KINH THUÛ LAÊNG NGHIEÂM

(SUØRAMGAMA SUØTRAÙ)

THÍCH THIEÄN SIEÂU

Kinh naøy coù teân : Ñaïi Phaät ñaûnh Nhö Lai maät nhôn tu chöùng lieãu nghóa chö Boà taùt vaïn haïnh Thuû laêng nghieâm kinh.

Xöa caùc vò Toå sö thöôøng hay phaân tích ñeà kinh do Toân giaû A-nan truøng thuyeát theo thôøi gian, khoâng gian nôi choán maø ñaët teân kinh. Coù khi duøng nhôn, coù khi duøng phaùp, coù khi duøng duï, coù khi duøng caû nhôn, phaùp, vaø duï; coù khi nhôn vaø duï; coù khi nhôn vaø phaùp, coù khi phaùp vaø duï ñeå ñaët teân.

Ví duï khi ñaët teân kinh, Ngaøi duøng nhôn ñeå ñaët teân kinh nhö : Phaät thuyeát A Di Ñaø kinh. Duøng Duï ñeà ñaët teân nhö kinh Traêng Raèm, kinh Duï Baét Raén (Nikaøya); Duøng caû duï, phaùp ñaët teân nhö: Dieäu phaùp lieân hoa kinh (Lieân Hoa laø duï, Dieäu Phaùp laø phaùp). Laïi coù kinh duøng caù nhôn, phaùp vaø duï ñeå ñaët teân nhö kinh Laêng Nghieâm naøy.

Vaäy nhôn laø gì? Ôû ñaây Nhö Lai laø nhôn, Boà taùt laø nhôn, Vaïn Haïnh laø phaùp, Thuû laêng nghieâm laø phaùp, Maät nhôn laø phaùp, Ñaïi Phaät ñaûnh laø duï.

Ñeà kinh Laêng Nghieâm ôû ñaây goàm coù 19 chöõ nhöng ñeàu dính nôi chöõ Thuû laêng nghieâm. Nhö vaäy Thuû laêng nghieâm laø gì? Thuû laêng nghieâm laø caùi ñænh, caùi choùp tam muoäi.

Trong luaän Ñaïi Trí Ñoä caét nghóa Thuû laêng nghieâm laø Kieän töôùng, laø Nhaát Thieát söï cöùu kính.

a) Kieän töôùng laø moät thöù ñònh raát coù uy löïc, noù phaân ñònh ñöôïc caùc thöù tam muoäi khaùc hoaëc nhieàu ít, saâu caïn, maïnh yeáu. Ñaây laø moät thöù ñònh coù uy löïc nhö moät vò töôùng caàm quaân bieát quaân lính cuûa mình nhieàu ít, maïnh yeáu ra sao, neân goïi laø kieän töôùng. Thuû laêng nghieâm coù uy löïc lôùn vaø maïnh, ñoù laø moät thöù ñònh khoâng lay chuyeån.

b) Nhaát thieát söï cöùu kính. Taát caû phaùp cöùu kinh roát raùo neân cuõng coù theå goïi nhaát thieát söï laø söï cöùu kinh roát raùo. Ñaây laø moät thöù ñònh maø taát caû phaùp ñeán ñoù ñeàu trôû thaønh cöùu kinh vieân maõn.

Ñònh thuû laêng nghieâm naøy laáy gì laøm theå? Noù laáy chaân tính dieäu minh laøm theå, vì ñònh naøy saâu xa ví nhö ñaûnh töôùng cuûa ñöùc Phaät.

Veà töôùng nhuïc keá cuûa ñöùc Phaät, trong taïng Nikaøya khoâng thaáy ñeà caäp, nhöng trong kinh Ñaïi thöøa thì coù töôùng nhuïc keá naøy. Nhuïc keá cuûa ñöùc Phaät laø chuùt thòt loài leân treân ñænh ñaàu neân goïi laø nhuïc keá. Nhuïc keá cuûa Phaät theo kinh ñieån Ñaïi thöøa goïi laø Voâ kieán ñænh töôùng (laø töôùng khoâng sao thaáy ñöôïc). Cuõng nhö vaäy, ñònh Thuû laêng nghieâm laáy töï taùnh dieäu minh laøm baûn theå, maø tính dieäu minh naøy cuõng khoù thaáy ñöôïc, y nhö ñaûnh töôùng cuûa Phaät, cho neân laáy ñaïi Phaät ñaûnh laøm ví duï. Nhö Lai maät nhôn laø chính ñöùc Phaät cuõng töø nôi Thuû laêng nghieâm naøy laøm nhôn tu haønh maø chöùng thaønh quaû Phaät. Nhôn ñoù laø nhôn saâu thaúm, khoù nhaän bieát, saâu nhieäm, khoù nhaän thaáy cho neân goïi laø maät nhôn.

