KINH ÑAÏI BAÛO TÍCH – PHAÙP HOÄI 48 :

PHAÙP HOÄI THAÉNG MAN PHU NHAÂN

HT. THÍCH TRÍ QUAÛNG

Thaéng Man laø con gaùi cuûa vua Ba-Tö-Naëc, laáy choàng laø vua ôû nöôùc laân caän Xaù Veä, trôû thaønh hoaøng haäu. Taâm taùnh cuûa baø raát hieàn haäu, nhöng baø laïi coù khaû naêng thuyeát phuïc ngöôøi. Ñaây laø ñieåm ñaëc bieät maø chuùng ta caàn suy nghó ñeå hoïc. Trong trieàu, töø treân xuoáng döôùi, keå caû quoác vöông ñaïi thaàn, khoâng ai coù yù traùi laïi hoaøng haäu Thaéng Man. Ngöôøi nöõ maø khieán cho choàng vaø moïi ngöôøi neå phuïc, khoâng phaûi laø vieäc ñôn giaûn.

Vieäc chính yeáu cuûa Thaéng Man laø ñaït cho ñöôïc nhöùt thieát trí, noùi theo ngaøy nay laø naém baét ñöôïc chaân lyù. Thieát nghó höôùng tu haønh cuûa chuùng ta ngaøy nay cuõng laø laøm theá naøo ñeå naém baét ñöôïc chaân lyù, töùc nhìn söï vaät thaáy chính xaùc hoaøn toaøn, thì môùi coù theå ñieàu ñoäng ngöôøi.

Muoán laøm ñöôïc nhö vaäy, phaûi caét boû chaáp ngaõ vaø ngaõ sôû.Vì coøn chaáp ngaõ vaø ngaõ sôû thì khoâng theå nhìn söï vaät khaùch quan, nhaát ñònh phaïm sai laàm, phaûi thoï quaû baùo. Coù theå noùi khi tu, caùi maø chuùng ta khoù boû nhaát laø yù nieäm veà toân giaùo cuûa ta, ta laø Phaät töû, ta laø ngöôøi tu theo Phaät giaùo. Ta coù laäp tröôøng rieâng nhö vaäy, thì caùc toân giaùo khaùc cuõng coù laäp tröôøng cuûa hoï. Vaø khi ñaõ coù laäp tröôøng rieâng, thaáy söï vieäc khoâng theå khaùch quan, töø ñoù caùi gì cuûa Phaät giaùo, chuùng ta phaûi binh vöïc, cuûa ñaïo khaùc duøø ñuùng, chuùng ta cuõng caét xeùn bôùt, traùi vôùi coát loõi cuûa ñaïo Phaät laø thaáy ñuùng söï thaät. Chuùng ta tu phaûi xoaù boû sai phaïm naøy caøng sôùm caøng toát.

Muoán tu taäp phaùp naøy, phaûi boû sôû höõu cuûa chuùng ta tröôùc, boû sôû höõu vaät chaát vaø keá laø sôû höõu tinh thaàn. Boû vaø xem coù bò maát maùt gì hay khoâng. Côõ nhö caùc thaày coâ maø boû thì coi chöøng gioáng nhö qua soâng, chöa bieát bôi maø boû thuyeàn beø laø cheát. Rieâng toâi ñang taäp boû vaø thöû boû, khoâng caàn vaät chaát, khoâng caàn quaûn lyù, khoâng nghó tôùi quyeàn lôïi, chæ lo truyeàn baù chaùnh phaùp, nhöng ñeán ñaâu cuõng coù côm aên, choã ôû. Phaûi xeùt laïi vò trí cuûa mình ñeán möùc naøo môùi coù theå boû, boû maø khoâng maát môùi neân boû. Ñaït ñeán quaû vò Phaät, boû taát caû, nhöng ñöôïc taát caû. Boà taùt thì boû ñöôïc moät phaàn, coù moät phaàn coâng ñöùc. Vì vaäy, Boà taùt haønh ñaïo theo nhaân duyeân, coâng ñöùc cuûa mình maø thoâi; vöôït ngoaøi möùc giôùi haïn naøy khoâng theå ñöôïc. Khi sang Nhaät, toâi thöû ñeán ôû nhaø thôø xem ngöôøi khaùc toân giaùo ñoái xöû vôùi mình ra sao. Quaû thaät, hoï cuõng doïn phoøng cho toâi ôû vaø ñaõi thöùc aên chay ñaøng hoaøng nhö ôû chuøa.

