KINH ÑAÏI BAÛO TÍCH : PHAÙP HOÄI 46

VAÊN THUØ THUYEÁT BAÙT NHAÕ

HT. THÍCH TRÍ QUAÛNG

(Tieáp theo vaø heát)

Trong Phaät phaùp, Baùt Nhaõ ñöôïc coi laø boä kinh cao nhaát. Neáu chuùng ta chöa ñaït ñeán trình ñoä naøy, khoâng theå hieåu ñöôïc yù nghóa Baùt Nhaõ cuûa Phaät hay cuûa Vaên Thuø thuyeát. Vì Baùt Nhaõ daønh cho caùc Ñöùc Phaät, khoâng phaûi cuûa Boà taùt, ñöông nhieân haøng nhò thöøa khoâng theå coù vaø chuùng ta thì coøn caùch xa.

Vì vaäy, chuùng ta baøn vieäc cuûa Phaät, Boà taùt ñeå coù khaùi nieäm veà Baùt Nhaõ maø thoâi. Thaät söï chuùng ta chöa coù khaû naêng hieåu Baùt Nhaõ cuûa Phaät. Chuùng ta coù boä Ñaïi Baùt Nhaõ noùi veà trí tueä Phaät vaø thu goïn thaønh Taâm kinh goïi laø Baùt Nhaõ Taâm kinh vaø kinh Kim Cang cuõng laø Baùt Nhaõ. Trong kinh Baûo Tích, phaùp hoäi naøy noùi veà Vaên Thuø Sö Lôïi thuyeát Baùt Nhaõ Ba La Maät Ña laïi khaùc nöõa. Chuùng ta bieát nhö vaäy ñeå ñöøng keït vaøo ba boä Baùt Nhaõ noùi treân vì Baùt nhaõ phaûi hieåu laø trí hay tueä giaùc cuûa Phaät.

Kim Cang Baùt Nhaõ phaù heát taát caû kieán chaáp treân theá gian, phaù boû hoaøn toaøn. Nhöng khi haøng nhò thöøa hoïc veà phaù boû kieán chaáp theá gian, hoï laïi rôi vaøo ngoan khoâng laø caùi khoâng suoâng, khoâng bieát gì gioáng nhö goã ñaù.

Toâi thí nghieäm phaùp naøy thaáy quaû ñuùng nhö vaäy. Bình thöôøng chuùng ta ñaùnh giaù, phaân bieät, suy nghó thì hieåu ñöôïc. Nhöng caøng suy tính thì caøng caùch xa ñaïo. Vaø hoïc Baùt Nhaõ, boû hieåu bieáât cuûa con ngöôøi ñeå vöôït thöùc, chuùng ta laïi thaønh voâ tri. Haøng nhò thöøa thöôøng rôi voâ tình traïng naøy, bieán chaân khoâng thaønh ngoan khoâng vaø chaáp caùi khoâng naøy maø thaønh nhò thöøa. Ñoù laø yù nghóa maø Baùt Nhaõ muoán noùi ñeán.

Ngaøi Trí Giaû so saùnh trí Baùt Nhaõ cuûa Phaät vaø söï höôùng taâm cuûa nhò thöøa veà Baùt Nhaõ gioáng nhö ma ni baûo chaâu vaø thuyû tinh. Hai thöù naøy beà ngoaøi thaáy gioáng, nhöng taùc duïng cuûa noù hoaøn toaøn khaùc nhau. Moät vieân ma ni baûo chaâu cuõng ñuû laøm cho nöôùc trong saïch, coøn caû ngaøn vieân thuûy tinh cuõng chaúng coù taùc duïng gì ñoái vôùi nöôùc. Cuõng vaäy, trí Baùt Nhaõ cuûa Phaät soi roïi giuùp cho ngöôøi thanh tònh, phaùt taâm boà ñeà, trong khi taâm Khoâng cuûa Thanh vaên chaúng taùc ñoäng lôïi laïc cho hoï vaø tha nhaân.

Giöõ hieåu bieát theo thöùc thì rôi voâ phaøm phu laø chaáp höõu. Nhöng boû hieåu bieát, trôû thaønh goã ñaù, khoâng coù gì laø rôi voâ ngoan khoâng, chaáp khoâng cuûa nhò thöøa. Ñoù laø voøng luaån quaån cuûa nhò nguyeân, khoù tìm ñöôïc nhaát nguyeân.

Baùt Nhaõ cuûa Phaät noùi vaø cuûa Vaên Thuø nhaèm ñöa ñaïi chuùng vaøo nhaát nguyeân. Chuùng ta ñang ôû nhò nguyeân, moät laø bieát theo theá gian laø thöùc, hai laø khoâng bieát. Treân böôùc ñöôøng tu, coù luùc chuùng ta dieät phieàn naõo, dieät khaùi nieäm, töôûng raèng mình ñaéc ñaïo; nhöng khoâng phaûi vaäy.