Vaäy Nhö Lai maät nhôn laø gì? ÔÛ ñaây toâi xin minh hoïa ñeå deã hieåu hôn. Trong chuùng ta ñaây, ai tu cuõng coù maät nhôn heát. Beà ngoaøi quyù vò thaáy toâi tuïng kinh, goõ moõ, ngoài thieàn, nhöng taâm toâi ngoä lyù ñeán ñaâu, hieåu bieát cuûa toâi nhö theá naøo, ai thaáy ñöôïc? Chaéc ít ai hieåu bieát ñöôïc. Bôûi vì nhieàu khi quí vò thaáy toâi tuïng kinh caû ngaøy, nhöng taâm toâi khoâng ñöùng yeân, traùi laïi coù khi toâi chæ nieäm Phaät moät hoài maø taâm raát yeân, caùi ñoù coù ai thaáy vaø hieåu ñöôïc khoâng? Chaéc khoâng ai thaáy vaø hieåu ñöôïc, huoáng gì laø maät nhôn cuûa ñöùc Phaät tu, khoâng ai coù theå thaáy ñöôïc, neân goïi laø Nhö Lai maät nhôn. Döïa theo baûn taùnh dieäu minh tu taäp caùi nhôn haïnh nhieäm maät nhö vaäy môùi tu thaønh lieãu nghóa, chöùng nhö vaäy môùi chöùng thaønh lieãu nghóa, ngoä ñöôïc töï taùnh voâ sinh nhö vaäy môùi goïi laø lieãu nghóa. Ngoaøi caùi ñoù maø tu thì khoâng thaønh lieãu nghóa.

Trong kinh Phaät dieãn taû ngoaïi ñaïo laø keû chaáp söï giaùc ngoä giaûi thoaùt ngoaøi taâm, traùi laïi ñaïo Phaät coát laáy caùi taâm laøm choã giaùc ngoä, chæ roõ meâ laàm cho chuùng sanh. Coù moät soá ngöôøi khoâng thaáy meâ laàm giaùc ngoä ñeå maø tu thì caùi tu ñoù laø caùi tu beà ngoaøi hoaëc tu meù beân leà, chöù khoâng phaûi laø tu chính thöùc. Vì vaäy vieäc tu ñoù khoâng phaûi laø lieãu nghóa, neân Phaät laáy Thuû laêng nghieâm ñeå laøm nhôn haïnh tu haønh, nhôn haïnh ñoù trôû thaønh vi dieäu bí maät vaø tu chöùng ngoä theo nhôn haïnh ñoù töùc trôû thaønh lieãu nghóa. Lieãu nghóa töùc laø roát raùo vieân maõn.

Chö Boà taùt vaïn haïnh, neáu caùc Boà taùt coù ñöôïc vaïn haïnh thì cuõng phaûi caên cöù vaøo Thuû laêng nghieâm ñoù maø thaønh töïu vaïn haïnh cuûa Boà taùt, chöù ngoaøi ñònh Thuû laêng nghieâm ñoù maø tu thì cuõng nhö tu theo phaùp chaáp nhôn chaáp ngaõ, cuõng trôû thaønh phaùp theá gian chöù chöa phaûi thieät phaùp xuaát theá gian, cho neân chö Boà taùt vaïn haïnh laø vaäy.

Vaäy Thuû laêng nghieâm laø moät thöù ñònh laáy baûn taùnh dieäu minh laøm theå, töø ñoù taâm ñöôïc ñònh, tu haønh thaønh lieãu nhôn, muoân haïnh ñaày ñuû.

Noùi veà chö vò Boà taùt vaïn haïnh thì thöôøng thöôøng ta noùi luïc ñoä vaïn haïnh: theo Phaät giaùo Nam Truyeàn coù 10 haïnh (10 ñoä) hoaëc laø boán haïnh, theo trong kinh Nieát baøn noùi 4 haïnh laø Thaéng haïnh, Phaïm haïnh, Beänh haïnh, Anh nhi haïnh.

1. Thaéng haïnh laø tu ñònh tueä ñeå ñaït thaønh thaønh quaû.

2. Phaïm haïnh laø tu töø, bi, hæ, xaû. Baø la moân giaùo goïi laø 4 haïnh Phaïm thieân, vì ngöôøi tu haïnh töø, bi, hæ, xaû seõ trôû thaønh Phaïm thieân. Töø, bi, hæ, xaû trong töù thieàn coi nhö laø ñoái töôïng ñeå thieàn quaùn. Coøn töø, bi, hæ, xaû theo ñaïo Phaät thì noù khoâng chæ giôùi haïn trong quaùn töø bi maø coøn ôû trong haønh ñoäng, cho neân töø bi ñoù trôû thaønh Boà taùt haïnh. Toùm laïi töø bi trong töù thieàn laø töø bi trong söï quaùn töôûng chöù chöa phaûi töø bi qua thöïc haønh luïc ñoä, cuõng chöa ñaït ñöôïc töø bi tôùi caùi möùc voâ duyeân töø maø chæ coù chuùng sanh duyeân töø thoâi.

