CHO NGÖÔØI GIAØ BEÄNH

HT. THÍCH THANH TÖØ

(Tieáp theo kyø tröôùc)

Quaû thöïc sanh xuoáng traàn gian oâng laøm con Tröôûng giaû. Khi con oâng Tröôûng giaû lôùn leân, moät hoâm gaëp Ñöùc Phaät khaát thöïc ngang qua nhaø. Thaáy Phaät, oâng lieàn phaùt taâm muoán ñi tu. Sau ñoù oâng ñöôïc Phaät ñoä tu haønh chöùng quaû A la Haùn.

Qua ñoù, chuùng ta thaáy chæ caàn Caän töû nghieäp höôùng veà Tam Baûo maø sau naøy khoûi ñoïa ñòa nguïc, coøn ñöôïc xuaát gia vaø tu haønh giaûi thoaùt. Nhö vaäy Caän töû nghieäp raát laø quan troïng. Neáu chuùng ta khoâng bieát, ñeå Caän töû nghieäp chuyeån thaønh aùc seõ ñöa tôùi coõi aùc. Neáu chuùng ta bieát, duø tröôùc kia coù laøm aùc, nhöng nhôø Caän töû nghieäp thieän thì seõ ñöa tôùi coõi laønh. Do ñoù ngöôøi Phaät töû chaân chính phaûi nhôù, phaûi bieát roõ taàm quan troïng cuûa Caän töû nghieäp.

Tuy nhieân, noùi nhö vaäy khoâng coù nghóa phuû nhaän Tích luõy nghieäp laø nghieäp do chuùng ta chöùa chaáp töø khi môùi sanh ra cho tôùi giaø. Neáu chuùng ta laøm ñieàu laønh nhieàu thì goïi ñoù laø tích luõy nghieäp thieän; laøm ñieàu aùc nhieàu thì goïi laø tích luõy nghieäp aùc. Neáu tích luõy nghieäp thieän vaø luùc saép laâm chung khoâng khôûi nieäm aùc, thì con ñöôøng thieän nhaát ñònh seõ ñeán vôùi chuùng ta. Coøn neáu tích luõy nghieäp thieän nhöng khi saép laâm chung khôûi nieäm aùc thì con ñöôøng thieän cuûa chuùng ta phaûi bò quanh co, coù khi noù daãn mình tôùi choã döõ. Ngöôïc laïi, neáu tích luõy nghieäp aùc nhöng saép laâm chung khôûi nieäm thieän thì con ñöôøng aùc lyù ñaùng chuùng ta phaûi chòu nhöng giôø ñaây chuyeån sang con ñöôøng laønh. Neân bieát Caän töû nghieäp raát maïnh, raát ñaùng sôï. Quyù vò naøo tuoåi ñaõ lôùn, hoaëc hay beänh hoaïn neân deø daët toái ña, khoâng neân taïo aûnh höôûng lôùn gaây cho chuùng ta nhöõng ñau khoå sau naøy. Ñoù laø toâi noùi veà söùc maïnh cuûa Caän töû nghieäp.

Tieáp theo, toâi seõ noùi nhöõng ñieàu caám kî cuûa ngöôøi khi saép laâm chung. Nhöõng ñieàu caám kî laø nhöõng ñieàu khoâng neân laøm khi chuùng ta bieát ñaïo lyù.

Moät laø luùc saép laâm chung caám kî khoâng neân saân giaän. Duø cho coù ñieàu gì traùi yù cuõng phaûi boû qua ñeå lo cho caùi cheát cuûa mình, khoâng neân saân giaän laøm gì. Neáu saân giaän thì chuùng ta seõ ñoaï vaøo coõi döõ laøm nhöõng con vaät hung döõ khoù theå traùnh khoûi. Ñoù laø ñieàu thöù nhaát.

Thöù hai laø phaûi döùt taâm oaùn thuø. Neáu oâm taâm oaùn thuø thì khi nhaém maét chuùng ta seõ theo nghieäp oaùn thuø, ñeàn ñeàn traû traû khoâng coù ngaøy cuøng. Nghóa laø mình thuø ngöôøi, sanh ra gaëp laïi nhau roài haïi nhau, ñau khoå choàng chaát khoâng bieát ñeán ñaâu cho heát. Vì vaäy chuùng ta phaûi döùt taâm oaùn thuø.