Thieàn sö coù theå nhaäp thaát trong khoaûng thôøi gian raát laâu, khoâng caàn aên uoáng, nguû nghæ, maø vaãn khoûe maïnh, raát ñaùng traân troïng. Tuy nhieân, khi xaû ñònh, hoï cuõng thaønh bình thöôøng nhö ngöôøi khaùc, khoâng ñöôïc gì. Ngaøi Trí Giaû goïi ñoù laø aùm chöùng Thieàn sö, khoâng ñaït Baùt Nhaõ. Hoaëc chuùng ta theo giaùo toâng, giaûi thích Baùt Nhaõ ñuû caùch, trong khi thöïc söï khoâng thaâm nhaäp ñöôïc Baùt Nhaõ trí cuûa Phaät, töùc ñuïng vieäc khoâng theå öùng xöû toát. Ñoù laø danh töï phaùp sö.

Thöïc chaát cuûa Baùt Nhaõ muoán noùi maø Phaät daïy vaø Vaên Thuø chæ cho chuùng ta laø caùch öùng xöû ñuùng trong cuoäc soáng, khoâng phaûi lyù thuyeát Baùt Nhaõ. Chuùng ta hoïc vaên töï cuûa Baùt Nhaõ vaø lyù luaän ñöôïc, nhöng gaëp vieäc khoâng giaûi quyeát ñöôïc. Cuõng gioáng nhö hoïc coù baèng caáp thì deã, coøn öùng duïng vaøo cuoäc soáng tu haønh cuûa mình vaø laøm cho ngöôøi thanh tònh, giaûi thoaùt theo, thì ít ai laøm ñöôïc.

Baùt Nhaõ giuùp chuùng ta hieåu bieát ñeå tu laø böôùc thöù nhaát nhaän ra tinh thaàn Baùt Nhaõ trong cuoäc soáng. Vaø böôùc thöù hai, chuùng ta cuõng truyeàn baù tinh thaàn Baùt Nhaõ ñeå ngöôøi khaùc öùng duïng ñöôïc phaùp Phaät.

Nhö vaäy, boä kinh ñaïi Baùt Nhaõ 600 quyeån vaø Baùt Nhaõ Taâm kinh cuõng chæ laø ngoùn tay chæ maët traêng. Nhöng theo Baùt Nhaõ taâm kinh, chuùng ta deã sai laàm vì kinh naøy raát coâ ñoïng. Chuùng ta coù caûm giaùc nhö kinh phuû nhaän taát caû laøm chuùng ta chôùi vôùi trong caùi khoâng aáy. Neáu theo ñaïi Baùt Nhaõ chuùng ta thaáy meânh moâng quaù, khoù thöïc hieän ñöôïc. Vaø Kim Cang Baùt Nhaõ ñoái vôùi ta caøng xa hôn nöõa.

Tuy nhieân, theo kinh Baoû Tích, hoïc Baùt Nhaõ khoâng phaûi hoïc vaên töï vaø aùp duïng Baùt Nhaõ laø öùng xöû tueä giaùc cuûa chuùng ta trong cuoäc soáng. Chuùng ta hoïc, nhöng boû taát caû sôû hoïc ñeå öùng xöû ñuùng theo töøng tình huoáng.

Ngöôøi öùng xöû gioûi trong cuoäc soáng caàn traûi qua ba giai ñoaïn. Giai ñoaïn moät, hoïc vaên töï hay kinh nghieäm. Boû vieäc hoïc ôû tröôøng lôùp ñeå ñöôïc Voâ thöôïng tueä giaùc khoâng theå naøo coù. Phaûi hoïc kinh nghieäm cuûa nhò thöøa, cuûa Boà taùt, cuûa Nhö Lai laø hoïc vaên töï Baùt Nhaõ. Noùi caùch khaùc, hoïc kinh nghieäm cuûa ngöôøi tröôùc, cuûa baäc minh trieát xöû söï theá naøo.

Vaên töï Baùt Nhaõ chæ giuùp cho ta kinh nghieäm. Nhöng coù kinh nghieäm vaø keït vôùi noù, noù raøng buoäc chuùng ta, khieán hueä khoâng sanh ñöôïc. Vì ñoái tröôùc moät vieäc xaûy ra, taát caû kinh nghieäm trong ñaàu seõ xuaát hieän ngaên chaän chuùng ta ngay. Vaø chuùng ta seõ giaûi thích, hieåu söï vieäc theo kinh nghieäm naøy, khoâng giaûi thoaùt ñöôïc.

