PHÖÔNG PHAÙP DAÏY NGÖÔØI CUÛA TOÅ HUEÄ NAÊNG
ÑAÏI LAÂN
I. TÖØ HOAØNG MAI ÑEÁN ÑOÂNG SÔN
Sau khi Luïc Toå Ñaïi sö ñaéc Phaùp töø Nguõ toå Hoaèng Nhaãn ôû Hoaøng Mai, cho ñeán ngaøy ñaéc Giôùi taïi Ñoâng Sôn laø khoaûng thôøi gian daøi möôøi laêm naêm aån tu trong ñaùm thôï saên. Trong khoaûng thôøi gian naøy, baøi phaùp ñaàu tieân ñeå daïy ngöôøi cuûa Luïc Toå Hueä Naêng laø baøi phaùp naûy sanh töø loøng traéc aån, vaø caùi theá chaúng ñaëng ñöùng tröôùc loøng ngoa nguïy cuûa con ngöôøi, vaøo luùc ñoù Luïc toå khoâng theå choái töø ñöôïc (vì tröôùc ñoù Luïc toå ñaõ ñöôïc Nguõ toå daën doø tröôùc khi ra khoûi Hoaøng Mai laø khoâng ñöôïc voäi vaøng noùi phaùp cho baát cöù ai vì sôï raèng Phaät phaùp khoù höng thònh sau naøy).
Baøi phaùp ñaàu tieân naøy noùi ra ñeå ñoä cho keû ñang muoán ñoaït y baùt vaø ngay caû maïng soáng cuûa mình vôùi baát cöù giaù naøo ! Ñieàu ñoù ñaõ chöùng toû ñöôïc loøng voâ uùy vaø töø bi cuûa ngöôøi nhö theá naøo roài. Qua ñaây Hueä Minh ñaõ nhìn laïi ñöôïc Baûn lai dieän muïc cuûa chính mình qua vieäc :"Khoâng nghó thieän khoâng nghó aùc, ngay luùc ñoù caùi gì laø baûn lai dieän muïc cuûa Hueä Minh Thöôïng toaï?" (Phaùp Baûo Ñaøn).
Ngoaøi baøi phaùp ñaàu tieân daønh cho Hueä Minh treân böôùc ñöôøng laån traùnh vaøo Nam vaø nhöõng baøi phaùp maø Luïc toå Ñaïi sö ñaõ phöông tieän tuøy nghi noùi cho boïn thôï saên trong voøng möôøi laêm naêm khoâng ghi cheùp laïi, coøn coù hai baøi phaùp nöõa ñoù laø baøi "Taâm ñoäng" vaø "Phaùp khoâng hai". Ñaây laø hai baøi phaùp môû ñaàu cho söï xuaát hieän sau naøy cuûa Luïc toå ñaïi sö khi ra daïy ngöôøi vaø cuõng laø hai baøi phaùp tröïc tieáp ñöa ñeán vieäc ñaéc Giôùi taïi Ñoâng sôn cuûa ngöôøi. Trong kinh Phaùp Baûo Ñaøn, phaàn cuoái cuûa phaåm Haønh Do vieát :"Moät hoâm Luïc toå suy nghó ñaõ ñeán luùc neân ra hoaèng phaùp, khoâng neân aån laùnh maõi ñöôïc, lieàn ñi ñeán chuøa Phaùp taùnh taïi Quaûng Chaâu, gaëp luùc phaùp sö Aán Toâng ñang giaûng kinh Nieát Baøn.
Luùc baáy giôø, gioù thoåi lay ñoäng laù phöôùn. Moät vò Taêng baûo raèng gioù ñoäng, moät vò Taêng khaùc baûo laø phöôùn ñoäng, tranh luaän nhau maõi. Hueä Naêng böôùc ñeán baûo raèng: "Chaúng phaûi gioù ñoäng, cuõng chaúng phaûi phöôùn ñoäng, maø chính taâm hai nhaân giaû ñoäng ñoù! Caû chuùng ñeàu giaät mình. Aán Toâng môøi leân choã cao ngoài vaø gaïn hoûi nghóa lyù saâu xa. Thaáy lôøi ñoái ñaùp cuûa Hueä Naêng ñôn giaûn, nhöng nghóa lyù laïi chính xaùc maø khoâng theo vaên töï cuù phaùp naøo.
Toâng noùi : - Haønh giaû nhaát ñònh khoâng phaûi laø ngöôøi thöôøng. Töø laâu ñaõ nghe Y Phaùp cuûa Hoaøng Mai truyeàn vaøo phöông Nam, chaúng phaûi laø haønh giaû thì ai ñaây ? Hueä Naêng noùi : "Chaúng daùm ! Toâng lieàn laøm leã, vaø xin cho ñaïi chuùng xem Y baùt truyeàn laïi.
