøn neáu chuùng ta kheùo tu, kheùo gôõ, khoâng cho dính nhieãm saùu traàn thì saùu caên lieàn thaønh luïc thoâng.
Nhö vaäy thì maét, tai, muõi, löôõi…. cuûa chuùng ta laø luïc taëc maø cuõng laø luïc thoâng. Chæ khaùc moät beân khoâng bieát tu ñeå cho dính nhieãm, coøn moät beân bieát tu gôõ boû khoâng cho dính nhieãm. Nhö maét chuùng ta thaáy vaät gì ñeïp lieàn traàm troà khen ngôïi roài sanh taâm öa thích. Ñoù goïi laø dính, laø nhieãm. Nhö vaäy con maét laø moät ñöùa giaëc. Vì dính nhieãm vôùi saéc traàn cho neân noù phaù hoaïi coâng ñöùc laønh cuûa mình, do ñoù goïi noù laø giaëc, laø keû cöôùp. Caùc vò naøo tu maø thaáy ngöôøi ñeïp, ñoà vaät ñeïp, hoa ñeïp lieàn chuù yù, khen ngôïi, chính laø bò moät ñöùa giaëc daãn ñi roài.
Keá ñeán loã tai nghe lôøi khen, tieáng cheâ. Nghe lôøi khen, trong loøng chuùng ta vui möøng; bò cheâ, chuùng ta phieàn naõo, ñoù laø ñöùa giaëc thöù hai. Bôûi vì vui möøng laø hieáu danh, phieàn naõo laø beänh hoaïn neân noù cöôùp maát coâng ñöùc laønh cuûa chuùng ta.
Loã muõi cuõng vaäy. Khi ta ñi qua nhöõng choã coù hoa thôm, coù muøi ngoït ngaøo thì öa thích, coøn qua nhöõng choã coù muøi hoâi thoái thì khoâng öa. Nhö vaäy loã muõi ñaõ phaù hoaïi coâng ñöùc cuûa chuùng ta. Ñoù laø ñöùa giaëc thöù ba.
Ñeán löôõi cuûa chuùng ta. Khi moùn ngon chuùng ta thaáy thích, aên moùn dôû chuùng ta böïc boäi. Thích moùn ngon maø khoâng ñöôïc aên, gheùt moùn dôû maø bò aên hoaøi ñaâm ra böïc boäi. Vaäy caùi löôõi thích ngon, chaùn dôû ñoù laø ñöaù giaëc thöù tö.
Thöù naêm laø xuùc chaïm. Xuùc chaïm nhöõng gì eâm aùi, ta coù caûm giaùc thích thuù; xuùc chaïm nhöõng gì thoâ nhaùm khoù chòu thì chuùng ta gheùt. Nhöõng xuùc chaïm ñoù laøm chuùng ta ñaém meán, say meâ hoaëc laøm chuùng ta khoù chòu chaùn gheùt, neân noù laø ñöùa giaëc thöù naêm.
Ñöùa thöù saùu laø yù. YÙ chuùng ta tieáp xuùc vôùi phaùp traàn, traàn naøy hôi thaàm kín moät chuùt. Khi chuùng ta nhôù hình aûnh ngöôøi phaù hoaïi mình thì böïc boäi, nhôù hình aûnh ngöôøi thöông meán mình lieàn deã chòu. Ñoù laø ñöaù giaëc thöù saùu.
Chuùng ta haõy thaät thaø xem xeùt coù phaûi saùu caên laø saùu ñöùa giaëc khoâng ? Neáu phaûi thì chuùng ta coøn coâng ñöùc hay maát coâng ñöùc ? Nuoâi saùu ñöùa giaëc phaù phaùch naøy thì coâng ñöùc chuùng ta tieâu tan heát. Nhö vaäy chuùng ta tu laø phaûi laøm sao ñöøng ñeå saùu caên dính nhieãm vôùi saùu traàn. Ñoù laø ñuoåi ñöôïc saùu ñöùa giaëc hay coøn goïi laø luïc taëc, neáu khoâng boïn chuùng seõ laøm hö hoaïi caùc coâng ñöùc cuûa chuùng ta. Moãi vò haõy töï kieåm laïi mình ñeå coá gaéng kheùo tu.