Coù moät thôøi gian toâi cuõng rôi voâ tình traïng naøy. Hoïc kinh nghieäm theo saùch vôû, hieåu bieát theo ngöôøi xöa vaø giaûi quyeát theo hoï raát nguy haïi, rôi voâ khuoân maãu, khoâng tieán boä ñöôïc. Vì söï vaät luoân bieán ñoåi khoâng ngöøng, maø laáy vieäc hoâm nay giaûi quyeát theo ngaøy xöa thì cuøng laém chæ ñuùng ñöôïc moät nöûa, chuùng ta vaãn thaát baïi. Vì vaäy, thöïc teá chuùng ta thaáy coù nhaø chính trò, nhaø quaân söï hay phaùp sö noåi tieáng. Nhöng hoï chæ noåi tieáng moät giai ñoaïn naøo, moät vieäc naøo thoâi; sau ñoù khoâng coøn ñöôïc vaäy. Chín laàn truùng, moät laàn traät cuõng hoûng laø vieäc tu haønh cuûa chuùng ta ôû chaëng ñöôøng thöù nhaát, coøn hoïc theo saùch vôû, laøm theo kinh nghieäm.

Böôùc sang giai ñoaïn hai goïi laø quaùn chieáu Baùt Nhaõ, giuùp cho tröïc giaùc chuùng ta sanh ra. Nghóa laø phaù boû caùi chuùng ta ñöôïc ñeå khoûi chaáp voâ vaên töï Baùt Nhaõ, môùi coù caùi nhìn môùi laø nhìn thaúng vaøo söï vaät. Baùt Nhaõ cho chuùng ta caùi nhìn thöïc teá hieän tieàn. Vaø sang giai ñoaïn ba, giaûi quyeát beùn nhaïy vaán ñeà "baây giôø, ôû ñaây vaø ngöôøi naøy".

Nhìn thaúng nhö vaäy, chuùng ta môùi thaáy dieãn bieán noäi taâm cuûa ta hay taâm cuûa ngöôøi. Nhôø ñoù, kieåm soaùt ñöôïc dieãn bieán cuûa taâm thay ñoåi theo töøng hoaøn caûnh, töøng thôøi ñieåm, töøng nieäm.

Môû ñaàu phaùp hoäi, kinh ghi raèng saùng sôùm Boà taùt Vaên Thuø ñeán tònh xaù nhìn Ñöùc Phaät Thích Ca vaø Xaù Lôïi Phaát cuõng baét chöôùc nhìn theo. ÔÛ ñaây ñöa ra cho chuùng ta hai caùch nhìn cuûa nhò thöøa vaø Boà taùt nhìn veà Phaät. Ñoù laø caùi hoïc cuûa caùc Ngaøi baèng caùch nhìn dieãn bieán cuûa taâm lyù con ngöôøi thaùnh thieän laø Phaät.

Töø ñaây coù theå ruùt ra yù nghó raèng chuùng ta hoïc Phaät, hoïc Baùt Nhaõ laø hoïc caùch öùng xöû cuûa Phaät. ÔÛ thôøi ñieåm ñoù, gaëp söï vieäc ñoù, Ngaøi giaûi thích vaø xöû söï nhö theá naøo ñeå moò ngöôøi toân kính Ngaøi laø Phaät. Hoïc Baùt Nhaõ, toâi thöôøng ñaët vaán ñeà neáu laø Phaät hieän dieän baây giôø, Ngaøi seõ giaûi quyeát vieäc naøy theá naøo.

Kinh Baûo Tích daïy raèng moät Phaät noùi, Phaät khaùc khoâng laäp laïi. Hoaëc Toå daïy raèng y kinh giaûi nghóa, Phaät oan tam theá… Chuùng ta cuõng vaäy, khi öùng duïng kinh nghieäm Phaät, caàn caân nhaéc. Phaät Thích Ca laø Phaät quaù khöù soáng caùch chuùng ta haøng maáy ngaøn naêm, Ngaøi noùi phaùp cho nhöõng ñoái töôïng coù hoaøn caûnh khoâng gioáng chuùng ta, ôû quoác ñoä cuõng khaùc. Ñoù laø ñieàu chuùng ta caàn caân nhaéc, khoâng theå aùp duïng y khuoân. Thaäm chí moãi ngöôøi coù moät hoaøn caûnh, maø hoaøn caûnh cuûa chính ngöôøi ñoù cuõng luoân thay ñoåi. Thí duï hoaøn caûnh cuûa toâi luùc ôû nhaø, luùc xuaát gia, luùc ñi hoïc vaø luùc ñang laõnh ñaïo… ñeàu khaùc nhau.

Moãi laàn gaëp vieäc, toâi töï hoûi Phaät giaûi quyeát caùch naøo. Ngaøi Nhaät Lieân daïy raèng chuùng ta hoûi Phaät quaù khöù khoâng ñöôïc, phaûi hoûi Phaät hieän taïi hay möôøi phöông Phaät khoâng nhaäp dieät. Nghóa laø Phaät hueä khoâng nhaäp dieät, töùc trí tueä hay Baùt Nhaõ.