Baét ñaàu chuùng ta taäp xaû moät phaàn, baèng caùch ta lo cho Taêng Ni, Phaät phaùp, thì Taêng Ni, töï vieän, Phaät phaùp baáy giôø trôû thaønh maïng soáng cuûa ta. Caùc thaày coâ ñöøng neân nghó chuøa laø cuûa rieâng mình, vì chæ moät yù nieäm nhö vaäy laø ñoaï. Döùt khoaùt raèng chuøa laø cuûa töù chuùng hay thaäp phöông ñaøn na tín thí. Neáu ta buoân baùn, sang nhöôïng chuøa thì phaïm toäi khoâng tha thöù ñöôïc vaø moùn nôï naøy cuõng khoâng theå naøo traû cho noåi. Ta nôï moät ngöôøi coøn coù theå ñöôïc, sanh laøm traâu ngöïa cuõng traû ñöôïc. Nhöng sang ñoaït chuøa laø taøi saûn chung cuûa thaäp phöông baù taùnh, quaù nhieàu ngöôøi, neân khoâng theå traû heát, thaäm chí coù ngöôøi chæ huøn moät ñoàng xaây chuøa, hoï cuõng ñaõ coù phaàn coâng ñöùc trong ñoù.

Laø ñeä töû Phaät, ñöùng ôû laäp tröôøng chaùnh phaùp, chuùng ta hieán thaân cho ñaïo, heát loøng vì ñaïo, tieán thaân trong ñaïo. Baûn thaân toâi khoâng coù gì, ñöôïc tu hoïc ôû Phaät hoïc ñöôøng Nam Vieät, sau ñoù treân böôùc ñöôøng haønh ñaïo, ñeán ñaâu toâi boài ñaép cho ñaïo, bieán con ngöôøi toâi thaønh sôû höõu cuûa Giaùo hoäi, cuûa Tam baûo. Vì vaäy taát caû vieäc laøm cuûa toâi laø do Giaùo hoäi ñeà cöû, goïi laø Taêng sai. Chö Taêng phaân boå laøm gì, ta heát loøng laøm coâng ñöùc môùi sanh.

Baét ñaàu ta laøm ñöôïc coâng ñöùc trong moät vuøng, töø töø tieán leân laøm cho caû thaønh phoá vaø caû nöôùc. Coâng ñöùc chuùng ta cöù nhö vaäy môû roäng. Vaø khi taâm löôïng chuùng ta vì ñaïo vì chuùng sanh trong phaùp giôùi thì taát caû phaùp giôùi ñeàu bieán thaønh sôû höõu cuûa chuùng ta.

Hoaøng haäu Thaéng Man tu Ñaïi thöøa chæ laäp moät haïnh, moät nguyeän laø doàn taát caû naêng löïc cho nhöùt thieát trí ñeå thaáy bieát taát caû. Vaø ñaït nhöùt thieát trí roài, theo caùi thaáy ñoù maø laøm, baø môùi coù theâm ba nguyeän nöõa.

Nguyeän thöù nhaát vì ñaïo khoâng tieác thaân maïng, mieãn ñaïo coøn môùi quan troïng. Theo Thaéng Man, xaùc thaân naøy laø caùt buïi phuø du, tröôùc sau gì noù cuõng phaûi hoaïi dieät. Vì vaäy, neáu caàn ñeå xaùc thaân cheát cho ñaïo coøn soáng maõi theo thôøi gian. Ñoù laø nieàm vinh haïnh lôùn cuûa baø, vì ñaõ coù ñoùng goùp lôùn cho ñaïo soáng coøn.

