PHAÄT HOÏC THÖÔØNG THÖÙC

HOÛI :

Toâi coù ñoïc moät saùch Phaät coù ñeà caäp ñeán nguõ thöøa nhöng khoâng thaáy giaûi thích roõ, nhöng khi toâi tham khaûo moät soá kinh saùch thì laïi thaáy söï phaân chia nguõ thöøa khaùc nhau, nguyeân nhaân vì ñaâu coù nhöõng khaùc nhau nhö theá, mong quyù baùo giaûi thích roõ vaø chi tieát hôn ?

TRAÀN THÒ PHÖÔNG HAÏNH (Phaùp)

- Nguõ ( ) laø naêm thöøa ( ) = coã xe (vehicle, yana)

Ñaây laø nhöõng caùch "phaùn giaùo" (classification of the Buddhist teaching) laø chieác xe, giaùo Phaùp cuûa Ñöùc Phaät ví nhö moät coã xe coù theå chôû ngöôøi ñi ñeán quaû vò maø ngöôøi ñoù muoán ñeán. Trong Phaät giaùo nhieàu boä phaùi phaân chia thöøa ra laøm nhieàu loaïi, danh töø Phaät hoïc goò laø "Phaùn giaùo" (nghóa laø phaân tích pheâphaùn giaùo töôùng cuûa Ñöùc Phaät) maø trong quyeån Phaùp Hoa huyeàn nghóa quyeån 10 coù noùi :

"Thaùnh nhaân ban boá giaùo hoùa chuùng sanh ñeàu nöông nôi caên cô vaø trình ñoä ñeå ngöôøi coù theå y theo, nhöng caùc nhaø pheâ phaùn giaùo lyù thì khoâng phaûi chæ coù moät". Chính vì ôû nhieàu quan ñieåm khaùc nhau cho neân coâ tham khaûo khoâng thoáng nhaát, ñaây laø söï taát nhieân khoâng coù gì laø traùi vôùi giaùo lyù nhaø Phaät. ÔÛ ñaây chuùng toâi xin ñöa ra moät vaøi quan ñieåm caùch phaân chia nguõ thöøa nhö sau :

1/ Loaïi thöù 1

Ñaây laø loaïi maø chuùng ta thöôøng gaëp nhaát trong caùch phaùn giaùo thoâng duïng töø tröôùc ñeán nay, cuõng laø caùch chung nhaát so vôùi caùc caùch phaân chia khaùc.

    1. Nhaân thöøa :

      2. Nhôø tu taäp nguõ giôùi maø ngöôøi seõ sanh vaøo coõi ngöôøi.

    2. Thieân thöøa :

      3. Thöïc haønh phaùp thaäp thieän qua 3 nghieäp (Thaân : saùt sanh, troäm caép, taø daâm. Khaåu : voïng ngoân, löôõng thieät, aùc khaåu, yû ngöõ. YÙ : voâ tham, voâ saân vaø voâ si). Nhôø tu thaäp thieän maø haønh giaû ñöôïc sanh veà coõi trôøi.

    3. Thanh vaên thöøa :

      4. Tu phaùp töù ñeá (khoå taäp, dieät vaø ñaïo). Haønh giaû chöùng ñöôïc töù thaùnh quaû (Tu ñaø hoaøn, Tö Ña Haøm, A Na Haøm vaø A La Haùn).

    4. Duyeân giaùc thöøa :

      5. Haønh giaû thöïc haønh thaäp nhò nhaân duyeân (Voâ minh, haønh, thöùc, luïc nhaäp, xuùc, thoï, aùi, höõu, thuû, sanh, öu bi, khoå) maø ñaït ñöôïc Bích Chi Phaät.

    5. Boà taùt thöøa :

Haønh giaû thöïc haønh haïnh Boà taùt vôùi luïc ñoä (Boá thí, trì giôùi, nhaãn nhuïc, tinh taán, thieàn ñònh, trí hueä).

2/ Loaïi 2 :

Ñaây laø caùch phaân chia cuûa Thieân Thai toâng :

    1. Nhaân thöøa

    2. Thieân thöøa

    3. Nhò thöøa : bao goàm Thinh vaên vaø Duyeân giaùc.

    4. Boà taùt thöøa

    5. Phaät thöøa

Ngoaøi ra caùc nhaø phaùn giaùo laïi coøn phaân chia :

    1. Nhaân Thieân Thöøa

    2. Tieåu Thöøa (toâi ñaõ trình baøy)

    3. Quyeàn Thöøa (Ngöôøi ta thöôøng goäp chung vôùi Tieåu Thöøa nhöng söï thöïc khoâng phaûi chöùng quaû vò thì phaù ñöôïc phaù chaáp).