Toâng hoûi : - Khi phoù chuùc Hoaøng Mai truyeàn daïy nhö theá naøo ?
Hueä Naêng baûo : Truyeàn daïy thì khoâng, nhöng chæ luaän veà "thaáy taùnh" chöù chaúng luaän veà thieàn ñònh hay giaûi thoaùt gì caû.
Toâng hoûi : - Taïi sao khoâng luaän veà thieàn ñònh hay giaûi thoaùt ?
Hueä Naêng baûo : Vì hai phaùp chaúng phaûi Phaät phaùp, maø Phaät phaùp laø phaùp khoâng hai. Toâng laïi hoûi : - Sao goïi phaùp khoâng hai laø Phaät phaùp ?
Hueä Naêng noùi : - Phaùp sö giaûng kinh Nieát baøn ñaõ laøm roõ Phaät taùnh, thì ñoù chính laø phaùp khoâng hai cuûa Phaät phaùp. Nhö Boà taùt Cao Quí Ñöùc vöông baïch Phaät : - Ngöôøi phaïm vaøo caám giôùi thuoäc Boán toäi naëng, taïo Naêm toäi nghòch cuøng boïn Nhaát xieån ñeà thì Phaät taùnh thieän caên cuûa hoï coù bò ñoaïn maát khoâng ?
Phaät daïy : - Thieän caên coù hai : Moät laø thöôøng, hai laø voâ thöôøng; coøn Phaät taùnh thì chaúng phaûi thöôøng, chaúng phaûi voâ thöôøng cho neân chaúng bò ñoaïn ñoù goïi laø khoâng hai. Moät laø thieän hai laø baát thieän, coøn Phaät taùnh chaúng phaûi thieän chaúng phaûi baát thieän, ñoù goïi laø khoâng hai. Uaån vaø Giôùi phaøm phu thaáy hai, ngöôøi trí lieãu ñaït taùnh cuûa chuùng khoâng hai, taùnh khoâng hai laø Phaät taùnh. Aán Toâng nghe xong noùi : - Toâi giaûng kinh nhö gaïch ngoùi, coøn nhaân giaû luaän nghóa nhö vaøng roøng. Nhaân ñaây xuoáng toùc cho Hueä Naêng vaø nguyeän thôø laøm thaày. Hueä Naêng lieàn môû phaùp moân Ñoâng Sôn döôùi caây Boà ñeà".
Qua ba baøi phaùp naøy, ôû ñaây thöù nhaát, Hueä Minh Thöôïng toïa ñaõ ngoä ñöôïc caùi chi ngay luùc"khoâng nghó thieän khoâng nghó aùc"? Ñaây phaûi chaêng laø baøi phaùp baùo hieäu môû ñaàu cho phöông phaùp daïy ngöôøi sau naøy qua "Voâ nieäm" cuûa ngöôøi ñeå qua ñoù nhaän ra ngay caùi baûn lai dieän luïc cuûa moãi chuùng ta trong cuoäc soáng. Ñaây laø caùch theå hieän Toâng chæ cuûa Boà Ñeà Ñaït Ma qua "Tröïc chæ nhôn taâm kieán taùnh thaønh Phaät" theo theå ñieäu vaø phöông phaùp thöïc tieãn cuûa ngöôøi Trung Hoa ñoái vôùi cuoäc soáng. Söï theå hieän naøy, ñöôïc aùp duïng ngay trong baøi phaùp thöù hai khi Luïc Toå ra chuøa Phaùp Taùnh ôû Quaûng Chaâu, nhaân gaëp hai vò Taêng ñang tranh luaän veà "Gioù ñoäng hay Phöôùn ñoäng". Moät caâu traû lôøi môùi nghe ra nhö laø ñôn giaûn, nhöng ñaõ ñaùnh ñoäng laøm chao ñaûo taän nguoàn goác taâm thöùc moïi ngöôøi.