Vì vaäy, ngöôøi tu thöôøng phaùt nguyeän khoâng tieác thaân maïng, ñaïo caàn, chuùng ta saün saøng cheát. Soáng cheát ñeàu vì ñaïo. Khoâng coù taâm nieäm naøy, khoâng bao giôø nhaäp ñaïo ñöôïc. Duø tu laâu cuõng khoâng phaûi ñeä töû Phaät, khoâng theå ñöùng trong giaùo phaùp Phaät. Ngöôøi soáng trong giaùo phaùp Phaät thì khoâng caàn gì, nhöng khoâng thieáu gì. ÔÛ ngoaøi giaùo phaùp, ham muoán ñuû thöù, nhöng ñöôïc tröôùc maát sau. Toâi thaáy roõ ngöôøi vì ñaïo thöôøng lao vaøo laøm vieäc khi khoù khaên, nhöng thaønh coâng ai höôûng cuõng ñöôïc. Ngöôøi khoâng vì ñaïo, khoù thì khoâng coù hoï, nhöng thaønh töïu thì voã ngöïc xöng danh. Qua hai giai ñoaïn lòch söû cho thaáy roõ tröôùc phaùp naïn 1963 vaø tröôùc 1975, Taêng Ni traøn ngaäp, nhöng sau ñoù, coøn raát ít ngöôøi ôû laïi vôùi ñaïo. ÔÛ laïi ñöôïc vôùi ñaïo laø ngöôøi thaáy ñaïo, vì ñaïo, khoâng coù quyeàn lôïi gì nhöng baèng loøng soáng cheát vôùi ñaïo. Vì vaäy, hoï ñöôïc Phaät hoä nieäm, ñöôïc quaàn chuùng quyù meán.

Nguyeän thöù hai laø tuøy duyeân ñeå phieàn naõo khoâng phaùt sinh, hoaøn caûnh nhö theá naøo, baø cuõng chaáp nhaän. Chuùng ta theo daáu chaân Phaät cuõng vaäy, vì ñôøi soáng ñôn giaûn, ta thanh thaûn, khoâng coù nhu caàu cho rieâng mình. Hieän höõu cuûa chuùng ta ñeå ñaùp öùng nhu caàu cuûa quaàn chuùng, cuûa xaõ hoäi, cuûa Giaùo hoäi. Tuøy duyeân vôùi Giaùo hoäi thì coâng cöû vieäc gì chuùng ta theo ñoù laøm. Khoâng tuøy duyeân hay khoâng theo Giaùo hoäi, cöû chuùng ta ñi vuøng saâu, xa, chuùng ta thaáy nguy hieåm neân ôû thaønh phoå ñeå coù quyeàn lôïi. Vì töôûng ôû thaønh phoá toát, sung söôùng, nhöng sau cuøng chuùng ta laïi teä theâm, khoå hôn. Thaät vaäy, thöïc teá cho thaáy caùc thaày toát nghieäp ñi xa sôï cöïc khoå. Nhöng ôû ñaây khoâng coù vieäc laøm, khoâng ñoùng goùp ñöôïc cho Giaùo hoäi, taøi bò mai moät; trong khi ngöôøi dôû hôn, veà ñòa phöông coù moâi tröôøng soáng, phaùt trieån ñöôïc.

Nhôù laïi thuôû xöa, môùi ra tröôøng, Hoaø thöôïng Thieän Hoa baûo toâi leân Baø Raù giaûng kinh, thaät thuù vò! ÔÛ thaønh phoá giaûng, luùc ñoù côõ toâi thì khoâng ai nghe. Leân xöù khæ ho coø gaùy, nhöng hoï quyù troïng mình, mang xe ñaïp röôùc veà. Luùc ñoù, coù xe ñaïp röôùc laø sang laém ! Aán töôïng ñoù baây giôø vaãn coøn soáng ñoäng trong taâm trí toâi. Leân Baø Raù khoâng coù thaày, thì mình nhoû, chöa thoï Cuï tuùc giôùi, hoï vaãn coi mình nhö Phaät soáng ! Luùc ñoù, ôû nôi ñoù laøm gì coù chuøa cao Phaät lôùn, toái toâi nguû trong caùi choøi thôø Phaät Di Ñaø baèng giaáy veõ. Hoï traûi meàn cho toâi naèm vaø hoï naèm xung quanh ñeå canh giöõ toâi, vì sôï ngoaïi ñaïo gieát mình. Tình ngöôøi thaät laø thaém thieát.

Ta phaùt nguyeän hieán thaân cho ñaïo, choã naøo ñaïo phaùp caàn thì tôùi, khoâng sôï gian lao, khoâng töø khoù nhoïc. Toâi nhaän ra ñöôïc yù naøy, ôû thaønh phoá khoâng ñoùng goùp ñöôïc coâng söùc, chæ höôûng thuï, heát phöôùc thì ta ñoaï, khoâng ñöôïc ôû chuøa, maëc aùo tu nhöng bò ngöôøi xem thöôøng. Traùi laïi, töï nhôù nghó mình coù coâng ñöùc laøm ñeä töû Phaät, aên côm cuûa Phaät, ôû chuøa neân hieán thaân cho ñaïo, tuyø duyeân ñoä sanh, choã naøo laøm ñöôïc chuùng ta saün loøng. Khoâng ñöôïc soáng cho qua ngaøy, heát phöôùc thì muoán tu nöõa cuõng khoâng ñöôïc vì söùc khoûe khoâng coøn, ñieàu kieän khoâng coù, bò boû ngoaøi leà Giaùo hoäi, xaõ hoäi. Toâi thaáy baïn ñoàng tu vôùi mình ñaõ bò nhö vaäy.

