MUÏC ÑÍCH CUÛA KHOA HOÏC VAØ ÑAÏO PHAÄT

ADAM ENGLE – TRAÀN TRUNG NHAÂN löôïc dòch

Muïc ñích cuûa khoa hoïc phöông Taây laø ñeå khaùm phaù caùi tuyeät ñoái, baûn chaát cuûa toàn taïi, baèng phöông phaùp quan saùt, traéc nghieäm vaø coâng boá keát quaû treân caùc taïp chí chuyeân ngaønh.

Trong luùc ñoù, muïc ñích cuûa ñaïo Phaät laø söï chuyeån hoùa caù nhaân, vaø moät phaàn khoâng theå thieáu trong muïc ñích ñoù laø söï nhaän bieát thaät tính cuûa thöïc taïi. Tuy khoâng phaûi laø muïc tieâu toái haäu, nhöng noù laø moät phaàn quyeát ñònh chính yeáu trong Phaät giaùo vaø coâng cuï ñeå khaùm phaù ôû ñaây laø heä thaàn kinh con ngöôøi trong traïng thaùi tónh laëng nhôø thieàn ñònh. Coù moät con ngöôøi (Ñöùc Phaät – ND) vôùi nhöõng hoaït ñoäng kyø dieäu ñöôïc ñeà cao treân 2500 naêm qua, ñaõ ñeà caäp ñeán caùi tuyeät ñoái vaø thaät tính cuûa thöïc taïi, ñieàu ñöôïc xem laø khoâng coù thöïc ñoái vôùi giôùi khoa hoïc phöông Taây, bôûi vì noù laø tö töôûng vaø khoâng theå taùi taïo trong phoøng thí nghieäm.

Coù nhieàu thoâng tin khaúng ñònh ñieàu naøy, raèng trong moät theå thöùc naøo ñoù, coù nhöõng lónh vöïc tieán boä hôn vaø chaéc chaén coù söï truyeàn thöøa coå xöa hôn nhöõng vaán ñeà maø khoa hoïc phöông Taây quan taâm. Moät thí duï laø veà söï hoaït ñoäng caûm xuùc. Laøm theá naøo ñeå huaán luyeän caûm xuùc vaø hieåu ñöôïc chuùng ? Phaät giaùo coù caû moät kho taøng kinh ñieån ñoà soä noùi veà ñieàu naøy. Traùch nhieäm cuûa vieäc tu taäp cuûa Phaät töû laø tìm hieåu caùch ñeå kieåm soaùt vaø taùi huaán luyeän caûm xuùc.

Moät lónh vöïc khaùc maø ñaïo Phaät baøn ñeán raát nhieàu laø yù thöùc. Khoa hoïc phöông Taây hieåu nhieàu - nhöng dieãn ñaït noù laïi chöa hoaøn haûo, noù ñöôïc mieâu taû qua hoaït ñoäng cuûa naõo boä vaø heä thaàn kinh. Tuy nhieân, khi yù thöùc ñaït ñeán yù thöùc thöïc söï vaø noù laø caùi gì, thì söï hieåu bieát veà vaán ñeà naøy cuûa khoa hoïc phöông Taây laïi quaù sô saøi.

Khoa hoïc caàn coù moät söï coäng taùc hôïp lyù vôùi Phaät giaùo. Ngöôøi Phaät töû coù theå giuùp ñôõ tröïc tieáp caùc nhaø khoa hoïc trong vieäc thieát laäp caùc thöû nghieäm cuõng nhö caùch ñeå nghieân cöùu nhöõng lónh vöïc naøy toát nhaát.

Tuy nhieân, caùc nhaø khoa hoïc khoâng theå xem haønh giaû Phaät giaùo nhö nhöõng vaät thí nghieäm. Söï coäng taùc giöõa ngöôøi Phaät töû vaø caùc khoa hoïc gia maø toâi ñang noùi ñaây thaät söï döïa treân hai caáp ñoä. Moät trong hai caáp ñoä ñoù laø söï coäng taùc trí tueä döôùi moâ thöùc Ngöôøi khaùm phaù chính (principal investigator). Neáu coù moät chöông trình nghieân cöùu thieát laäp thì noù caàn ñöôïc ñieàu khieån bôûi moät hoaëc hai nhaân vaät goïi laø Ngöôøi khaùm phaù chính. Chuùng toâi ñang noùi veà nhöõng Phaät töû coäng taùc treân caáp ñoä Ngöôøi khaùm phaù chính coù söï giuùp ñôõ tröïc tieáp trong nghieân cöùu (…).