ÔÛ ñaây, gioù ñoäng hay phöôùn ñoäng ? Taát caû ñeàu laø caûnh ngoaøi, chuùng khoâng coù baát cöù giaù trò thöïc höõu naøo, vì chuùng khoâng can heä gì ñeán chuùng ta. Chuùng chæ coù giaù trò ñöôïc khi taâm chuùng ta khôûi leân taùc yù vaø chuùng ñöôïc voïng taâm cuûa chuùng ta aùp ñaët leân chuùng nhöõng giaù trò maø chuùng khoâng bao giôø coù. Do ñoù, chuùng trôû neân laø thaät coù ñoái vôùi moät taâm hoàn meâ môø maø thoâi, treân thöïc teá, chuùng chæ laø nhöõng chieác boùng khoâng thaät. Qua ñaây roõ raøng chuùng ta ñaõ töï ñaùnh maát boån taâm, ñaõ töï voïng thaân, chaáp vaøo nhöõng phaùp giaû huyeãn khoâng thaät coù ôû beân ngoaøi cho laø thöïc höõu vaø vì vaäy cho neân coù Gioù ñoäng hay Phöôùn ñoäng. Söï hieän höõu cuûa Gioù ñoäng hay Phöôùn ñoäng ôû ñaây chæ laø caùi boùng cuûa voïng taâm (höõu taâm) aùp ñaët leân chuùng chöù cuõng chöa phaûi laø voïng taâm (Caùi taâm ñoäng (voïng taâm) naøy, thaät ra ôû ñaây chuùng cuõng chöa phaûi boä maët thaät cuûa Baûn lai dieän muïc cuûa chuùng ta, maø chuùng môùi chæ ñöôïc coi nhö laø phöông phaùp phöông tieän duøng ñoäc trò ñoäc, chöù chöa phaûi laø phaùp Voâ nieäm vöôït thoaùt trong phaùp moân daïy ngöôøi cuûa Luïc toå). Vaäy ngay ñeán caùi voïng taâm chuùng ta chöa nhaän ra ñöôïc chuùng, huoáng chi laø caùi chaân taâm cuûa voïng (höõu taâm) laøm sao chuùng ta nhaän ra ñöôïc ? Ñoù laø chuùng ta chæ môùi ñeà caäp ñeán voïng vaø chaân thuoäc höõu voâ cuûa höõu taâm maø thoâi, chöù chöa noùi ñeán caùi Voâ Taâm vöôït ra ngoaøi caùi höõu voâ cuûa ngoân ngöõ bieåu töôïng maø Luïc Toå ñaõ ñeà caäp trong baøi phaùp thöù ba daïy ngöôøi cuûa Ngaøi qua phaùp "Khoâng hai" ñeå noùi leân phaùp "Voâ nieäm" hay "Voâ taâm" sau naøy cuûa Ngaøi. ÔÛ ñaây "taâm ñoäng" cuûa hai vò Taêng chính laø caùi höõu taâm cuûa voïng taâm, thuoäc veà "Höõu" ñoái laäp vôùi "Voâ" maø chính chuùng ta khoâng nhaän ra, neân chuùng ñaõ bò boû qua vaø bò queân laõng ñeå roài chuùng chaïy theo caùi boùng cuûa chính noù ôû beân ngoaøi qua caùc duyeân ñöôïc bieåu hieän taùc duïng theo caùi vò vaø nhöõng töôùng traïng sai bieät ñöôïc bieåu hieän ra beân ngoaøi maø thoâi, trong khi caùc phaùp töï chuùng bình ñaúng trong caùi Taùnh qua phaùp khoâng hai töùc laø Phaät taùnh.
Phaät taùnh naøy, chuùng xa liaø taát caû moïi quan nieäm, moïi khaùi nieäm, chuùng khoâng leä thuoäc vaøo phaùp nhò nguyeân nhaân quaû. Vì phaùp nhaân quaû nhò nguyeân chuùng noùi leân taùnh caùch leä thuoäc troùi buoäc vaøo nhau, theo ñoù quaû luoân luoân tuøy thuoäc vaøo nhaân maø hieän höõu. Söï hieän höõu naøy noùi leân taùnh caùch maát töï taïi cuûa caùc phaùp ñoái vôùi söï giaûi thoaùt, maø chính ñöùc ñaïo sö ñaõ töøng xieån döông. Do ñoù, taùnh khoâng hai ôû ñaây mang moät yù nghóa vöôït thoaùt khoâng coøn leä thuoäc vaøo caùc phaùp maëc duø chuùng ñang theå hieän caùi duïng vôùi nhau. Söï vöôït thoaùt naøy chuùng ñöôïc söû duïng moät caùch töï taïi voâ ngaïi vaøo baát cöù luùc naøo, baát cöù nôi ñaâu. Taùnh khoâng hai naøy cuõng goïi laø Phaät taùnh. Phaät taùnh naøy chuùng ta caàn phaûi thaáy (kieán), nhö Ngaøi ñaõ daïy ôû treân qua vieäc Hoaøng Mai truyeàn daïy nhö theá naøo khi Aán Toâng hoûi. Ngaøi baûo : "Truyeàn daïy thì khoâng, nhöng chæ luaän veà thaáy taùnh, chöù chaúng luaän veà thieàn ñònh hay giaûi thoaùt" vì thieàn ñònh vaø giaûi thoaùt cuõng chæ laø moät maët cuûa phaùp nhò nguyeân nhaân hay quaû maø thoâi. ÔÛ ñaây, baát cöù phaùp naøo coøn bò leä thuoäc vaøo caùi khaùc ñeàu khoâng theå goïi laø phaùp khoâng hai ñöôïc, nhö thieän caên chaúng haïn. Ñöùc Phaät daïy : Moät laø thöôøng coøn, hai laø voâ thöôøng; coøn ngöôïc laïi Phaät taùnh chaúng leä thuoäc vaøo thöôøng hay voâ thöôøng. Caùi naøo coøn leä thuoäc vaøo caùi khaùc, thì caùi ñoù coøn bò troùi buoäc duø laø thöôøng haèng hay ñoaïn dieät; ngöôïc laïi caùi naøo khoâng coøn bò leä thuoäc vaøo caùi khaùc thì caùi ñoù ñöôïc goïi laø töï taïi giaûi thoaùt, laø khoâng hai, laø Phaät taùnh.