Nguyeän thöù ba laø laøm vieäc khoâng bieát meät moûi, khoâng tieác thaân maïng, tuøy duyeân giaùo hoaù. Choã caàn chuùng ta saün loøng ñeán, vì Phaät phaùp, khoâng vì ta, laø theå hieän tinh thaàn voâ ngaõ. Sôû hoïc cuûa chuùng ta ôû giai ñoaïn naøy khoâng phaûi ôû tröôøng lôùp, baøi vôû, nhöng hoïc ñöôïc töø vieäc laøm. Caøng laøm vieäc giaùo hoaù ñoä sanh, trí khoân chuùng ta caøng naûy sanh laø nhöùt thieát trí. Toâi nhôø hoïc xong vaø laøm vieäc, thuyeát phaùp haøng chuïc naêm, neân trí caøng phaùt huy thì caøng nhaïy beùn, laïi caøng laøm ñöôïc nhieàu.

Nhôø laøm vieäc khoâng meät moûi maø trí nhaïy beùn, saùng ra, môùi böôùc sang ñaïo chuûng trí cuûa Boà taùt. Thôøi gian hoïc ôû tröôøng, tu nhò thöøa ñaït ñöôïc nhöùt thieát trí vaø daán thaân haønh Boà taùt ñaïo, coâng ñöùc sanh, coù ñöôïc hieåu bieát laø ñaïo chuûng trí. Ñaày ñuû coâng ñöùc cuûa Boà taùt haïnh thì tieán ñeán nhöùt thieát chuûng trí cuûa Nhö Lai.

Trong phaùp hoäi naøy ghi raèng hoaøng haäu Thaéng Man nhaän ñöôïc thô cuûa ngöôøi meï noùi veà Ñöùc Phaät, baø lieàn nghó ngay ñeán Phaät vaø lieàn thaáy Phaät xuaát hieän trong hö khoâng. Vaø töø choã Phaät ngöï, baø phaùt taâm ca ngôïi Phaät ñöùc. Sau ñoù, Phaät thoï kyù cho baø ñôøi ñôøi kieáp kieáp thöôøng qua laïi choán nhôn thieân, luoân ñöôïc töï taïi vaø thaønh Phaät hieäu laø Phoå Minh.

Taïi sao baø laø cö só, chæ nghó ñeán Phaät vaø phaùt taâm thì Phaät ñeán vaø ñöôïc Ngaøi thoï kyù ñôøi ñôøi kieáp kieáp khoâng ñoaï ba ñöôøng aùc vaø thaønh Phaät ? Chuùng ta thaáy vieäc tu haønh cuûa Thaèng Man quaù ñôn giaûn laïi ñöôïc keát quaû lôùn lao nhö vaäy, trong khi chuùng ta xuaát gia hoïc ñaïo, eùp mình trong khuoân khoå haøng chuïc naêm maø coøn khoâng ñöôïc gì. Phaät daïy deã, nhöng sao chuùng ta tu laâu vaãn khoâng coù keát quaû. Chuùng ta neân xeùt laïi vieäc tu haønh cuûa mình ñuùng hay sai, neáu khoâng ñöôïc keát quaû gioáng Phaät noùi, chaéc chaén chuùng ta tu sai, vì Phaät khoâng sai.

Chuùng ta sai ôû ñieåm naøo ? Theo toâi, chuùng ta sai vì khoâng thaáy mình, khoâng hieåu mình, thì laøm sao thaáy Phaät. Khoâng thaáy Phaät thì khoâng tu trong chaùnh phaùp ñöôïc, neân rôùt sang taø ñaïo.

Thaéng Man thöa vôùi Phaät raèng quan troïng nhaát laø nhieáp thoï chaùnh phaùp, noùi theo kinh Phaùp Hoa laø ñuùng nhö phaùp tu haønh vaø giöõ ñöôïc chaùnh phaùp thì phaûi ñaït ñöôïc keát quaû nhö Phaät daïy.