Toâi daãn moät hình aûnh maø moïi ngöôøi ñeàu deã thaáy, deã nhôù. Khi vaøo chuøa chuùng ta thöôøng thaáy thôø moät vò Boà taùt hình töôùng maäp maïp, mieäng cöôøi toe toeùt. Ñoù laø Boà Taùt Di Laëc. Coù töôïng Boà taùt ngoài vôùi saùu ñöùa treû, ñöùa moùc con maét, ñöùa choïc loã tai, ñöaù kheàu loã muõi, ñöùa thoït vaøo mieäng v.v… Saùu ñöùa choïc phaù nhö vaäy nhöng Boà taùt vaãn cöôøi, khoâng böïc boäi, khoâng raày raø gì heát. Saùu ñöùa treû ñoù töôïng tröng cho luïc taëc. Maëc duø chuùng noù choïc phaù nhöng Ngaøi vaãn thanh thaûn töï taïi. Saùu ñöaù giaëc töùc laø maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù duø bò quaáy nhieãu nhöng Boà taùt vaãn töôi cöôøi, chöùng toû Ngaøi ñaõ thaéng ñöôïc luïc taëc. Chieâm ngöôõng hình töôïng Ngaøi, chuùng ta phaûi hoïc theo göông cuûa Ngaøi. Moät vò Boà taùt luùc naøo cuõng thong dong töï taïi, khoâng buoàn phieàn, böïc boäi. Nhö vaäy luïc taëc ñoái vôùi Ngaøi ñaõ thaønh luïc thoâng roài.
Chuùng ta tu phaûi laøm sao chuyeån luïc taëc thaønh luïc thoâng môùi laø ngöôøi thaéng traän. Coøn neáu bò luïc taëc nhieãu loaïn thì thaønh ngöôøi thua traän. Trong kinh A Haøm chö Phaät coù keå caâu chuyeän moät ñaøn khæ ñi aên. Khæ chuùa ra leänh taát caû khæ con phaûi ñi chung ñaøn, theo sau khæ chuaù, khoâng ñöôïc ñi taûn maùc. Trong ñoù coù moät khæ con thaáy khæ chuaù ñi tröôùc, gaëp thöùc aên ngon khæ chuaù löôïm aên heát, neân noù taùch ñaøn ñi rieâng leû ñeå kieám aên. Khi thaáy mieáng moài thôm ngon, noù lieàn duøng chaân tröôùc chuïp laáy, khoâng ngôø ñaây laø baãy cuûa thôï saên ñaõ gaøi chaát nhöïa xung quanh neân noù bò dính tay. Dính tay naøy noù laáy tay kia gôõ neân cuõng dính luoân. Keá laáy chaân sau gôõ cuõng bò dính, coøn laïi moät chaân coá böôi cuõng dính. Nhö vaäy dính heát boán chaân, noù duøng caùi ñuoâi ngoe ngoe moùc cuõng bò dính. Sau cuøng noù laáy caùi mieäng quaëp gôõ neân bò dính luoân. Boán chaân, ñuoâi, mieäng, caû saùu thöù bò dính, heát cuïc cöïa. Chuù thôï saên ñeán löôïm boû voâ gioû, quaûy veà.
Phaät möôïn ví duï naøy ñeå noùi chö Taêng, chö Ni tu haønh nöông caùc baäc ñaïo ñöùc. Nhöng khi thaáy Phaät töû cuùng döôøng caùc Hoaø thöôïng, khoâng cuùng cho mình thì caûm thaáy buoàn vì ngheøo thieáu, neáu muoán ra rieâng ñeå ñöôïc ngöôøi ta quyù troïng hôn. Cuõng nhö chuù khæ con coøn trong ñaøn, thaáy khæ chuùa höôûng heát nhöõng thöùc aên ngon neân baát bình, môùi boû ñaøn. Vì thieáu kinh nghieäm, khoâng bieát ñaâu laø moài ngöôøi ta baãy, ñaâu laø thaät neân gaëp gì löôïm naáy môùi dính tay chaân cho ñeán saùu caên, khoâng coøn giaãy giuïa ñöôïc nöõa. Vì vaäy bò thôï saên löôïm boû voâ gioû.