Trong töù thieàn coù quaùn töø bi, (maø töù thieàn, thì ngoaïi ñaïo cuõng coù chöù khoâng rieâng gì ñaïo Phaät môùi coù), ñoù laø ñöôøng ñi nhöng höôùng vaø ñích cuûa ngöôøi ñi khaùc nhau. Cuõng ñi treân con ñöôøng ñoù (quaùn töø bi) nhöng ñích cuûa ngoaïi ñaïo laø coi ñaây nhö ñích ñaõ ñaït ñöôïc. Rieâng Phaät giaùo thì xem ñoù nhö laø phöông tieän ñeå tôùi giaûi thoaùt, cöùu caùnh chöù chöa phaûi laø ñích cuoái cuøng.

Nhaân nay noùi veà töø bi cuûa ngoaïi ñaïo trong khi quaùn thì phaûi duyeân taâm vaøo ñoù, ñöøng taùn loaïn, noù khaùc vôùi töø bi trong ñaïo Phaät laø ñi vaøo trong söï thöïc haønh, nghóa laø aùp duïng vaøo trong luïc ñoä, trong thaéng haïnh neân goïi laø phaïm haïnh.

3. Beänh haïnh: Boà taùt khoâng beänh maø vì chuùng sanh beänh neân Boà taùt cuõng hoùa beänh. Ngaøi Duy Ma Caát noùi: "Khi naøo chuùng sanh laønh beänh thì toâi laønh". Ai cuõng muoán khoeû maïnh heát, nhöng Boà taùt thaáy chuùng sanh beänh neân beänh.

4. Anh nhi haïnh: Ñaây laø caùi haïnh anh nhi, haøi nhi. Khi coøn nhoû (anh nhi) ai noùi sao cuõng ñöôïc, voâ tö, khen cuõng nhö cheâ. Coøn ñoái vôùi ngöôøi lôùn khoù voâ tö laém, noùi naëng laø khoâng chòu ñöôïc. Do ñoù anh nhi haïnh coù hai maët: maët töï lôïi vaø soáng vôùi tinh thaàn voâ phaân bieät nhö anh nhi, ñôn giaûn, thuaàn haäu nhö treû con; coøn veà maët lôïi tha thì anh nhi haïnh coù nghóa laø ñöùc Phaät khoâng caàn laøm nhöõng vieäc nhoû nhaët nhö treû nít nhöng vì chuùng sanh maø phaûi laøm nhö hoï, thì chuùng sanh môùi thaân caän thaâm hieåu ñöôïc, töùc Phaät laøm vaø noùi nhöõng chuyeän thoâng thöôøng tuøy theo caên cô cuûa hoï.

Haïnh anh nhi laø haïnh nhö treû con chöù ngöôøi lôùn khoâng theå coù. Laïi nöõa, vì haïnh lôïi tha phaûi haï mình xuoáng, nhö trong kinh Phaùp hoa ghi: Oâng Tröôûng giaû phaûi maëc aùo dô, hoát xaùc phaân môùi gaàn guõi ñöôïc ñöùa con cuøng töû, ñang laøm thueâ hoát phaân maø ñuùng ra oâng khoâng coøn phaûi laøm nhö vaäy, ñoù laø Haïnh anh nhi. Cuõng nhö ñöùc Phaät ra ñôøi noùi lyù cao sieâu, thaâm saâu sôï chuùng sanh khoâng hieåu neân phaûi tuøy theo caên cô chuùng sanh phaûi noùi bình thöôøng:

Chö aùc maïc taùc

Chuûng thieän phuïng haønh

Töï tònh kyø yù

Thò chö Phaät giaùo.

Ñaïi yù:

Caùc vieäc aùc khoâng laøm,

Haõy laøm caùc ñieàu laønh

Töï thanh tònh yù mình,

Ñoù laø lôøi Phaät daïy.

Ñeán noãi Nhaø thô Baïch Cö Dò khi nghe OÂ Saøo Thieàn sö ñoïc nhö vaäy oâng phaûi thoát leân: "Toâi töôûng Ngaøi noùi giaùo lyù gì cao sieâu chöù ñieàu naøy em beù möôøi tuoåi cuõng hieåu ñöôïc". "Khoâng, em beù möôøi tuoåi hieåu ñöôïc chöù cuï giaø moät traêm tuoåi chöa chaéc laøm ñöôïc". Phaät noùi giaùo lyù bình thöôøng nhö vaäy coøn chöa thöïc hieän ñöôïc, huoáng gì Ngaøi noùi voâ ngaõ, voâ thöôøng, cao sieâu quaù, khi caên cô chuùng sanh coøn thaáp keùm laøm sao hieåu noåi. Ñoù cuõng laø Haïnh anh nhi.

(Taäp vaên Thaønh ñaïo )

---

Trang MUÏC LUÏC
Trang chính