Chaùnh phaùp theo kinh naøy neâu leân moät soá vieäc ñôn giaûn nhö giöõ gìn giôùi luaät. Ñöông nhieân, treân böôùc ñöôøng tu cuûa chuùng ta phaûi nghieâm trì giôùi luaät, vì giôùi luaät laø thoï maïng cuûa Phaät phaùp, giôùi luaät coøn thì Phaät phaùp coøn. Vì vaäy, neáu chuùng ta soáng theo giôùi luaät thì duø Ñöùc Phaät nhaäp dieät cuõng coi nhö Ngaøi coøn taïi theá.

Tuy nhieân, giöõ giôùi khaùc vôùi chaáp giôùi. Ngöôøi giöõ giôùi bieán giôùi thaønh haïnh vaø do haïnh taïo thaønh ñöùc. Giöõ giôùi ôû daïng naøy töùc tu ñeå trôû thaønh ngöôøi ñöùc haïnh, thaønh töïu ñöôïc giôùi ñöùc nhö vaäy thì töøng böôùc thaêng hoa, ñaàu tieân laø ñöôïc giaûi thoaùt : thaân giaûi thoaùt vaø taâm giaûi thoaùt. Ngöôøi tu khoâng hieän ñöôïc töôùng giaûi thoaùt, khoâng coù taâm hoàn phoùng khoaùng, coi nhö ñoïa.

Nhôø nhieáp thoï chaùnh phaùp maø coù ñöôïc taâm hoàn phoùng khoaùng. Taâm phoùng khoaùng neáu noùi cho goïn laø 4 ñöùc taùnh : töø, bi, hyû, xaû. Thaéng Man noùi raèng baø ñoåi 4 ñöùc taùnh naøy thaønh 10 haïnh nguyeän ñeå tu.

Thöù nhaát laø baø phaùt nguyeän giöõ gìn caám giôùi, hay soáng theo maãu möïc cuûa ngöôøi coù haïnh ñöùc. Do haønh ñoäng, vieäc laøm toát laâu ngaøy cuûa baø bieán thaønh ñöùc khieán cho ngöôøi phaùt taâm. Treân böôùc ñöôøng tu, luùc coøn nhoû, chuùng ta duøng haïnh trang nghieâm thaân taâm, lôùn thì duøng ñöùc trang nghieâm. Haïnh vaø ñöùc laø giôùi cuûa Ñaïi thöøa, töùc laøm göông toát cho ñôøi, laøm lôïi ích cho ñaïo. Töø khi xuaát gia hoïc ñaïo cho ñeán nhaém maét lìa ñôøi, thöû kieåm xem ta ñaõ laøm ñöôïc gì cho ñaïo hay khoâng. Laøm ñöôïc vieäc cho ñaïo, cho chuùng, môùi coù coâng vôùi ñaïo, coù ñöùc vôùi chuùng, coâng ñöùc vieân maõn môùi khoâng uoång phí cuoäc ñôøi tu. Trong Phaät phaùp, ta laø con nôï; trong xaõ hoäi, ta laø ngöôøi aên aùm, chaéc chaén khoâng phaûi laø ñeä töû Phaät.

Khi chuùng ta thoï giôùi Sa di, Tyø kheo, Thöùc xoa, Tyø kheo Ni, cuõng chæ giöõ nhöõng giôùi naøy cho ñeán cuoái ñôøi. Maïng soáng xaû boû roài thì caùc giôùi bieät giaûi thoaùt naøy cuõng khoâng coøn, vì noù chæ coù tính caùch giai ñoaïn. Coù theå noùi vieäc thoï giôùi bieät giaûi thoaùt cuûa haøng Thanh vaên ñeå taïo ñieàu kieän cho chuùng ta tu trong khuoân maãu coá ñònh, khi cheát thì khuoân pheùp naøy cuõng chaám döùt, khoâng mang theo ñôøi sau ñöôïc.

Nhöng giôùi Boà taùt ñaõ thoï laõnh ôû kieáp naøy roài, vaãn mang theo qua kieáp sau vaø chuùng ta cuõng tieáp tuïc giöõ cho ñeán khi thaønh Phaät.

