BA KHIAÙ CAÏNH CHÍNH CUÛA CON ÑÖÔØNG TU TAÄP
GESHE KELSANG GYATSO
Trong giaùo lyù Phaät coù ba ñöôøng chính yeáu ñeå tu : töø boû (xaû ly), boà ñeà taâm hay taâm cao thöôïng mong ñaït giaùc ngoä ñeå lôïi laïc nhieàu ngöôøi khaùc vaø chaùnh kieán veà Taùnh khoâng.
Neáu khoâng döïa vaøo ba phöông dieän naøy cuûa con ñöôøng giaùc ngoä, thì khoâng theå naøo ñaït ñeán quaû Phaät.
Trong phaïm vi ba phöông dieän naøy, tröôùc heát ta haõy coá ñaït ñeán söï töø boû. Töø boû ôû ñaây khoâng coù nghóa laø boû gia ñình, beø baïn … maø laø mong thoaùt khoûi voøng luaân hoài sinh töû – caùi chu kyø sinh, cheát vaø taùi sinh maø ta khoâng kieåm soaùt ñöôïc aáy.
Neáu ta xeùt noãi sôï haõi, khoå ñau vaø nguy hieåm maø ta ñaõ neám qua töø tröôùc ñeán nay, vaø xeùt ñeán noãi sôï haõi, khoå ñau, nguy hieåm maø chaéc chaén ta seõ neám traûi trong töông lai thì ta seõ thaáy raèng khoâng coù moät nôi naøo trong voøng sinh töû luaân hoài maø nhöõng vaán ñeà aáy khoâng coù maët. Chaúng haïn, ñaâu coù ai muoán giaø, theá nhöng tuoåi giaø vaãn töï nhieân ñeán. Beänh cheát vaø nhöõng noãi khoå khaùc cuõng cöù phaùt sinh moät caùch töï nhieân. Chuùng ta khoâng coù caùch choïn löïa naøo ngoaøi ra laø phaûi ñoái maët vôùi chuùng. Neáu ta phaùt trieån loøng mong moûi töï nhieân vaø lieân tuïc muoán thoaùt khoûi sinh töû luaân hoài, thì ñoù goïi laø söï töø boû.
Loaøi ngöôøi coù moät cô hoäi lôùn ñeå ñaït ñeán taâm töø boû.
Töø boû laø moät taâm toát laønh maø chæ rieâng con ngöôøi môùi coù ñöôïc. Khoâng moät thuù vaät naøo coù theå khôûi leân mong muoán thoaùt khoûi voøng sinh töû luaân hoài.
Töø tröôùc ñeán nay chuùng ta ñaõ troâng thaáy, ñaõ traûi qua nhöõng sôï haõi, khoå ñau trong voøng sinh töû, nhöng ta chöa phaùt taâm mong caàu thoaùt ly khoûi chuùng. Ñaáy laø vì ta chöa gaëp ñöôïc nhöõng baäc thaày coù theå höôùng daãn ta ñeán Nieát baøn hay giaûi thoaùt. Neáu khoâng coù cô hoäi naøo ñeå thoaùt ly khoûi khoå sinh töû, thì ñaøo luyeän taâm töø boû hay öôùc mong giaûi thoaùt thaät laø moät vieäc laøm voâ loái. Nhöng kyø thöïc laø coù khaû naêng giaûi thoaùt khoûi sinh töû, vaø coù nhieàu phöông phaùp laøm vieäc aáy.
Nhieàu ngöôøi caûm thaáy voøng sinh töû luaân chuyeån nhö moät thieân ñöôøng, vaø hoaïch ñònh ôû laïi laâu daøi trong ñoù. Nhieàu ngöôøi baùm chaët vaøo sinh töû; ñoái töôïng taäp trung chính yeáu cuûa hoï laø sinh töû. Nhöng nhöõng ngöôøi thöïc haønh phaùp thuaàn tuùy thì thaáy sinh töû nhö moät lao nguïc, vaø phaùt taâm maïnh meõ muoán thoaùt ly sinh töû. Hoï ñaøo luyeän tö töôûng quyù baùu veà söï töø boû ("duïc thoaùt tri").
Taâm töø boû coù theå khoù maø phaùt sinh ngay. Tröôùc heát ta phaûi thaáy roõ nhöõng loãi laàm cuûa sinh töû ñaõ. Lyù do giaùo lyù cuûa Phaät öu tieân giaûng giaûi veà Khoå ñeá aáy laø ñeå giuùp cho chuùng ta thöïc chöùng söï töø boû. Neáu khoâng, thì khoâng caàn quaùn Khoå laøm gì.