Thöù ba laø taâm yeâu meán con chaùu, tieác cuûa caûi v.v…. Ñoù laø moái hieåm hoaï, nghóa laø vì yeâu tieác maø ñoâi khi bò traàm luaân hay laø trôû laïi laøm nhöõng con vaät khoâng toát.

Trong söû ba möôi ba vò Toå coù keå veà moät vò taêng Aán Ñoä toâi khoâng nhôù roõ teân. Moät hoâm Ngaøi ñi khaát thöïc ngang qua nhaø oâng Tröôûng giaû, Nhöng oâng Tröôûng giaû ñi khoûi. Trong nhaø coù con choù chaïy ra suûa raát to. Ngaøi nhìn noù vaø quôû: "Ngöôi vì beänh tieác cuûa maø trôû laïi laøm choù, ñaõ khoâng bieát coøn suûa om soøm!". Nghe noùi nhö vaäy con choù buoàn boû aên. OÂng Tröôûng giaû veà, thaáy con choù cöng cuûa mình boû aên, lieàn hoûi lyù do vaø ñöôïc ngöôøi nhaø keå laïi raèng hoài sôùm mai coù moät vò Sa moân ñi ngang, noù thaáy lieàn suûa. Roài khoâng bieát oâng aáy noùi gì vôùi noù, töø ñoù noù buoàn, boû aên. OÂng hoûi vò Sa moân aáy ôû ñaâu vaø tìm gaëp ñöôïc Ngaøi. Vôùi taâm raát saân haän, oâng hoûi :

- Hoài saùng oâng noùi gì maø con choù cuûa toâi noù buoàn ñeán boû aên ?

Ngaøi baûo :

- OÂng ñöøng noùng, ñeå toâi noùi cho oâng nghe. Con choù ñoù laø cha cuûa oâng.

OÂng caøng töùc hôn, hoûi :

- Taïi sao con choù ñoù laïi laø cha toâi ?

Ngaøi noùi :

- Neáu oâng khoâng tin ta, oâng haõy veà tìm ngay giöõa giöôøng nôi cha oâng khi xöa nguû maø baây giôø laø choã con choù hay naèm ñoù, oâng ñaøo xuoáng seõ thaáy moät cheù vaøng. Vì khi cha oâng cheát khoâng kòp troái traên laïi vôùi oâng, neân baây giôø tieác cuûa môùi sanh trôû laïi laøm choù ñeå giöõ cuûa. Neáu khoâng tin ta, oâng haõy veà ñaøo leân seõ thaáy!

Khi aáy vò Tröôûng giaû khoâng coøn lôùn tieáng vôùi Toå nöõa, maø trôû veà ñaøo choã Toå chæ. Quaû nhieân oâng thaáy coù moät cheù vaøng. OÂng lieàn chaïy tôùi xin Toå cöùu cha oâng. Toå khuyeân Tröôûng giaû neân ñem cuûa ñoù boá thí ñeå cha oâng heát nghieäp. Tröôûng giaû nghe lôøi Toå daïy lieàn ñem cheù vaøng boá thí. Sau ñoù con choù cheát.

Nhö vaäy, vì yeâu tieác cuûa neân trôû laïi laøm choù ñeå giöõ cuûa. Ñoù laø ñieàu ñaùng sôï. Neân ôû ñaây toâi nhaéc ba ñieàu caám kî tröôùc khi laâm chung, Phaät töû phaûi nhôù ñöøng bao giôø ñeå xaûy ra. Toâi laëp laïi, ñieàu thöù nhaát laø taâm saân giaän; ñieàu thöù hai laø taâm oaùn thuø; vaø ñieàu thöù ba laø taâm yeâu tieác, töùc yeâu con tieác cuûa. Nhôù, ñöøng coù ba taâm ñoù môùi khoûi ñoïa vaøo con ñöôøng khoå. Coù ba taâm ñoù laø nguy hieåm.

Neáu khi saép laâm chung maø khôûi taâm thieän thì seõ ñöôïc ñieàu laønh, ñieàu toát. Taâm thieän laø taâm gì ? Ñieàu thöù nhaát, khi saép laâm chung phaùt taâm boá thí, giuùp ñôõ ngöôøi ngheøo keû beänh. Mình coù phöông tieän tôùi ñaâu phaùt taâm tôùi ñoù. Ñieàu thöù hai ñoái vôùi ngöôøi quy y roài thì phaùt taâm cuùng döôøng Tam Baûo; coøn chöa quy y thì phaùt taâm quy y Tam Baûo ñeå taâm thieän taêng tröôûng. Laøm nhö vaäy laø ñaõ höôùng veà ñieàu thieän vaø seõ ñi theo con ñöôøng thieän. Ba laø phaùt taâm phoùng sanh, nghóa laø cöùu nhöõng con vaät bò ngöôøi ta baét vaø seõ bò gieát. Mình cöùu noù baèng caùch mua laïi ñem thaû, hoaëc tìm caùch naøo cöùu cho con vaät khoâng bò cheát. Ñoù laø phaùt taâm phoùng sanh.