Ñoái vôùi giôùi Tyø kheo, Tyø kheo Ni…. khi phaùt taâm thoï thì coù giôùi, nhöng thoái taâm laø xaû giôùi; töùc coù thoï, coù giöõ, coù xaû. Traùi laïi, Boà taùt giôùi thaønh töïu do phaùt Boà ñeà taâm, neân khoâng coù thoï cuõng khoâng coù xaû. Khi chuùng ta phaùt taâm Boà ñeà thì ñaày ñuû giôùi ñöùc, nhöng thoái taâm thì giôùi vaãn coøn nguyeân, nhöng khoâng coù taùc duïng, neân khoâng bieán thaønh haïnh ñöùc. Tuy nhieân, ñôøi sau gaëp duyeân khai ngoä, ta phaùt taâm Boà ñeà laïi thì giôùi theå töï thanh tònh.

Ñieån hình laø tröôøng hôïp hoaøng haäu Thaéng man, chaúng nhöõng phaùt taâm Boà ñeà trong hieän taïi maø ñaõ phaùt taâm, haønh Boà taùt ñaïo ôû nhieàu öùc Phaät quaù khöù. Vì vaäy, kieáp naøy baø laäp gia ñình bình thöôøng, nhöng giôùi beân trong ñaõ coù, neân chæ nghe nhaéc ñeán teân Phaät thì töï saâu kín ñaùy loøng cuûa baø ñaõ boäc leân yù nieäm tu theo Phaät. Neáu khoâng coù haït nhaân laønh naøy,duø coù gaëp Phaät cuõng khoâng tu hay tu cuõng khoâng keát quaû, hoaëc thaáy ngöôøi tu, mình keát duyeân kính tin laø cuõng nhieàu roài.

Giôùi Boà taùt khoâng phaûi do giôùi sö truyeàn trao. Boà taùt Vaên Thuø, Di Laëc vaø Thích Ca môùi laø ngöôøi truyeàn trao giôùi Boà taùt. Vaên Thuø khai ngoä thì hueä chuùng ta môû, nhìn ñôøi chính xaùc, Di Laëc nhaän laøm giaùo thoï sö thì loøng ta ñöôïc an laønh. Töø ñoù, ngöôøi phaùt taâm Boà ñeà thoï giôùi xong, nhìn ñôøi saùng suoát vaø taâm hoàn thanh thaûn; khoâng phaûi thoï giôùi roài bò raøng buoäc, khoå sôû. Ñoái vôùi vieäc theá gian, ta khoâng coøn thaéc maéc buoàn phieàn vì thaáy roõ, töùc nöông ñöôïc trí Vaên Thuø vaø ñöôïc Di Laëc daïy, neân taâm chuùng ta bình oån hoaøn toaøn. Ñöôïc nhö vaäy, Ñöùc Thích Ca seõ truyeàn trao chaùnh phaùp vaø ta môùi trôû thaønh Boà taùt, laø ñeä töû cuûa Phaät Thích Ca.

Phaät Thích Ca cho bieát Thaéng Man nhieàu ñôøi ñaõ phaùt Boà ñeà taâm, haønh Boà taùt ñaïo, neân baø thöôøng luaân chuyeån trong saùu neûo luaân hoài; nhöng ñôøi ñôøi kieáp kieáp luoân ñöôïc thaéng duyeân laø thoâng minh, khoûe maïnh, coù haûo töôùng…. Xeùt ôû khía caïnh naøo cuõng thaáy Thaéng Man hoaøn haûo vì ñaõ trang nghieâm thaân taâm baèng coâng ñöùc do haønh Boà taùt ñaïo, laøm lôïi ích cho ngöôøi. Nhôø coâng ñöùc nhö vaäy, baø sanh ra laøm coâng chuùa vaø sau laïi laøm hoaøng haäu. Phöôùc ñöùc trang nghieâm thaân taâm cuûa Thaéng Man quaù ñaày ñuû, neân chæ ñoïc böùc thö cuûa ngöôøi meï noùi veà Phaät, baø ñaõ hình dung ra Phaät vaø phaùt Boà ñeà taâm.

Rieâng baûn thaân cuûa moãi ngöôøi trong chuùng ta, neáu xuaát gia maø chöa phaùt Boà ñeà taâm, chöa ñöôïc trí Vaên Thuø khai ngoä, chöa ñöôïc Di Laëc giaùo döôõng, chuùng ta coøn ñuû tham saân phieàn naõo. Nhö vaäy thì phaûi coá gaéng giöõ gìn giôùi luaät trong khuoân khoå cuûa haøng Thanh vaên, vöôït qua haøng raøo an toaøn naøy, seõ bò ñoïa.