Treân ñaây laø ba baøi phaùp ñaàu tieân ñöôïc ghi laïi, sau khi Luïc Toå Ñaïi sö ñaéc phaùp taïi Hoaøng Mai cho ñeán luùc Ngaøi ñaéc giôùi (thoï giôùi Tyø kheo) taïi Ñoâng Sôn, ngoaøi ra coøn nhöõng baøi phaùp tuøy nghi khaùc, khoâng ñöôïc ghi laïi trong voøng möôøi laêm naêm cuøng ôû vôùi boïn thôï saên maø chuùng ta khoâng ñöôïc bieát. Qua ñaây chuùng baùo hieäu cho chuùng ta moät phöông phaùp daïy ngöôøi, nhaèm vaøo cuoäc soáng thöïc tieãn cuûa moân nhaân maø Ngaøi khai trieån. Phaùp moân naøy, tröôùc heát Ngaøi laäp Voâ nieäm laøm Toâng, Voâ Töôùng laøm Theå, vaø Voâ Truï laøm Goác nhö chín phaåm cuoái trong kinh Phaùp Baûo Ñaøn ñaõ ghi. Ñoù chính laø giai ñoaïn töø Ñoâng Sôn ñeán Taøo Kheâ sau naøy ñaõ ñöôïc Ngaøi theå hieän.
II. TÖØ ÑOÂNG SÔN ÑEÁN TAØO KHEÂ
Söï ñaéc giôùi cuûa Luïc toå Ñaïi sö taïi Ñoâng Sôn laø moät caùi duyeân tröïc tieáp, ñeå ñöa ñeán vieäc truyeàn phaùp Ñoán giaùo, môû ñaàu cho moät khuynh höôùng thöïc tieãn mang ñaäm maøu saéc Trung Hoa sau naøy. Giôø ñaâu, Ngaøi ñaõ trôû thaønh vò Toå thöù saùu, Thieàn phaùi Ñoán ngoä phöông Nam cuûa hai phaùi Nam Baéc vaøo luùc baáy giôø, vaø chuùng ñaõ trôû thaønh moät trôû ngaïi cho nhöõng ngöôøi ñi sau, nhö chính trong phaåm thöù taùm Ñoán–Tieäm cuûa PHAÙP BAÛO ÑAØN ñaõ ñeà caäp :"Luùc baáy giôø, caû hai toâng ñeàu thaïnh haønh, neân phaân ra hai phaùi "Ñoán-Tieäm" khieán ngöôøi hoïc ñaïo khoâng bieát theo ñaâu.
Thaät ra phaùp chæ coù moät chöù khoâng hai, nhöng vì caên cô chuùng sanh coù chaäm coù nhanh, coù saùng coù toái, coù thoâng minh coù ngu si, neân phaùp cuõng tuøy thuoäc vaøo caên cô ñoù maø coù Ñoán-Tieäm ñeå phuø hôïp vôùi kieán giaûi cuûa moãi ngöôøi. Söï kieän naøy ñöôïc theå hieän qua hai phöông phaùp tu haønh hoaøn toaøn ñoái nghòch nhau, qua cuoäc tieáp xuùc giöõa Luïc toå vaø ngöôøi ñeä töû thoâng minh nhieàu trí cuûa Ngaøi Thaàn Tuù laø Chí Thaønh, laø moät ñôn cöû cuï theå cho hai phaùp naøy :"Sö baûo : Thaày nhaø ngöôi daïy chuùng nhö theá naøo ? Thöa: Thaày thöôøng daïy chuùng truï taâm quaùn tónh, ngoài maõi khoâng naèm. Sö baûo : Truï taâm quaùn tónh laø beänh chaúng phaûi Thieàn. Ngoài maõi boù thaân, ñoái vôùi lyù chaû coù ích gì…..