Neáu ta coù trí tueä lôùn, thì döôøng nhö ta khoâng caàn phaûi xem saùch môùi hieåu veà khoå vaø cuõng khoâng caàn tieáp nhaän lôøi chæ giaùo veà söï thoáng khoå hay baát toaïi yù. Chuùng ta thöïc nghieäm khoå ñau baèng chính baûn thaân mình vaø ta laïi coøn chöùng kieán nhöõng ngöôøi khaùc ñang ñau khoå. Ta bieát raèng töông lai seõ ñem laïi nhieàu kinh nghieäm ñau khoå cho chính ta vaø cho ngöôøi khaùc. Milarepa, thieàn gia vó ñaïi cuûa Taây Taïng, noùi: "Toâi khoâng caàn phaûi ñoïc nhöõng doøng chöõ ñen naøy. Toâi thaáy moïi hieän töôïng ñeàu laø nhöõng giaûng daïy veà Phaùp. Moïi töôùng ñeàu daïy cho toâi veà nhöõng loãi laàm cuûa sinh töû. Moïi töôùng ñeàu daïy cho toâi yù thöùc veà caùi cheát vaø chaùnh kieán saâu xa veà Taùnh khoâng".
Neáu ta thoâng minh nhö Milarepa, thì baát cöù kinh nghieäm naøo cuõng daïy ta Phaùp.
Ñieàu naøy coù theå khoù hieåu ñoái vôùi chuùng ta. Ta caàn suy nghó, thieàn quaùn, vaø caûi thieän taâm tö. Neáu laøm ñieàu naøy, ta coù nhieàu trieån voïng ñaït ñeán nhöõng thöïc chöùng trong söï tu taäp. Khi aáy ta seõ thaáy ñôøi ngöôøi cuûa mình coù nhieàu yù nghóa, ñöôïc taùi sinh laøm ngöôøi thaät quyù baùu. Neáu khoâng thöïc haønh phaùp, thì moät ngaøy kia khi ñoái maët vôùi caùi cheát cuûa mình, ta seõ thaáy ñôøi mình thaät voâ nghóa, vì ta ñaõ laõnh phí maát tieàm naêng cuûa thaân ngöôøi. Caùi duy nhaát ta coù theå mang theo qua ñôøi sau laø nhöõng thieän nghieäp hay baát thieän nghieäp maø ta ñaõ tích luyõ. Chuùng ta khoâng theå mang theo thaân quyeán, baïn beø, cuûa caûi. Bôûi theá, thaät quan troïng ñeå thöïc haønh Phaùp moät caùch lieân tuïc. Nhôø nöông töïa vaøo Phaùp maø ta coù theå ñaït ñeán nhöõng thöïc chöùng taâm linh seõ giuùp chuùng ta trong nhöõng ñôøi sau.
Söï tu taäp cuûa chuùng ta caàn moät noã löïc taêng tieán moãi ngaøy moãi naêm. Vôùi moät soá ngöôøi, söï thöïc chöùng coù theå phaùt trieån nhanh nhö caây dieâm böøng chaùy. Nhöõng ngöôøi khaùc coù theå nhaän thaáy thaät khoù maø ñaït ñeán thöïc chöùng. Nhöng neáu coù thöïc haønh ta seõ thaáy Phaùp caøng ngaøy caøng trôû neân roõ raøng vaø lieân heä ñeán ñôøi soáng. Môùi ñaàu ta coù theå caûm thaáy hoang mang trong Phaät phaùp, bôûi vì nhöõng giaùo lyù raát saâu saéc. Coù theå raèng ta thaáy Phaùp thaät khaùc haún leà loái suy tö quen thuoäc cuûa ta; laàn ñaàu tieân môùi nghe Phaùp, coù theå ta caûm thaáy laï luøng. Nhöng nhôø quaùn töôûng, thieàn ñònh vaø tö duy veà Phaùp, maø ta coù theå caûm thaáy taâm ta vaø Phaùp ñaõ hoøa laãn vôùi nhau, raèng taâm ta ñaõ thaám nhuaàn Phaùp.
Ngöôøi naøo caûm thaáy giöõa taâm mình vôùi Phaùp coøn coù moät khoaûng caùch raát lôùn, thì thaät khoù ñaït ñeán thöïc chöùng. Khi chuùng ta caûm thaáy taâm ta vaø Phaùp ñang hoaø laãn vaøo nhau, ñang gaëp gôõ, thì coù nhieàu hy voïng ñaït ñeán chöùng ngoä taâm linh. Nhieàu ngöôøi coù theå traûi qua nhieàu naêm nghe giaûng giaùo lyù nhöng khoâng ñaït ñeán thöïc chöùng bôûi vì chöa coù söï hoaø hôïp thöïc thuï giöõa taâm hoï vaø Phaùp.
Hieän taïi coù moät khe hôû lôùn giöõa taâm ta vaø Phaùp. Ñieàu maø chuùng ta caàn phaûi laøm laø ñöa taâm ta vaø Phaùp caøng ngaøy caøng xích laïi gaàn nhau. Sau moät thôøi gian, chuùng ta seõ caûm thaáy taâm mình hoaø nhaäp vaøo Phaùp. Roài chuùng ta coù theå tö duy saâu xa hôn veà Phaùp vaø ñaït ñeán chöùng ngoä.
(T.H dòch)
(Nguyeät san Giaùc Ngoä soá 57/2000)
Trang MUÏC LUÏC
Trang
chính