Boá thí, cuùng döôøng, phaùt taâm phoùng sanh laø taâm laønh. Nhôø phaùt taâm laønh, töï nhieân laàn laàn chuùng ta seõ ñi theo con ñöôøng laønh. Ñoù laø nhöõng ñieàu taâm neân khôûi khi saép laâm chung.

Ngöôøi Phaät töû bieát tu, khi saép laâm chung, caàn bieát öùng duïng phaùp Phaät daïy, gìn giöõ taâm mình luoân luoân ñi ñuùng ñöôøng, khoâng bò leäch laïc. Ñoái vôùi ngöôøi tu Tònh ñoä, laâu nay chuyeân nieäm Phaät, khoâng queân. Luùc naøo taâm mình cuõng höôùng veà Phaät khoâng lôi loûng, khoâng nghó tôùi con, khoâng nghó tôùi chaùu, cuõng khoâng nghó tôùi taøi saûn gì heát. Ñöôïc nhö vaäy thì nhaát ñiïnh seõ ñi theo Phaät khoâng nghi ngôø. Ñoù laø ñieàu thöù nhaát.

Thöù hai, ñoái vôùi ngöôøi khoâng chuyeân nieäm Phaät maø thöôøng hay xem kinh saùch thì phaûi nhôù moät baøi keä. Chaúng haïn, neáu quyù vò thöôøng tuïng kinh Kim Cang, thì phaûi nhôù moät baøi keä, töùc laø nhôù tôùi Phaùp gioáng nhö nhôù tôùi Phaät, nieäm Phaät vaäy. Chuùng ta nghieân cöùu kinh ñieån, hoïc phaùp cuûa Phaät thì phaûi nhôù phaùp, nhö tuïng baøi keä sau ñaây trong kinh Kim Cang :

Nhaát thieát höõu vi phaùp

Nhö moäng huyeãn baøo aûnh

Nhö loä dieäc nhö ñieän

Öng taùc nhö thò quaùn.

Nghóa laø taát caû phaùp höõu vi nhö moäng, nhö huyeãn, nhö boït, nhö boùng, nhö söông mai, nhö ñieän chôùp, phaûi luoân quaùn nhö theá. Chuùng ta tuïng maõi baøi keä naøy thì taâm chuùng ta ñöôïc trong saùng, khoâng kinh hoaøng khi saép laâm chung. Ñoù laø tröôøng hôïp thöù hai.

Tröôøng hôïp thöù ba, neáu ngöôøi bieát tu thieàn, taâm ñöôïc yeân tænh phaàn naøo thì nhôù luùc saép laâm chung, mình haèng soáng vôùi taâm thanh tònh, ñöøng chaïy theo taâm voïng töôûng ñieân ñaûo. Nghóa laø nhôù ngay trong thaân ngöôøi baïi hoaïi naøy coù caùi khoâng baïi hoaïi. Nhôø vaäy chuùng ta khoâng kinh hoaøng, khoâng sôï seät maø haèng soáng vôùi taâm baát sinh baát dieät cuûa mình. Thaân naøy chaúng qua laø töôùng hö aûo, coù ñoù roài maát ñoù, chôù khoâng beàn. Chæ caùi theå chaân thaät cuûa mình laø thanh tònh, khoâng sanh, khoâng dieät muoân ñôøi. Ñoù laø chuùng ta bieát tu.

Trong ba tröôøng hôïp toâi keå ôû treân, ngöôøi tu nieäm Phaät thì chuyeân nieäm Phaät, khoâng nhôù chuyeän ñôøi. Ngöôøi chuyeân nghieân cöùu Phaùp thì nhôù moät baøi keä. Ngöôøi tu Thieàn thì nhôù ngay nôi mình coù caùi chaúng sanh dieät, haèng thanh tònh, khoâng coù gì ñaùng sôï, khoâng coù gì ñaùng lo. Ngöôøi bieát tu nhôù ñöôïc nhöõng ñieàu naøy thì khoâng bò meâ muoäi, khoâng coù gì sôï haõi, ra ñi eâm aùi nheï nhaøng. Ñoù laø nhöõng ñieàu toâi nhaéc cho quyù vò khi saép laâm chung.