Ta nghe noùi Thaày cuûa nhaø ngöôi daïy Giôùi-Ñònh-Tueä cho moïi ngöôøi, nhöng ta chöa roõ haønh töôùng cuûa Giôùi-Ñònh-Tueä nhö theá naøo ? Noùi cho ta nghe coi, Thaønh thöa, Tuù ñaïi sö daïy raèng :
"Caùc ñieàu aùc khoâng laøm laø Giôùi
Caùc ñieàu laønh vaâng laøm laø Tueä
Töï saïch taâm yù mình laø Ñònh".
Ngaøi daïy nhö vaäy khoâng roõ Hoaø thöôïng duøng phaùp gì ñeå daïy moïi ngöôøi ?….
Haõy nghe baøi keä cuûa ta :
"Taâm ñòa khoâng taø laø Giôùi töï taùnh
Taâm ñòa khoâng meâ laø Tueä töï taùnh
Taâm ñòa khoâng loaïn laø Ñònh töï taùnh
Khoâng theâm khoâng bôùt laø Kim cöông
Thaân ñeán hay ñi laø Tam muoäi"
Chæ caàn qua hai baøi keä naøy, chuùng ta cuõng coù theå xaùc ñònh ñöôïc phöông phaùp tu cuûa hai vò Toå sö naøy. ÔÛ ñaây, moät beân ñöùng treân maët töôùng maø laäp cöôùc, vaø maët kia laïi ñöùng treân töï taùnh maø theå hieän. Do ñoù, duø muoán duø khoâng ñi nöõa, chuùng ta khoâng theå phuû nhaän söï sai bieät treân laäp tröôøng veà Giôùi-Ñònh-Tueä cuûa hai Ngaøi, maø qua ñoù chuùng leä thuoäc vaøo caên cô cuûa ngöôøi ñöôïc tieáp ñoä. Chính Luïc toå daïy :"Giôùi-Ñònh-Tueä cuûa thaày nhaø ngöôi daïy, chæ ñeå tieáp ñoä ngöôøi Ñaïi thöøa, coøn Giôùi-Ñònh-tueä cuûa ta daïy, laø ñeå tieáp ñoä nhöõng baäc Toái thöôïng thöøa. Sôû dó ngoä giaûi khoâng ñoàng, vì kieán giaûi coù chaäm coù nhanh. Nhaø ngöôi thaáy ta noùi coù gioáng thaày nhaø ngöôi khoâng ? Ta noùi phaùp khoâng lìa töï taùnh. Neáu liaø baûn theå maø noùi phaùp, töùc chæ noùi ñeán hieän töôùng, coøn töï taùnh vaãn meâ. Phaûi bieát muoân phaùp, taát caû ñeàu töø taùnh maø khôûi leân hieän töôïng taùc duïng. ñoù laø phaùp Giôùi-Ñònh-Tueä chaân thaät".
Ñaây chính laø tö töôûng chæ ñaïo maáu choát ñeå ñöa ñeán phaùp daïy ngöôøi qua "Voâ nieäm" cuûa Ngaøi. Tuy Ngaøi ñaõ töøng baûo :"Neáu baûo raèng ta coù phaùp ñeå trao cho ngöôøi, thì ra ta noùi doái vôùi ngöôi. Nhöng ta tuøy theo choã troùi buoäc maø môû troùi, taïm goïi laø Tam muoäi". Tam muoäi ôû ñaây, chính laø phaùp Voâ nieäm cuûa Luïc toå. Töø töï taùnh khôûi leân (Voâ nieäm) hieän töôïng taùc duïng ñeå muoân phaùp hieän höõu trong caùi Tam muoäi Voâ nieäm aáy. Ñaây chính laø söï theå hieän cuûa töï taùnh qua thaät töôùng cuûa muoân phaùp, maø Voâ nieäm chính laø con ñöôøng Trung ñaïo ñeå haønh giaû theå hieän böôùc ñi cuûa mình. Trong phaåm Ñònh-Tueä thöù tö, Luïc toå ñaõ theå hieän con ñöôøng naøy qua Ñònh-Tueä, Sö daïy chuùng :
"Thieän tri thöùc ! Phaùp moân naøy cuûa ta laáy Ñònh-Tueä laøm goác. Ñaïi chuùng chôù laàm baûo raèng Ñònh-Tueä khaùc nhau. Ñònh-tueä cuøng moät theå chaúng phaûi hai. Ñònh laø Theå cuûa Tueä, Tueä laø Duïng cuûa Ñònh. Khi coù Tueä thì Ñònh ôû trong Tueä, khi ñaõ coù Ñònh thì Tueä ôû trong Ñònh. Neáu bieát ñöôïc nghóa naøy thì Ñònh-Tueä cuøng hoïc".