Thaéng Man nhôø giöõ giôùi taïo thaønh coâng ñöùc neân phaùt nguyeän thöù nhaát cuûa baø ñoái tröôùc Phaät laø ñôøi ñôøi kieáp kieáp nghieâm trì giôùi luaät. Haïnh nguyeän thöù hai cuûa Thaéng Man laø luoân luoân kính troïng caùc baäc sö tröôûng.

Toâi thaáy caùc thaày coâ treû thöôøng phaïm sai laàm laø thieáu kính troïng caùc baäc toân tröôûng. Tuy gioûi, nhöng maát ñöùc khieâm cung cuõng khoâng laøm ñöôïc Phaät söï; töï thaáy mình hoïc coù baèng caáp, coøn thaày toå khoâng coù gì, laø ñoïa. Phaûi bieát raèng caùc vò toân tröôûng ôû theá heä khaùc, neân hoï hoïc khaùc, hieåu khaùc chuùng ta vaø hoï thaønh töïu ñöôïc nhöõng Phaät söï töông öng ôû thôøi ñoù laø gioûi roài, coøn chuùng ta ôû theá heä khaùc, laøm ñöôïc vieäc khaùc.

Toâi kính troïng Hoøa thöôïng Hueâ Nghieâm tuy Ngaøi khoâng hoïc nhieàu, hoaëc Hoøa thöôïng Thieän Hoa, Hoaø thöôïng Trí Tònh laø caùc vò thaân giaùo sö maø toâi theo hoïc. Nhöng toâi laøm ñaïo khaùc vôùi caùc Ngaøi ñeå thích hôïp vôùi cuoäc soáng ôû thôøi ñaïi môùi. Toâi vaãn toân kính caùc Ngaøi duø toâi coù hieåu bieát khaùc. ÔÛ thôøi kyø thaày toå cuûa chuùng ta thì theo loái hoïc töø chöông, luùc ñoù giaûng kinh töøng chöõ, töøng caâu laø gioûi laém. Hoïc boä kinh phaûi maát 10 naêm, nay chuùng ta hoïc 1 naêm. Toâi thöôøng phaân boä kinh laøm ba phaàn ñeå giaûng giaûi. Tröôùc nhaát giaûng lòch söû cuûa kinh vaø tö töôûng kinh. Phaàn thöù hai laø giaûng noäi dung hay coát loõi cuûa kinh. Vaø phaàn ba, neáu caàn, toâi trích giaûng vaøi ñoaïn kinh hay. Coøn daïy theo kieåu xöa thì hoïc cuøng kieáp cuõng khoâng heát.

Thöû nghó thaày toå cuûa chuùng ta khoâng gioûi hôn ta thì laøm sao caùc Ngaøi ñaøo taïo chuùng ta neân ngöôøi. Ta daïy lôùp ngöôøi sau cuõng phaûi un ñuùc cho hoï thaønh taøi, khoâng ñöa hoï vaøo loái moøn cuõ.

Kính troïng tuyeät ñoái caùc baäc beà treân ñi itröôùc, khoâng bao giôø ñöôïc xuùc phaïm. Hoï ñaõ an vò treân baøn thôø laø ñaõ hoaøn taát söù meänh ñoái vôùi Phaät phaùp. Coøn ta lo vieäc cuûa ta cho troøn.

Nguyeän thöù ba cuûa Thaéng Man laø tha thöù cho ngöôøi döôùi coá yù hay voâ tình xuùc phaïm ta. Muoán laøm ngöôøi lôùn, phaûi bieát tha thöù ngöôøi döôùi. Neáu khoâng tha thöù, thì ta ngang haøng vôùi hoï hay choáng phaù laïi hoï thì ta coøn thaáp hôn hoï. Khoâng kính ngöôøi treân, khoâng roäng löôïng vôùi ngöôøi döôùi, khoâng haønh Boà taùt ñaïo ñöôïc.

Ñoái vôùi ngöôøi gioûi hôn, ngöôøi coù haïnh toát, phaûi phaùt taâm tuøy hyû vôùi hoï laø nguyeän thöù tö cuûa Thaéng Man. Trong cuoäc soáng, chuùng ta töøng thaáy nhöõng ngöôøi khoâng coù haïnh tuøy hyû vôùi ngöôøi gioûi hôn mình vaø trieät tieâu hoï, taát nhieân taïo thaønh theá choáng ñoái, vieäc laøm caøng trôû neân khoù khaên hôn. Khoâng toân troïng ngöôøi taøi, chaéc chaén khoâng theå coù ngöôøi gioûi hôïp taùc vôùi ta.