    4. Ñaïi Thöøa

    5. Nhaát Thöøa hay coøn goïi laø Phaät thöøa (Bao goàm taát caû caùc thöøa)

3/ Loaïi 3 :

Theo Phaät Giaùo Taây Taïng thì chia thaønh :

    1. Tieåu Thöøa (Hinayana)

    2. Ñaïi Thöøa (Mahayana)

    3. Kim Cang Thöøa (Vajrayana)

    4. Dzogchen

Noùi toùm taét laø coù voâ soá caùch phaùn giaùo khaùc nhau tìm hieåu caùc caùch phaùn giaùo cuõng coù caùi lôïi laø nhìn thaáy roõ toaøn theå toøa nhaø PG roõ hôn. Caùch phaùn giaùo nhö vaäy laø hoaøn toaøn arbitrary, laáy tieâu chuaån tuøy theo yù ngöôøi muoán phaùn giaùo, thí duï nhö chia theo yeáu toá lòch söû, giaùo lyù, xaõ hoäi hay söï phaùt trieån cuûa Phaät giaùo. Chính vì vaäy khi nghieân cöùu veà nguõ thöøa Phaät giaùo coâ nhaän thaáy vaø gaëp nhöõng choã khoâng ñoàng nhau.

TOÅ COÂNG TAÙC BAÏN ÑOÏC

(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 40/2000)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HOÛI: Toâi coù ñoïc trong truyeän coå Phaät giaùo keå caâu chuyeän gaàn Phaät vaø xa Phaät, toâi muoán bieát caâu truyeän naøy xuaát xöù ôû kinh naøo vaø yù nghóa nhö theá naøo ?

Tröông vaên Höõu vaø nhoím Phaät töû Chuøa Quaùn Söù (Haø Noäi)

-Qua lôøi hoûi cuûa quùi vò trong thö chuùng toâi ñaõ trích baøi kinh naøy cuûa HT Thieän Chaâu giôùi thieäu ñeán quùi Phaät töû, coù theå noùi ñaây laø baøi kinh coù yù nghóa cho vieäc tu taäp hieän nay cuûa ngöôøi Phaät töû xuaát gia laãn taïi gia. Chuùng toâi toân troïng yù cuûa HT cho neân khoâng theâm bôùt hay bình luaän ñieàu gì vaø mong baøi kinh naøy seõ goùp cho quùy Phaät töû moät yù höôùng xaây döïng nieàm tin Chaùnh Phaùp hieän taïi cuõng nhö töông lai .

Toå coâng taùc baïn ñoïc.

Baøi kinh naøy ruùt töø Itivuttaka soá 92 (Tik.V.3) trang 90-92 (Paâli Text Society), HT Minh Chaâu ñaõ dòch trong taäp kinh "Phaät thuyeát nhö vaäy". Noäi dung thaät laø roõ raøng: Soáng beân caïnh Phaät maø khoâng thaáy Phaùp, nghóa laø khoâng thaáy ñaïo lyù, khoâng tu döôõng, khoâng tieán boä treân ñöôøng ñaïo thì vaãn xa Phaät. Traùi laïi, duø ôû xa Phaät ngaøn daëm maø thaáy Phaùp, ñaït ñaïo thì cuõng raát gaàn Phaät.

Lôøi daïy noåi baät cuûa Kinh laø:

"Thaáy Phaùp töùc laø thaáy Phaät" nghóa laø ngoä ñaïo, tu ñaïo vaø chöùng ñaïo. Ñaïo laø chaùnh phaùp, giaùo lyù chöùa ñöïng caùc nguyeân lyù khoå, voâ thöôøng voâ ngaõ vaø Nirvaâna. Qua lôøi daïy naøy chuùng ta thaáy Phaät quaû laø vò ñaïo sö saùng suoát, giaûi thoaùt moïi tham muoán uy quyeàn duø laø uy quyeàn cuaû oâng thaày ñoâí vôí hoïc troø. Vaø gaàn Phaät nghiaõ laø hoøa hôïp giöõa hai hay nhieàu ngöôøi cuøng coù trình ñoä giaùc ngoä, giaûi thoaùt gioáng nhau. Ñieàu naøy laøm saùng roõ nguyeân lyù bình ñaúng trong ñaïo Phaät: taát caû chuùng sanh ñeàu coù khaû naêng thaønh Phaät vaø khi ñaõ giaùc ngoä giaûi thoaùt hoaøn toaøn thì taát caû hoaø hôïp vôùi nhau trong chôn lyù: "Phaät Phaät ñaïo ñoàng".