Con ñöôøng naøy vöôït qua khoûi con ñöôøng nhaân quaû cuûa Giôùi-Ñònh-Tueä. ÔÛ ñaây, khoâng coøn coù vieäc nhaân Giôùi sanh Ñònh, nhaân Ñònh phaùt Tueä maø chuùng ñöôïc theå hieän qua ñònh thöùc Duyeân khôûi "caùi naøy coù thì caùi kia coù, caùi naøy khoâng thì caùi kia khoâng. caùi naøy sanh thì caùi kia sanh, caùi naøy dieät thì caùi kia dieät". Ñaây laø con ñöôøng cuûa hieän khôûi tuøy duyeân . Nôi naøo coù Giôùi thì nôi ñoù coù Ñònh-Tueä, nôi naøo coù Ñònh thì nôi ñoù coù Giôùi-Tueä, nôi naøo coù Tueä thì nôi ñoù coù Giôùi-Ñònh. Söï hieän höõu cuûa chuùng cuøng luùc baét ñaàu vaø chung cuoäc. Söï hieän höõu cuûa chuùng luoân luoân tuøy thuoäc taát yeáu vaøo nhau, khoâng coù caùi naøo tröôùc, caùi naøo sau caû.
ÔÛ ñaây, chuùng ta neáu muoán tìm hieåu, phaân tích chuùng, thì seõ khoâng ñaït ñöôïc nhöõng gì maø chuùng ta muoán. Bôûi vì chuùng luoân luoân soáng ñoäng vaø bieán dòch theo duyeân do ñoù chuùng ta baét chuùng döøng laïi, roài caét xeùn chuùng thaønh nhöõng maûnh vuïn manh muùn, trong caùi doøng bieán dòch soáng ñoäng naøy, ñeå ñònh nghóa tìm hieåu thì nhöõng maûnh vuïn bò chuùng ta caét ra ñoù, tröôùc heát chuùng laø nhöõng söï kieän hieän thöïc cheát, baát ñoäng, khoâng hoàn; sau nöõa chuùng khoâng mang baát cöù moät yù nghóa naøo cuûa doøng soáng, vì chuùng ñang bò coâ laäp, ñang bò caét xeùn, ñang bò phaân huûy. Chuùng khoâng coøn laø caùi Ñang laø cuûa doøng bieán dòch luoân luoân môùi toanh naøy. Cho duø chuùng ta ñöùng treân moät giaû laäp töông ñoái, mang tính phoå quaùt ñoái vôùi thôøi gian, maø tìm hieåu hay phaân tích ñi chaêng nöõa, chuùng ñaõ ñöôïc giaû ñònh tuøy thuoäc vaøo nhau trong moät caùi toaøn theå nhaát ñònh nhö vaán ñeà: "Ñònh laø theå cuûa Tueä, Tueä laø Duïng cuûa Ñònh" chaúnghaïn, chöù khoâng phaûi laø caùi rieâng reõ. Thaät ra ôû ñaây, vì ñöùng treân maët töông ñoái cuûa ngoân ngöõ neân coù söï lieân heä Duyeân khôûi cuûa Theå vaø Duïng vaäy thoâi. Nhöng neáu ñöùng treân maët toaøn theå, thì chuùng chæ laø moät, khoâng hai khoâng khaùc. Ñaây chính laø söï lieân heä maáu choát, laøm cô baûn neàn taûng cho phaùp daïy ngöôøi cuûa Luïc toå Ñaïi sö qua phaùp moân "Voâ nieäm" cuûa Ngaøi.
"Thieän tri thöùc! Phaùp moân naøy cuûa ta töø treân xuoáng döôùi, tröôùc heát laäp Voâ nieäm laøm Toâng, Voâ töôùng laøm Theå, Voâ truï laøm Goác". Phaùp moân naøy laø con ñöôøng Trung ñaïo, theo ñoù Voâ nieäm ñöôïc coi nhö laø moät phöông phaùp vöôït thoaùt giöõa nhöõng ñoái cöïc cuûa cuoäc soáng. Chuùng vöôït qua khoûi moïi heä thoáng töông ñoái coù giaù trò treân maët nhaân quaû ñeå töø ñoù taïo cho haønh giaû moät böôùc ñi môùi qua tuøy duyeân, khoâng can heä leä thuoäc vaøo caùc ñoái cöïc löôõng bieân taø kieán. ÔÛ ñaây, chuùng toâi hôi daøi doøng moät tí, laø phaûi trích daãn nhöõng gì maø chính Ngaøi ñaõ daïy veà con ñöôøng Voâ nieäm Trung ñaïo naøy, maëc duø Ngaøi coù ñeà caäp ñeán Voâ töôùng, Voâ truï. Nhöng ñieàu naøy chuùng chæ laøm saùng toû theâm söï theå hieän Voâ nieäm ôû trong chuùng, ñeå tuøy thuoäc vaøo Theå Töôùng Duïng maø qua ñoù chuùng ñaõ theå hieän theo duyeân thoâi.