Kính treân, nhöôøng döôùi, toân troïng ngöôøi hieàn taøi, nghieâm trì giôùi ñöùc laø boán ñöùc taùnh maø Thaéng Man phaùt nguyeän theå hieän trong cuoäc soáng. Thaønh töïu boán haïnh caên baûn naøy, thì tuøy duyeân laøm lôïi ích chuùng sanh, laø nguyeän thöù naêm cuûa baø.

Thöïc teá cuoäc soáng cho thaáy coù ngöôøi ñöôïc nhöõng taùnh toát vöøa noùi, nhöng laïi vaáp phaûi sai laàm laø keo kieät boûn seûn. Treân böôùc ñöôøng tu, ai laøm thuû kho coi chöøng phaïm loãi naøy, caùi gì cuõng tieác, muoán giöõ. Chuùng ta laøm coâng vieäc quaûn lyù, laõnh ñaïo phaûi bieát nhöõng gì caàn xaû cho ngöôøi, coù giöõ laø giöõ gìn cuûa Tam baûo vaø duøng cho ñuùng choã. Giöõ hö khoâng ñöôïc, duøng khoâng ñuùng choã, ñuùng ngöôøi, cuõng toäi. Toâi ngaïi giöõ taøi saûn chung cuûa Phaät phaùp laø lyù do ñoù, cuûa rieâng mình thì deã tuyø tieän söû duïng.

Khoâng keo kieát, ñaùng xaøi thì xaøi laø taùnh phaûi buoâng boû ñeå taâm hoàn nheï nhaøng. Caùc vò nhaän traùch nhieäm quaûn lyù thöôøng chia traùi tim mình ra maáy ngaên ñeå gaïo, ñöôøng, muoái v.v…. Vaø khoâng coøn ngaên naøo ñeå Phaät phaùp laø ñieàu ñaùng sôï.

Vì vaäy, Thaéng Man baûo raèng caàn giöõ ñöôïc chaùnh phaùp, thaáy chaùnh phaùp vaø tuøy duyeân haønh ñaïo. Ñöøng chaát chöùa ñaày tim oùc chuùng ta, vì mang naëng nhieàu döõ kieän, noù seõ che môø Nhö Lai taïng taâm cuûa chuùng ta. Laøm quaûn lyù tính toaùn kyõ löôõng laø phaûi, nhöng coi chöøng ñeå gaïo, ñöôøng, muoái che maát Nhö Lai taïng taâm, laøm cho hueä chuùng ta khoâng phaùt sanh ñöôïc. Chaúng leõ ñôøi tu cuûa chuùng ta chæ coù gaïo, mì ! Phaûi khaúng ñònh raèng ñoái vôùi ngöôøi tu, caàn thì caùi gì cuõng nhôù, nhöng khoâng caàn thì khoâng coù gì dính vaøo taâm, neân ñöôïc giaûi thoaùt vaø tuyø duyeân laøm lôïi ích cho ngöôøi.

Nguyeän thöù saùu cuûa Thaéng Man laø tu töù nhieáp phaùp : boá thí, aùi ngöõ, lôïi haønh vaø ñoàng söï. Nguyeän thöù baûy laø laøm choã nöông töïa cho ngöôøi baát haïnh. Ñaây laø haïnh maø ta khoâng laøm noåi. Vieäc naøy cuûa vua chuaù laøm. Coù bao nhieâu ngöôøi lang thang, raùch röôùi, ñoùi khoå, baø ñeàu nguyeän ban phaùt cho hoï ñaày ñuû, sung söôùng.

Cuoái cuøng, Thaéng Man phaùt nguyeän khoâng boû rôi ngöôøi aùc naøo. Tu haïnh Thanh vaên, choïn ngöôøi laønh laøm baïn. Nhöng tu Boà taùt ñaïo, nhöõng ngöôøi phaïm phaùp hay taát caû thaønh phaàn teä naïn xaõ hoäi laø ñoái töôïng giaùo hoùa cuûa Boà taùt. Nhöõng ngöôøi aùc xaáu naøy gaây tang toùc cho bieát bao ngöôøi, neân cöùu ñoä ñöôïc hoï, coâng ñöùc cuûa Boà-taùt laø voâ löôïng.

(Tuaàn baùo Giaùc Ngo)ä

---

Trang MUÏC LUÏC
Trang chính