Veà phía Phaät giaùo, söï hieåu bieát cuûa ngöôøi Phaät töû ñoái vôùi cô cheá hoaït ñoäng cuûa taâm thöùc noùi chung vaø yù thöùc noùi rieâng thöïc teá coù theå giuùp caùc nhaø khoa hoïc phöông Taây thoaùt ra nhöõng ngoõ cuït trong nghieân cöùu. Vì vaäy khoa hoïc khoâng theå xem nhöõng thieàn giaû nhö nhöõng "vaät thí nghieäm" maø caàn hoï nhö chuû ñeà cuûa caùc cuoäc thí nghieäm. Ñieàu naøy taïo neân cô hoäi cho caùc nhaø khoa hoïc ñaùnh giaù nhöõng khiaù caïnh khaùc cuûa caùc hoaït ñoäng tinh thaàn. Neáu choïn moät nhoùm ngöôøi roài cho hoï taäp trung vaøo moät ñieåm naøo ñoù vôùi thôøi gian laâu theo khaû naêng cuûa hoï, vaø ghi nhaän hoaït ñoäng naõo boä cuûa hoï trong luùc hoï ñang thöïc hieän, ta coù theå chöùng minh ñöôïc raèng ngöôøi coù kinh nghieäm veà haønh thieàn hoaøn toaøn coù khaû naêng taäp trung taâm trí vaøo moät ñieåm laâu hôn nhöõng ngöôøi bình thöôøng. Nhöõng loaïi hoaït ñoäng tinh thaàn naøy laø ñieàu maø tröôùc ñaây khoa hoïc chæ nghó laø tö töôûng. Nhöng giôø ñaây noù laø moät söï thaät khaùch quan coù theå ñaùnh giaù. Chuùng toâi ñang noùi veà söï tieán boä cuûa moät quaù trình nghieân cöùu khoa hoïc qua caùc thaønh quaû döïa treân nhöõng gì hoï coù theå nhaän thöùc (….)

Coù nhöõng vaán ñeà hoaøn toaøn khoâng gioáng nhau treân lónh vöïc vaät lyù. Trong cuoäc toïa ñaøm vôùi caùc nhaø vaät lyù hoïc, cho thaáy raèng coù nhieàu ñieåm khaùc bieät. Ñaïo Phaät thaät söï khoâng heà noùi veà caùch taïo ra moät gia toác tuyeán tính (linear anelerator). Ñaïi löôïng vaät lyù naøy naèm ngoaøi nhöõng gì thieát thöïc maø ñaïo Phaät caàn noùi ñeán. Giôø ñaây vaán ñeà naøy trong vaät lyù hoïc, caùc nhaø vaät lyù coù moät keát quaû thí nghieäm raát lyù thuù maø taát caû tin laø ñuùng. Nhöng hoï khoâng theå ñöa noù ñeå phuø hôïp vôùi quan nieäm veà theá giôùi cuûa con ngöôøi. Thaät söï khoâng coù moät nghóa lyù naøo coù theå hieåu ñöôïc döïa vaøo nhöõng gì hoï hieåu bieát veà thöïc taïi (…)

Bôûi theá, ôû ñaây, coù moät söï noái tieáp thaät thuù vò, vaø trong söï suy ñoaùn cuûa toâi, khoaûng 5 ñeán 10 naêm nöõa seõ coù nhieàu nhaø khoa hoïc phöông Taây quan taâm trong vieäc coäng taùc vôùi ñaïo Phaät vì muïc ñích naøy. Giôø ñaây theo choã chuùng toâi bieát, coù hai phoøng thí nghieäm vaø coøn nhieàu phoøng thí nghieäm khaùc nöõa ñang ñi theo höôùng lieân keát naøy. Moät trong nhöõng khôûi xöôùng maø giôø ñaây chuùng toâi coù laø thaønh laäp moät heä thoáng nghieân cöùu thieàn ñònh ñeå coá gaéng giöõ moái quan heä vôùi nhoùmkhoa hoïc gia phöông Taây – nhöõng ngöôøi quan taâm ñeán vieäc coäng taùc vôùi ñaïo Phaät.

Toâi nghó raèng vôùi tình traïng hieän nay, seõ coù söï thieáu huït nhöõng coäng söï Phaät töû. Toâi ñang muoán noùi ñeán nhöõng ngöôøi coù pheùp hoïc, pheùp haønh saâu saéc, ñoàng thôøi coù thôøi gian, öôùc muoán laøm vieäc vôùi nhöõng nhaø khoa hoïc, vaø coù neàn taûng tri thöùc veà lónh vöïc naøy.

Moät khôûi xöôùng khaùc nöõa, toâi muoán baét ñaàu tìm ra nhöõng haønh giaû vaø hoïc giaû cuûa Phaät giaùo – nhöõng ngöôøi quan taâm ñeán vieäc coäng taùc, vaø baét ñaàu lieân keát, ñaøo taïo hoï, cung caáp cho hoï kieán thöùc neàn taûng caàn thieát, nhöõng ñieàu maø hoï caàn laø hieäu quaû cuûa nhöõng ngöôøi coäng söï trong lónh vöïc naøo ñoù.

(Theo Mandala, Jul-Aug, 2000)

* Adam Engle, Chuû tòch Vieän Taâm thöùc vaø ñôøi soáng, töøng hoïc taïi caùc Ñh Colorado (ngaønh kinh teá), Harvard (luaät) vaø Stanford, nghieân cöùu vaø tu taäp theo Phaät phaùp vôùi caùc Lama Yeshe vaø Zopa Rinpoche taïi tu vieän Kopan, Nepal, töø naêm 1974.

(Nguyeät san Giaùc ngoä soá 57/2000)

 


bullets08.gif - 0.2 KTrang MUÏC LUÏC
bullets08.gif - 0.2 KTrang chính