Baây giôø toâi noùi tôùi haäu söï, töùc laø vieäc sau khi mình cheát. Nhieàu vò nghó raèng khi mình cheát phaûi troái traên laïi vôùi con chaùu laøm theá naøy, laøm theá kia cho mình. Ñieàu ñoù dö. Taïi sao ? Bôûi vì thaân naøy do töù ñaïi hoaø hôïp maø thaønh, chuùng ta soáng cuõng möôïn töù ñaïi maø soáng; uoáng nöôùc giuùp cho thuûy ñaïi, aên giuùp cho ñòa ñaïi, thôû giuùp cho phong ñaïi v.v…. Nhö vaäy boán ñaïi ñoù nhôø vay möôïn beân ngoaøi môùi toàn taïi.

Ñeán khi cheát laø khoâng vay möôïn nöõa thì traû veà cho töù ñaïi. Töù ñaïi traû veà töù ñaïi thì choã naøo cuõng laø töù ñaïi heát. Taïi xöù ngöôøi, töù ñaïi cuõng laø töù ñaïi; ôû queâ höông mình thì töù ñaïi cuõng laø töù ñaïi. Ñöøng nghó boû thaân ôû xöù ngöôøi laø thieät thoøi. Thieät thoøi nhaát laø caùi taâm, tinh thaàn cuûa mình ra ñi maø khoâng saùng suoát, ñoù môùi thaät thieät thoøi. Coøn thaân töù ñaïi naøy boû ôû ñaâu cuõng ñöôïc heát. Ngöôøi ta hay noùi thaân naøy laø thaân caùt buïi cho neân khi cheát traû veà cho caùt buïi chöù khoâng phaûi traû veà xöù mình, thaønh vaøng thaønh ngoïc gì, cho neân ñöøng quan troïng noù.

Thaân naøy ñeå cho con chaùu giaûi quyeát baèng caùch naøo thuaän lôïi nhaát thì toát, mình khoûi caàn daën doø gì heát, khoûi caàn baét buoäc gì heát. Daën doø baét buoäc nhieàu khi laøm cho con chaùu caøng theâm luùng tuùng. Thí duï nôi ñoù khoâng coù loø thieâu maø baûo phaûi thieâu, trong khi coù ñaát choân maø khoâng chòu choân. Hay ngöôïc laïi, choã ñoù khoâng coù ñaát choân maø coù loø thieâu, mình laïi khoâng chòu, noùi thieâu noùng laém, phaûi tìm ñaát choân. Nhö vaäy con chaùu lo sôï khoâng bieát tìm ñaát ñaâu maø choân, caøng laøm cöïc khoå cho ngöôøi soáng chôù khoâng coù ích lôïi gì. Ñaõ laø thaân töù ñaïi hoaïi roài thì coøn bieát gì nöõa maø sôï noùng, coøn bieát gì nöõa maø ñoøi ñem veà queâ höông. Bieát chaêng laø caùi tinh thaàn, caùi taâm cuûa mình. Do ñoù quyù vò ñöøng coù laàm laãn thaân naøy phaûi trôû veà queâ mình môùi toát. Nghó nhö vaäy laø sai laàm. Chính caùi taâm cuûa chuùng ta, taâm saùng thì ñi tôùi choã toát, ñieàu ñoù môùi quan troïng.

Ñoù laø nhöõng lôøi nhaéc nhôû ñeå quyù vò bieát sau khi chuùng ta coù traêm tuoåi, khoâng laøm phieàn haø cho con chaùu.

Toâi chæ noùi moät phaàn ngaén cho quyù vò bieát khi ñau, beänh vaø giaø saép laâm chung. Theo ñoù, quyù vò coù höôùng choïn löïa, ñöøng bò taâm phaøm tuïc laøm cho mình ñau khoå ngay hieän taïi vaø keùo daøi sau khi laâm chung. Ñoù laø nhöõng ñieàu thieát yeáu.

Mong raèng taát caû quí vò Phaät töû nghe roài, kheùo öùng duïng ñeå töï cöùu mình ñoù cuõng laø lôøi Phaät daïy cho chuùng ta thoaùt khoå.

(Tuaàn baùo Giaùc ngoä soá 47/2000)

---

Trang MUÏC LUÏC
Trang chính