"Voâ töôùng laø ôû trong nieäm maø khoâng nieäm. Voâ truï nghóa laø baûn taùnh cuûa con ngöôøi ñoái vôùi nhöõng vieäc thieän aùc, toát, xaáu cho ñeán keû oaùn ngöôøi thaân ôû theá gian; hoaëc khi noùi naêng xuùc phaïm, khinh khi tranh chaáp, ñeàu coi nhö khoâng, chaúng nghó ñeán vieäc traû thuø haïi ngöôøi. Töøng nieäm khoâng nghó ñeán nhöõng caûnh ñaõ qua. Neáu nieäm tröôùc ñeán nieäm naøy qua nieäm sau, maø nieäm noái tieáp nhau khoâng döùt, ñoù goïi laø troùi buoäc. Ñoái vôùi caùc phaùp, nieäm nieäm khoâng troùi buoäc, vì vaäy neân laáy Voâ truï laøm goác laø vaäy.
"Thieän tri thöùc! Beân ngoaøi lìa taát caû töôùng goïi laø Voâ töôùng. Lìa khoûi töôùng thì Theå phaùp thanh tònh, vì theá neân laáy Voâ töôùng laøm Theå".
"Thieän tri thöùc! Ñoái vôùi caùc caûnh, taâm khoâng ñaém nhieãm, thì goïi laø Voâ nieäm…"
"Thieän tri thöùc! Vì sao laäp Voâ nieäm laøm Toâng ? Vì ngöôøi meâ mieäng chæ bieát noùi thaáy taùnh, nhöng ñoái vôùi caûnh thì sanh voïng nieäm. Töø voïng nieäm khôûi leân taø kieán, roài töø ñoù taát caû nhöõng traàn lao voïng töôûng sinh ra. Töï taùnh voán khoâng coù moät phaùp naøo ñeå ñöôïc. Neáu coù ñaït ñöôïc thì ñoù cuõng chæ laø thöù hoïa phöôùc phòa noùi maø thoâi. Ñoù chính laø traàn lao taø kieán, cho neân phaùp moân naøy laäp Voâ nieäm laøm Toâng".
Qua phaùp moân laáy Voâ nieäm laøm Toâng, Voâ töôùng laøm Theå, Voâ truï laøm Goác, Luïc toå noùi leân ñöôïc taùc duïng cuûa Theå Duïng nhieäm maøu cuûa caùc phaùp, maø ôû ñoù chuùng tuøy theo duyeân maø theå hieän. Töø ñaây moïi hieän töôïng taùc duïng ñeàu khôûi leân töø töï taùnh, do ñoù moïi hieän töôïng ñeàu mang vaøo chuùng moät toaøn theå voâ phaân bieät, voâ chaáp. Nhöõng taùc duïng ôû ñaây töï taïi, thoâng suoát, khoâng bò troùi buoäc. Ñaây laø hieäu quaû taùc duïng cuûa con ñöôøng Trung ñaïo Voâ nieäm theå hieän. Con ñöôøng naøy ñaõ ñöôïc Luïc toå dieãn taû nhö sau : "Thieän tri thöùc! Voâ laø Voâ caùi gì ? Nieäm laø nieäm vaät chi ? Voâ laø khoâng coù hai töôùng, khoâng coù nhöõng taâm traàn lao. Nieäm laø nieäm boån taùnh chaân nhö. Chaân nhö laø theå cuûa nieäm, nieäm laø duïng cuûa chaân nhö. Töï taùnh chaân nhö khôûi nieäm, chöù khoâng phaûi maét, tai, muõi, löôõi khôûi nieäm. Vì chaân nhö coù taùnh neân khôûi nieäm, neáu chaân nhö khoâng coù taùnh thì maét, tai, maøu saéc, aâm thinh seõ bò hoaïi töùc khaéc.
"Thieän tri thöùc ! Khi töï taùnh chaân nhö khôûi nieäm, thì saùu caên coù thaáy, nghe, hieåu bieát, nhöng vaãn khoâng nhieãm vaøo muoân caûnh. Vì taùnh chaân nhö luoân luoân töï taïi, neân kinh daïy : Thöôøng kheùo phaân bieät caùc phaùp, nhöng ñoái vôùi Ñeä nhaát nghóa vaãn baát ñoäng".