Ñöùc Phaät duï mieáng moài laø sauù traàn. Moät tay bò dính roài thì caû saùu boä phaän bò dính heát. Baãy nhöïa cuûa thôï saên duï cho saùu caên dính vôùi saùu traàn. Khi saùu caên dính vôùi saùu traàn roài thì thôï saên (duï cho Ma vöông ) xaùch ñi ñaâu cuõng phaûi chòu. Chuùng ta tu neáu khoân ngoan thì nhö con khæ ñi theo ñaøn, coù ngöôøi baûo hoä. Khæ con khoâng dính baãy neân ñöôïc töï do, duø aên ít moät chuùt cuõng khoâng sao. Coøn muoán aên ngon, ñi rieâng laïc ñaøn thì bò maéc baãy raát laø tai haïi.
Nhö vaäy saùu caên dính vôùi saùu traàn töùc chuùng ta bò Ma vöông daãn ñi. Noù bieåu chuùng ta laøm gì chuùng ta ñeàu phaûi nghe theo, khoâng chaïy ñaâu ñöôïc heát. Chö Taêng Ni tu bao nhieâu naêm gôõ ñöôïc maáy traàn, coøn laïi maáy traàn ? Neáu dính heát thì thoâi coi nhö ñaàu haøng Ma vöông, coøn neáu dính moät hai caên thì coøn giaãy giuïa ñöôïc. Ma vöông chöa daùm naém coå loâi ñi. Hieåu nhö vaäy, chuùng ta môùi thaáy söï tu quan troïng. Haøng ngaøy maét ñoái saéc, tai ñoái thanh, muõi ñoái höông, mieäng ñoái vò, thaân ñoái xuùc, yù ñoái phaùp traàn khoâng bò dính keït, ñoù laø chuùng ta giaûi thoaùt. Neáu coøn dính keït thì chuùng ta bò Ma vöông daãn di traàm luaân trong luïc ñaïo luaân hoài. Nhö vaäy giaûi thoaùt laø khoâng dính maéc, coøn dính maéc laø khoâng giaûi thoaùt.
Nhö chuùng toâi vöøa keå, hình aûnh con khæ bò dính nhöïa neân maát töï do. Neáu khoâng dính thì ñöôïc töï do, ñoù laø luïc thoâng. Ngöôïc laïi coøn dính maéc laø luïc taëc. Taêng Ni tu ñöøng ñeå cho caên dính vôùi saùu traàn thì chuùng ta ñöôïc töï taïi giaûi thoaùt. Coøn bò dính nhieãm thì maát heát töï do, ñoù laø goác cuûa söï tu.
Toâi xin daãn theâm chuyeän cuûa Luïc toå Hueä Naêng vôùi Nguõ toå Hoaèng Nhaãn, Nguõ toå ñem kinh Kim Cang ra giaûng cho Ngaøi nghe. Kinh Kim Cang coù hai caâu hoûi cuûa toân giaû Tu Boà Ñeà. Caâu thöù nhaát : "Ngöôøi phaùt taâm caàu Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, laøm theá naøo ñeå haøng phuïc ñöôïc taâm aáy ?". Caâu hoûi thöù hai : "Ngöôøi phaùt taâm caàu Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, laøm theá naøo ñeå an truï ñöôïc taâm aáy ?". Phaàn an truï taâm, Luïc toå nghe giaûng tôùi caâu "Baát öng truï saéc sanh taâm, baát öng truï thanh, höông, vò, xuùc, phaùp sanh taâm. Öng voâ sôû truï nhi sanh kyø taâm", Ngaøi lieàn ñaïi ngoä vaø thoát to leân : "Ñaâu ngôø taùnh mình xöa nay thanh tònh, ñaâu ngôø taùnh mình voán khoâng sanh dieät v.v..". Nguõ toå bieát Ngaøi ñaõ ngoä neân truyeàn y baùt vaø Ngaøi trôû thaønh vò Toå thöù saùu.