Thaät vaäy, con ngöôøi coù sanh dieät, nhöng tueä giaùc baát sanh baát dieät, khoâng bao giôø maát. Hay noùi caùch khaùc, trí tueä sanh dieät laø sanh dieät theo con ngöôøi, theo hoaøn caûnh. Chuùng ta hoûi Phaät laø hoûi Phaät hueä.

Vaø chuùng ta nhaän ra ñöôïc trí tueä thì voâ cuøng, voâ taän, voâ aûnh, voâ hình. Tuy khoâng thaáy noù, nhöng chuùng ta bieát chaéc raèng moãi ngöôøi treân böôùc ñöôøng theo daáu chaân Phaät ñeàu laáy ñöôïc moät phaàn trong voâ cuøng voâ taän cuûa tueä giaùc. Ví duï nhö theå ñieän voâ cuøng, tuøy caùch thieát keá cuûa töøng nhaø maùy ñieän maø söû duïng ñöôïc ñieän löïc nhieàu hay ít. Trí tueä cuõng vaäy, Baùt Nhaõ khoâng coù giôùi haïn, tuøy naêng löïc cuûa chuùng ta, moãi ngöôøi baét ñöôïc moät phaàn nhoû. Ai trong chuùng ta cuõng coù trí tueä vaø hieåu bieát ñeå öùng xöû coâng vieäc. Nhìn thaúng vaøo xaõ hoäi chuùng ta ñang soáng xem ngöôøi nghó gì, laøm ñöôïc gì vaø theo ñoù chuùng ta baøy ra vieäc ñuùng, ñöông nhieân ngöôøi chaáp nhaän; ñoù laø Baùt Nhaõ trong cuoäc soáng.

Caùc thaày daïy kinh Phaät khoâng thoâng qua Baùt Nhaõ, töùc daïy nhöõng ñieàu maø ngöôøi khoâng duøng ñöôïc, thaät phí coâng ngöôøi daïy vaø ngöôøi hoïc. Hoïc Phaät phaùp theo tinh thaàn Baùt nhaõ phaûi thaáy hoaøn caûnh cuûa ñaát nöôùc ta ôû ñaàu theá kyû 21 caàn gì, ngöôøi laøm ñöôïc gì. Chuùng ta ñaùp öùng yeâu caàu ñoù, daïy nhö vaäy chaéc chaén Taêng Ni Phaät töû vaø Giaùo hoäi ñi leân ñöôïc.

Theo toâi, ngaøy nay chuùng ta khoâng neân maát thì giôø ñoïc, giaûi thích töøng chöõ Haùn cuûa caû boä kinh; ñoù laø coâng vieäc cuûa ngaøn naêm tröôùc. Chæ caàn hoïc toùm löôïc toaøn boä kinh, thí duï bieát noäi dung chính cuûa 600 quyeån kinh Baùt Nhaõ noùi gì. Khoâng phaûi maát vaøi chuïc naêm ñeå giaûng boä kinh. Hoïc toùm löôïc yù kinh vaø xa hôn coøn phaûi hieåu ñöôïc heä thoáng tö töôûng naøy baét nguoàn töø boä kinh naøo, nghóa laø toång hôïp. Ví duï chuùng ta coù heä thoáng Baùt Nhaõ, Hoa Nghieâm, Trung Quaùn… Hieåu bieát veà heä thoáng tö töôûng seõ giuùp chuùng ta bieát ñöôïc ñieåm phaùt xuaát vaø truyeàn thöøa cuûa kinh.

Vôùi caùch hoïc nhö vaäy, chuùng ta coù theå naém baét ñöôïc taùnh Khoâng cuûa Baùt Nhaõ trong vaøi buoåi hoïc; trong khi hoïc töø chöông thì coù leõ phaûi suoát ñôøi. Theo tinh thaàn Baùt Nhaõ, chuùng ta phaûi tuøy ñoái töôïng maø giaûng daïy. Ñoái vôùi ngöôøi giaø yeáu maø daïy hoï laøm phaùp sö thì e phaûi chôø nhieàu kieáp nöõa, may ra hoï môùi thöïc hieän ñöôïc. Treân böôùc ñöôøng giaùo hoùa ñoä sanh, Phaät khuyeân moãi ngöôøi laøm moät vieäc khaùc nhau, nhöng taát caû ñeàu ñöôïc lôïi ích. Ñoù laø caùch giaûng daïy theo Baùt Nhaõ hay Phaät hueä.

Tröôùc tieân caàn khaúng ñònh raèng Baùt Nhaõ laø trí tueä hay tueä giaùc cuûa con ngöôøi ñöôïc söû duïng trong cuoäc soáng mang laïi lôïi ích cho chính hoï vaø cho nhöõng ngöôøi coù lieân heä. Vì vaäy, khoâng theå hieåu moät caùch ñôn giaûn raèng Baùt Nhaõ laø boä kinh 600 quyeån baèng giaáy traéng möïc ñen maø chuùng ta phaân tích, tìm hieåu. Soáng theo tinh thaàn Baùt Nhaõ, nghóa laø quaùn saùt dieãn bieán cuûa moïi vieäc, moïi hieän töôïng treân theá gian naøy baèng trí tueä voâ thöôïng. Vaø vôùi söï chæ ñaïo cuûa trí giaùc ñuùng nhö thaät, cuoäc soáng cuûa haønh giaû Baùt Nhaõ luoân luoân coù yù nghóa, cao quyù.