Hay trong phaåm thöù hai Baùt Nhaõ Luïc toå cuõng ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy. Ñeå laøm saùng toû vaø deã hieåu hôn, Luïc toå töï ñaët vaán ñeà ñoái vôùi Voâ nieäm vaø töï traû lôøi. "Sao goïi laø Voâ nieäm? Laø thaáy taát caû moïi phaùp maø taâm khoâng ñaém nhieãm, thì ñoù goïi laø Voâ nieäm. Noù dieäu duïng khaép nôi, nhöng khoâng dính maéc vaøo baát cöù choã naøo. Chæ caàn thanh tònh baûn taâm, ñeå cho saùu thöùc khi tieáp xuùc vôùi saùu traàn qua saùu caên khoâng bò taïp nhieãm, ñeán ñi töï do, theå duïng khoâng vöôùng maéc. Ñoù laø Baùt nhaõ tam muoäi töï taïi giaûi thoaùt, cuõng goïi laø haïnh Voâ nieäm. Neáu traêm vieäc khoâng nghó tôùi, thì seõ khieán cho nieäm maát. Nhö theá laø phaùp bò troùi buoäc , goïi laø thaáy moät beân".
Qua caùch ñaët vaán ñeà naøy, Luïc toå cho chuùng ta moät caùi nhìn ñaëc tröng veà Voâ nieäm, maø Ngaøi sôï raèng moò ngöôøi seõ hieåu laàm veà töø Voâ nieäm naøy. Vì ñöùng veà maët tích cöïc taùc ñoäng hieän töôïng, hình nhö chuùng khoâng coù baát cöù moät giaù trò heát ngoaøi vaán ñeà phuû nhaän. Nhöng ñöùng veà maët tieâu cöïc chuùng ñang hình thaønh moät taùc ñoäng vöôït thoaùt, maø ôû ñoù chuùng ñang taùc ñoäng toái ña cho böôùc ñi töï taïi cuûa moãi chuùng ta. Voâ nieäm ôû ñaây hoaøn toaøn khoâng coù nghóa laø khoâng nghó gì heát, maø ngöôïc laïi ôû ñaây caùi nghó luoân luoân vaãn hieän höõu, nhöng khoâng chaáp vaøo baát cöù ñoái töôïng naøo trong cuõng nhö ngoaøi. Caùi hieän höõu ôû ñaây tuøy duyeân, nhöng khoâng truï vaøo duyeân, vì vaäy maø chuùng trôû thaønh töï taïi trong doøng bieán dòch cuûa caùc phaùp. Theo Ngaøi, neáu traêm vieäc khoâng nghó tôùi thì khieán cho nieäm maát, nhö vaäy thì chuùng rôi vaøo phaùp troùi buoäc cuûa ñoaïn dieät, cuõng goïi laø caùi thaáy moät beân. Trong phaåm thöù hai Baùt Nhaõ, Luïc toå vieát : "Thieän tri thöùc! Neáu duøng trí tueä quaùn chieáu thì seõ thaáu trieät roõ raøng trong ngoaøi, vaø töï bieát boån taâm. Khi ñaõ bieát boån taâm thì ñoù laø neàn taûng cuûa giaûi thoaùt. Neáu ñaõ ñöôïc giaûi thoaùt töùc laø ñaõ ñaït ñöôïc Baùt nhaõ tam muoäi, ñoù laø Voâ nieäm".
ÔÛ ñaây, theo Luïc toå thì Baùt nhaõ tam muoäi chính laø Voâ nieäm, laø giaûi thoaùt, laø môû troùi. Töø ñoù cho chuùng ta moät caùi nhìn caên ñeå hôn veà moät neàn taûng giaûi thoaùt, maø ôû ñoù khoâng coù baát cöù moät sai bieät naøo giöõa Giôùi-Ñònh-Tueä, khi con ñöôøng Trung ñaïo Voâ nieäm ñöôïc theå hieän. Vì Giôùi-Ñònh-Tueä coù ñöôïc chæ tuøy thuoäc vaøo giaù trò nhaân quaû, trong khi Voâ nieäm khoâng tuøy thuoäc vaøo baát cöù giaù trò nhaân quaû naøo. Cho duø treân maët töôùng traïng, taïm phaân bieät ñeå ñaùnh giaù noù moät caùch taïm thôøi qua Theå Töôùng Duïng ñi nöõa, thì söï ñaùnh giaù naøy vaãn tuøy thuoäc vaøo caùc duyeân. Khi caùc phaùp coøn leä thuoäc vaøo nhau ñeå hieän höõu,thì phaùp naøy ñöôïc giaùng xuoánghaøng giaù trò nhaân quaû troùi buoäc, chöa phaûi laø giaûi thoaùt.
(Tuaàn baùo Giaùc ngoä soá 46/2000 + 47/2000)
Trang MUÏC LUÏC
Trang
chính