Nhö vaäy, Phaät daïy muoán taâm yeân oån, an truï thì khoâng neân sanh taâm dính keït nôi saéc, thanh, höông, vò, xuùc, phaùp. Saùu caên khoâng bò dính keït saùu traàn laø an truï taâm. Coù nhieàu vò tu hoaëc ngoài nieäm Phaät hoaëc toïa thieàn nhöng taâm cöù chaïy hoaøi. Chaïy theo saùu traàn, nhôù ngöôøi naøy, nhôù vieäc kia v.v… neân taâm bò roái loaïn. Neáu bieát giöõ taâm khoâng cho dính vôùi saùu traàn thì taâm an truï. Maø taâm an truï thì tieán ñeán quaû vò Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc khoâng khoù. Do ñoù chuùng ta môùi thaáy yù nghóa cuûa kinh Kim Cang ñaõ khai ngoä cho Luïc toå laø vaäy.
Keá ñaây, toâi daãn kinh Laêng Nghieâm. Toân Giaû A Nan hoûi Phaät :
- Baïch Theá Toân, caùi gì laø caên baûn cuûa luaân hoài sanh töû, caùi gì laø caên baûn cuûa Boà ñeà Nieát Baøn ?
Khi Ngaøi hoûi caâu naøy, Ñöùc Phaät Thích Ca chöa traû lôøi thì möôøi phöông chö Phaät öùng thinh ñoàng noùi raèng :
- Naøy A Nan, coäi goác cuûa caên baûn phieàn naõo, luaân hoài sanh töû laø saùu caên cuûa oâng. Coäi goác cuûa Boà ñeà Nieát Baøn cuõng laø saùu caên cuûa oâng.
Roõ raøng khoâng rieâng gì Ñöùc Phaät Thích Ca noùi saùu caên laø goác sanh töû, saùu caên laø goác Boà ñeà Nieát baøn, maø möôøi phöông chö Phaät ñeàu "Dò khaåu ñoàng aâm" (khaùc mieäng ñoàng lôøi) phaùt ra lôøi nhö theá.
Do ñoù chuùng ta tu phaûi laøm sao ñeå chính mình döùt heát luaân hoài sanh töû, ñeå ñaït ñöôïc Boà ñeà Nieát Baøn. Ñoù laø goác cuûa söï tu. Coøn neáu chuùng ta vaãn bò phieàn naõo keùo loâi, vaãn ñi trong luaân hoài sanh töû thì söï tu ñoù khoâng coù coâng hieäu. Nhö vaäy laø uoång côm cuûa ñaøn na thí chuû. Muoán cho coù coâng hieäu, khoâng uoång côm cuûa ñaøn na tín thí thì phaûi bieát roõ saùu caên laø coäi goác cuûa sanh töû, ñöøng ñeå cho noù dính, ñöøng ñeå cho noù nhieãm. Coù theå, chuùng ta môùi ñuùng laø ngöôøi tu caàu giaûi thoaùt sanh töû.
Saùu caên töø ñaâu maø ra ? Noù saün nôi chuùng ta, maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù ôû ngay thaân mình chôù coù xa ñaâu. Chæ caàn ñöøng ñeå dính nhieãm laø ñaõ kheùo tu. Chôù neáu chuùng ta aên chay khaéc khoå, tuïng kinh raát nhieàu maø ai ñoäng tôùi lieàn noåi saân, caùi gì ñeïp thì öa thích, tu nhö vaäy coù keát quaû khoâng ? Maét thaáy saéc ñeïp loøng meâ thích, tai nghe tieáng cheâ trong buïng böïc boäi, nhö vaäy laø chöa gôõ ñöôïc caùc caên dính vôùi caùc traàn. Chöa gôõ ñöôïc thì laøm sao chuùng ta giaûi thoaùt sanh töû, cho neân treân ñöôøng tu chuùng ta phaûi coá gaéng noã löïc, laøm sao gaëp caûnh vui, caûnh buoàn v.v.. chuùng ta vaãn töï taïi. Ñoù laø giaûi thoaùt thaät söï. Neáu chiû coù hình thöùc, khoâng giöõ ñöôïc saùu caên cuûa mình thì khoù giaûi thoaùt. YÙ nghóa Phaät daïy heát söùc roõ raøng.
Trong nhaø Thieàn coù caâu chuyeän naøy. Ngaøi Ngöôõng Sôn – Hueä Tòch thuoäc heä Quy Ngöôõng. Luùc coøn ñi tham-vaán, Ngaøi ñeán hoûi Thieàn-sö Trung Aáp – Hoàng Aân :
(coøn tieáp)
(Tuaàn-baùo Giaùc Ngoä)
Trang MUÏC LUÏC