Môû ñaàu, Vaên Thuø Sö Lôïi thuyeát Baùt nhaõ baèng caùch ñöùng nhìn Ñöùc Phaät. Roõ raøng ñieàu naøy khaùc laï hôn caùc boä kinh khaùc. Boà taùt Vaên Thuø nhìn thaáy Ñöùc Phaät nhö theá naøo ?

Coù theå khaúng ñònh raèng ñoái vôùi Vaên Thuø Sö Lôïi, Ñöùc Phaät khoâng ñôn thuaàn laø moät con ngöôøi bình thöôøng nhö bao ngöôøi khaùc. Vôùi hieåu bieát cuûa moät baäc ñaïi trí, Vaên Thuø thaáy Phaät laø bieåu töôïng cuûa Trôøi ngöôøi cung kính cuùng döôøng.

Keá ñeán, Vaên Thuø Sö Lôïi thaáy phaùp chaân thaät hay thaáy taùc ñoäng giöõa caùc phaùp. Kinh dieãn taû yù naøy laø Vaên Thuø duøng Baùt Nhaõ trí quaùn nhaân duyeân sôû sanh phaùp, töùc thaáy ñöôïc moái töông quan cuûa Ñöùc Phaät ñoái vôùi höõu tình chuùng sanh vaø höõu tình chuùng sanh quy ngöôõng Phaät nhö theá naøo.

YÙ thöù ba maø Vaên Thuø Sö Lôïi tröïc nhaän ñöôïc khi chieâm ngöôõng Ñöùc Phaät, ñoù laø löïc taùc ñoäng kyø dieäu cuûa Ngaøi khieán cho haøng haøng lôùp lôùp ngöôøi daán thaân theo Phaät. Hoï soáng cheát vôùi Phaät, theå nghieäm yù Phaät daïy baèng taát caû taâm huyeát. Nhôø quyeát loøng tu haønh nhö vaäy, ñeä töû Phaät thaêng hoa ñôøi soáng taâm linh vaø phaùt trieån caû maët vaät chaát.

Nhaän chaân ñöôïc taâm trí, lôøi noùi vaø haønh ñoäng cuûa Ñöùc Phaät aûnh höôûng saâu saéc cho cuoäc ñôøi, cho nhöõng ngöôøi coù nhaân duyeân caên laønh vôùi Ngaøi, töùc laø ñaõ hieåu Ñöùc Phaät theo tinh thaàn Vaên Thuø muoán noùi. Ñi theo con ñöôøng naøy cuûa Vaên Thuø trieån khai laø chuùng ta ñaõ tu hoïc Baùt Nhaõ vaø xaây döïng ñöôïc neáp soáng giaûi thoaùt, an vui thöïc söï, lôïi laïc cho baûn thaân mình vaø cho ngöôøi.

Traùi laïi, khoâng nhaän chaân ñöôïc lôøi daïy vaø cuoäc soáng cao quyù cuûa Ñöùc Phaät, chuùng ta khoù tieán tu theo chaùnh phaùp. Vì duø coù hoïc nhieàu boä kinh, bieát phaân tích yù nghóa Baùt nhaõ, maø cuoäc soáng chuùng ta vaãn nhieàu phieàn muoän vaø theo naêm thaùng troâi qua, thì laïi caøng caùch xa ñaïo phaùp, chaùn naûn, khoâng muoán tu nöõa. Thaät vaäy, Toå ñaõ daïy raèng nhöùt nieân Phaät taïi tieàn, nhò nieân Phaät thaêng thieân, tam nieân Phaät bieán thieân. Môùi phaùt taâm, nhieät tình vôùi ñaïo coøn cao, neân thaáy caùi gì trong ñaïo cuõng toát ñeïp. Nhöng vaøo choán thieàn moân roài, chuùng ta thaáy nhieàu khoù khaên, hôi naûn. Vaø ôû trong nhaø ñaïo moät thôøi gian, khoâng chòu noåi, phaûi hoaøn tuïc. Ñoù laø con ñöôøng sai laàm maø nhieàu ngöôøi ñaõ maéc phaûi.

Tu theo Phaät, phaûi thaáy caùi huy hoaøng cuûa mình, thaáy nhöõng ñieàu cao quyù voâ cuøng maø chæ coù ñeä töû Phaät môùi nhaän ñöôïc. Coøn noùi Baùt Nhaõ laø khoâng suoâng, quaùn caùc phaùp ñeàu khoâng, thì theo Phaät, ta ñöôïc gì ?