Nhö theá, vaán ñeà quan troïng khoâng phaûi laø leã baùi, cuùng döôøng, phuïng söï Phaät (nhöõng ñieàu naøy laø caàn vaø toát song chöa ñuû ñeå gaàn Phaät thaáy Phaät) maø chính laø söï ngoä tu chöùng ñaïo thì môùi thaáy Phaùp vaø gaàn Phaät thaät söï. Ñaây laø chaùnh vaên cuûa kinh.

"Naøy caùc Tyø kheo, neáu coù Tyø kheo caàm vieàn ñaïi y(1) (Sanghaørtikanne) cuûa Ta ñi sau löng Ta, böôùc theo chaân Ta, song vò aáy tham caàu duïc laïc, vôùi tham duïc naëng neà(tibbasaâraâga) , taâm giaän döõ, tö duy taø aùc, thaát nieäm(2), khoâng chaùnh giaùc, khoâng ñònh tónh, taâm meâ loaïn, caên taùnh hoang daïi(3), thì vò aáy xa haún Ta vaø Ta cuõng xa vò aáy. Taïi sao? Naøy caùc Tyø kheo, vò Tyø kheo aáy khoâng thaáy Phaùp(4); do khoâng thaáy phaùp neân khoâng thaáy Ta. Naøy caùc Tyø kheo, duø coù Tyø kheo ôû xa Ta ñeán 100 Yoja(5) maø vò aáy khoâng tham caàu duïc laïc, khoâng tham duïc naëng neà, taâm khoâng giaän döõ, tö duy khoâng taø aùc, chaùnh nieäm, chaùnh giaùc, ñònh tónh, nhaát taâm, caên taùnh ñöôïc cheá ngöï, thì vò aáy raát gaàn Ta vaø Ta cuõng raát gaàn vò aáy. Taïi sao? Naøy caùc Tyø kheo, Tyø kheo aáy thaáy Phaùp, do thaáy Phaùp neân thaáy Ta.

"Duø cho coù theo chaân

Song ña duïc naõo haïi

Thì ngöôøi tham, ngöôøi khoâng

Ngöôøi maùt dòu ngöôøi khoâng

Vaãn xa caùch haún nhau

Baäc hieàn trieát bieát roõ,

Vaø hoaøn toaøn hieåu phaùp

Nhö hoà khoâng gioù thoåi

Khoâng dao ñoäng yeân laëng

Nhöõng ngöôøi khoâng tham duïc

Nhuõng ngöôøi ñaõ maùt dòu

Nhöõng ngöôøi heát tham duïc

Quaû thaät raát gaàn nhau".

_________

(1)Ñaïi y( Sanghaâti) :moãi Tyø kheo coù ba y. Phaät cuõng chæ coù ba y. Ñaïi y thöôøng ñöôïc maëc trong khi ñi khaát thöïc hay ñi ra ngoaøi; (2)-Thaát nieäm: khoâng tænh taùo, khoâng chuù yù, taùn loaïn; (3)-Caên taùnh hoang daïi: taâm tö chöa ñöôïc cheá ngöï vaø chöa höôùng veà ñaïo lyù;(4)-Phaùp:chaùnh phaùp thöïc teá cuoäc ñôøi vaø lyù töôûng giaùc ngoä, giaûi thoaùt; Phaùp cuõng chæ cho 4 chôn lyù cao caû, hoaëc 3 hay 4 daáu aán: khoå, voâ thöôøng, voâ ngaõ vaø Nirvaâna;(5)-Yoja:( Do tuaàn) 1 yoja daøi ñoä 7 daëm Anh.

(Tuaàn baùo Giaùc Ngoä soá 42/2000 )


bullets08.gif - 0.2 KTrang MUÏC LUÏC
bullets08.gif - 0.2 KTrang chính