Quaùn Khoâng cuûa Vaên Thuø Sö Lôïi daïy thì taát caû phaùp laø khoâng, chuùng sanh laø khoâng; nhöng töøng böôùc Ngaøi ñöa chuùng sanh ñeán an laïc, giaûi thoaùt. Khoâng phaûi quaùn Khoâng roài rôi vaøo cuoäc soáng voâ nghóa. Theo tinh thaàn quaùn Khoâng coù taùc duïng höôùng daãn ngöôøi ñeán ñôøi soáng trí thöùc cao toät, thì ngöôøi thuyeát ñöôïc Baùt Nhaõ nhö vaäy phaûi laø Nhö Lai môùi thaáy ñöôïc phaùp chaân thaät, noùi ñöôïc phaùp chaân thaät vaø nöông theo phaùp naøy, xa rôøi voïng töôûng ñieân ñaûo.

Coøn chuùng sanh ôû theá gian vaø ngöôøi tu khoâng nöông ñöôïc phaùp chaân thaät, thì caû hai ñeàu soáng vôùi voïng töôûng ñieân ñaûo, ñeàu chòu khoå ñau. Thöïc teá chuùng ta thöôøng thaáy nhöõng ngöôøi tu phaïm sai laàm naøy. Ngöôøi xuaát gia hoïc ñöôïc nhieàu kinh ñieån deã sanh taâm kieâu ngaïo, coi thöôøng ngöôøi ít hoïc. Maëc duø khoâng hoïc nhieàu, nhöng hoï laïi laøm ñöôïc vieäc, thì ngöôøi ngaõ maïn thaáy vaäy caøng böïc töùc hôn vaø tìm caùch noùi xaáu. Nhö vaäy, laø caøng ñi xa ñaïo. Ñöùc Phaät khoâng daïy chuùng ta thaønh ngöôøi ngoâng cuoàng.

Hoaëc tröôøng hôïp coù ngöôøi noã löïc laøm coâng quaû, lo xaây döïng chuøa chieàn, ñuùc töôïng hay xaây thaùp v.v…. Xeùt ôû khía caïnh naøo ñoù, chuùng ta thaáy hoï coù coâng lao to lôùn. Nhöng laøm ñöôïc nhöõng thaønh quaû lôùn lao nhö vaäy thì nhöõng thaønh tích aáy thöôøng ñeo dính vaøo taâm hoï vaø taâm ñaõ keït vaøo vaät chaát, thì laøm sao thanh tònh ñöôïc. Treân böôùc ñöôøng haønh Phaät söï, maëc duø thaønh coâng nhöng phaûi kieåm xem thöïc chaát coâng vieäc coù laøm phieàn haø chuùng ta hay khoâng. Nhieàu vò truï trì thöôøng vaáp phaûi loãi laàm naøy. Ñôn giaûn nhö vieäc ñieàu haønh ñaïi chuùng khoâng ñaït ñöôïc keát quaû theo yù muoán thì taát yeáu hoï phaûi ñeo mang phieàn naõo vaø laøm cho ñaïi chuùng cuõng khoå laây. Coù theå noùi hoïc vaø tu theo höôùng ñoù ñeàu sai laàm.

Nhìn laïi Ñöùc Phaät thaáy Ngaøi buoâng xaû taát caû khi laäp haïnh xuaát gia. Noùi caùch khaùc, ngöôøi coù trí tueä saùng suoát thì ñaàu tieân hoï chæ giöõ nhöõng gì giöõ ñöôïc, nhöõng gì khoâng giöõ ñöôïc thì saün saøng buoâng boû. Ñoù laø giai ñoaïn moät cuûa ngöôøi tu.

Nhöng qua giai ñoaïn hai, hieåu raèng caùi gì cuûa ta coù theå giöõ thì giöõ. Tuy nhieân, ñöùng veà Baùt Nhaõ thì thaáy lyù luaän naøy thaät ngôù ngaån. Vì nhöõng gì coù theå giöõ ñöôïc, ta giöõ, nhöng thaät ta ñaâu caàn giöõ maø noù cuõng laø cuûa ta, coù maát ñaâu. Roõ raøng treân con ñöôøng tìm caàu chaân lyù, Ñöùc Phaät ñaõ buoâng xaû taát caû, maø thöïc teá Ngaøi chaúng maát maùt gì caû, Ngaøi coøn coù nhieàu hôn nöõa laø ñaøng khaùc. Ñöùc Phaät theå hieän tinh thaàn Baùt Nhaõ maø Vaên Thuø nhìn veà Phaät vaø nhaän ra raèng Ngaøi thöøa söùc giöõ ñöôïc ngoâi baùu, giöõ ñöôïc nhöõng khu vöôøn hay tònh xaù toát ñeïp cuûa ngöôøi daâng cuùng. Nhöng Ñöùc Phaät naøo coù maøng ñeán vieäc giöõ gìn nhöõng thöù aáy ñaâu. Ngaøi töø boû ngoâi vò ñeá vöông cuûa moät nöôùc ñeå trôû thaønh vua cuûa caùc vua vuøng Nguõ haø, hay cao hôn nöõa laø vua cuûa caùc phaùp, töùc ngöôøi naém giöõ quy luaät sinh toàn cuûa muoân vaät trong vuõ truï. Boû taát caû, nhöng ñöôïc taát caû, ñoù laø Phaät. ñieàu naøy gôïi cho ta yù thöùc raèng moïi thöù sôû höõu treân cuoäc ñôøi naøy luoân ôû trong taàm tay cuûa Phaät, vì noù laø phöôùc baùo cuûa Ngaøi, khoâng caàn baän taâm. Böôùc theo daáu chaân Phaät, toâi coù kinh nghieäm raèng khi naøo toâi coù yù nieäm giöõ gìn thì caùi ñoù seõ maát. Ta khoâng theå giöõ ñöôïc, vì phaùt khôûi yù nieäm giöõ laø ñaõ coù taâm tham chaáp, thì nhöõng gì teä xaáu seõ nöông theo taâm tham chaáp aáy maø ñeán vôùi ta.

Ñöùc Phaät xem taát caû vieäc treân cuoäc ñôøi naøy nheï teânh, Ngaøi xaû boû vaät chaát sôû höõu vaø cuõng khoâng muoán baét ai leä thuoäc Ngaøi. Theo Phaät, vaät chaát coù ñöôïc laø do phöôùc baùo taïo thaønh, phöôùc laø caùi hoàn vaø vaät laø caùi xaùc. Phöôùc baùo heát thì cuûa caûi vaät chaát tieâu tan vì naïn cöôùp, naïn ñao binh, naïn löûa chaùy, nöôùc troâi, con caùi phaù huyû.

Phaät daïy ngöôøi coù phöôùc tôùi ñaâu thì vaät sôû höõu theo ñeán ñoù. Caùi gì cuûa ta, ta giöõ ñöôïc, nghóa laø giöõ phöôùc. Phöôùc laø taâm hoàn hoan hyû, heát phöôùc thì taâm chuùng ta töï nhieân buoàn phieàn. Taâm buoàn phieàn, beänh hoaïn theo ñoù thaâm nhaäp vaøo thaân. taâm an, thaân khoûe daãn ñeán phöôùc thöù ba laø moïi ngöôøi seõ ñeán keát baïn vaø hôïp taùc laøm ra cuûa caûi cho ta.

Treân böôùc ñöôøng tu, caàn yù thöùc giöõ gìn phöôùc baùo, noù quan troïng hôn vaät sôû höõu beân ngoaøi. Chuùng ta giöõ phöôùc, chính yeáu laø giöõ taâm hoan hyû. Chính taâm hoàn thanh thaûn taùc ñoäng cho ngöôøi tieáp xuùc vôùi ta ñöôïc thanh thaûn theo. Ta khoâng coù yù ñoà hay cô taâm, neân moïi ngöôøi deã daøng thaân thieän vôùi ta. Coøn tính toaùn caøng nhieàu, khieán cho ngöôøi caûm thaáy e deø, sôï seät, khoâng daùm gaàn guõi, hôïp taùc vôùi ta. Thuû ñoaïn laø taùc nhaân chính yeáu laøm tieâu huûy phöôùc cuûa mình.

ÔÛ giai ñoaïn tieàn Baùt Nhaõ, giöõ gìn phöôùc ñöùc baèng caùch giöõ taâm, thöôøng goïi laø thuùc lieãm thaân taâm, trau gioài giôùi ñöùc. Noùi caùch khaùc laø giöõ gìn ba nghieäp thaân khaåu yù thanh tònh. ÔÛ giai ñoaïn tieàn Baùt Nhaõ, töùc tröôùc khi hueä sanh, thì chuùng ta phaûi giöõ gìn ba nghieäp thanh tònh ñeå laøm khuoân pheùp tu haønh. Coù nhö vaäy, loøng chuùng ta môùi thanh thaûn theo, taïo thaønh quyeán thuoäc ñoàng haønh treân böôùc ñöôøng tu.

Tuy nhieân, traûi qua moät thôøi gian taäp luyeän nhö vaäy trôû thaønh neáp soáng thuaàn thuïc roài, tieán ñeán giai ñoaïn Baùt Nhaõ, thì phaûn öùng cuûa ta tröôùc moät vieäc hoaøn toaøn töï nhieân vaø ñuùng ñaén, khoâng phaûi duïng coâng nöõa.

Toâi hoïc kieám ñaïo ôû Nhaät Baûn vaø ñaõ nhaän ra yù cuûa Vaên Thuø daïy veà Baùt nhaõ trí. Môùi taäp, böôùc ñaàu hoï chæ daïy ta ruùt kieám ra, thu kieám laïi trong suoát 3 thaùng vaø hoïc böôùc tôùi böôùc lui cuõng caû vaøi thaùng. Ñieàu naøy laøm cho nhieàu ngöôøi deã chaùn vaø nghó raèng khoâng caàn taäp nhieàu nhöõng ñoäng taùc ñôn giaûn aáy. Nhöng noã löïc laøm theo voõ sö, toâi phaùt hieän ra veà sau mình töï ñoäng tôùi lui, traùnh neù deã daøng hay di chuyeån ñöôøng kieám cuõng nheï nhaøng töï ñoäng chính xaùc, khoâng caàn duïng coâng. Coù theå taïm ví nhöõng böôùc hoïc cô baûn aáy vôùi thôøi gian chuùng ta tu taäp theo khuoân maãu ñeå luyeän cho ba nghieäp thanh tònh. Tuy thaáy noù bình thöôøng nhöng giuùp ích cho chuùng ta raát nhieàu veà sau. Tieàn Baùt Nhaõ töùc nhöõng böôùc cô baûn ñeå sau naøy ñeán giai ñoaïn Baùt Nhaõ chuùng ta töï öùng xöû chính xaùc tuøy tröôøng hôïp.

Ñeán giai ñoaïn quaùn chieáu Baùt Nhaõ, trí chuùng ta töï ñoäng trôû thaønh beùn nhaïy laï luøng, thaáy ñöôïc dieãn bieán cuûa taâm thì chaéc chaén chuùng ta seõ haønh xöû ñuùng. Thaät söï haønh ñoäng hay vieäc laøm, lôøi noùi cuûa moät ngöôøi ñeàu phaùt khôûi töø taâm hoï. Ñöùc Phaät quaùn saùt ñöôïc taâm chuùng sanh, thaáy hoï muoán gì, nghó gì, laøm ñöôïc gì, Ngaøi theo ñoù ñaùp öùng. Vì vaäy, Phaät cöùu ñoä ngöôøi naøo thì baûo ñaûm hoï ñaéc quaû, ñaéc phaùp. Chuùng ta khoâng thaáy taâm, khoâng thaáy nghieäp cuûa chuùng sanh, neân thöôøng bò maéc löøa, haønh ñoäng sai laàm.

Boà taùt Vaên Thuø nhìn Phaät haønh ñoäng ñuùng ñaén vaø giaùo hoùa chuùng sanh lôïi laïc, nghóa laø Phaät ñaõ theå hieän tinh thaàn Baùt Nhaõ. Duø Phaät quaùn caùc phaùp ñeàu khoâng nhöng vieäc laøm cuûa Phaät vaø Boà Taùt ñeàu mang laïi lôïi ích cho caùc loaøi höõu tình veà vaät chaát laãn tinh thaàn.

Rieâng chuùng ta, taïo döïng ñöôïc lôïi ích vaät chaát, nhöng luoân luoân laøm hao toån taâm linh. Thaät vaäy, chuùng ta xaây chuaø maø laøm cho ngöôøi buoàn phieàn baát maõn, vì chuùng ta khoâng soáng vôùi Baùt Nhaõ vaø laøm theo caùch cuûa Phaät.

Vieäc laøm cuûa Phaät coù lôïi ích cho ngöôøi töø ñôøi naøy cho ñeán nhieàu kieáp sau, vì Ngaøi haønh xöû vôùi taâm Khoâng. Taâm hoaøn toaøn troáng khoâng, Ngaøi môùi quan heä vôùi chuùng sanh qua taâm. Vaø taâm luoân bieán ñoåi thì Phaät phaùp cuõng luoân bieán ñoåi cho thích hôïp, toàn taïi ñöôïc vôùi thôøi gian voâ taän, khoâng gian voâ cuøng. Thaät vaäy, ngaøy nay chuùng ta phaùt taâm boà ñeà, tu haønh coù keát quaû chính laø nhôø Phaät löïc ñang chi phoái chuùng ta qua taâm. Vaø taâm boà ñeà cuûa nhöõng baäc chaân tu thaïc ñöùc tieáp tuïc aûnh höôûng qua taâm nhöõng ngöôøi coù nhaân duyeân vôùi Phaät phaùp. cöù nhö vaäy, töøng theá heä hoã töông taùc ñoäng nuoâi lôùn taâm boà ñeà cuûa nhau, duy trì maïng maïch Phaät phaùp toàn taïi vónh haèng treân theá gian naøy. Ñoù laø caùch nhìn thoï maïng cuûa Ñöùc Phaät vaø chaùnh phaùp cuûa Ngaøi qua laêng kính Baùt Nhaõ.

(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 45/2000 + 46/2000)

---

Trang MUÏC LUÏC
Trang chính